از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل از یک سو و ایران از سوی دیگر، ساختار رهبری ایران در معرض سلسله‌ای از ضربات بی‌سابقه قرار گرفته است؛ ضرباتی که مقام‌های بلندپایه نظامی و امنیتی را هدف گرفته و از آن‌ها فراتر رفته، تا علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و در نهایت اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات ایران، رسیده است.
این ضربات که ایالات متحده و اسرائیل از 28 فوریه گذشته اجرا می‌کنند، بخشی از راهبردی برای تضعیف نظام ایران در مدیریت نبرد نظامی و سیاسی به شمار می‌آید.
ترور خطیب، ضربه‌ای دردناک به ایران
با این حال، کشته شدن اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات ایران، یکی از سنگین‌ترین ضرباتی است که هسته مرکزی امنیتی نظام ایران در سال‌های اخیر متحمل شده است؛ رخدادی که شکنندگی ساختاری را آشکار می‌کند که امروز کشور را اداره می‌کند.
در بیانیه‌ای که دیروز چهارشنبه منتشر شد، ارتش اسرائیل اعلام کرد که توانسته است اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات ایران، را در یک حمله دقیق که نیروی هوایی در شامگاه سه‌شنبه انجام داد، از میان بردارد؛ حمله‌ای که با هدایت دستگاه اطلاعاتی انجام شد.
این هدف‌گیری چند ساعت پس از کشته شدن علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، و غلام‌رضا سلیمانی، فرمانده نیروهای «بسیج» وابسته به «سپاه پاسداران»، انجام شد.
در این بیانیه آمده است که خطیب «نقشی چشمگیر در هدایت بازداشت‌ها و کشتن معترضان داشت و همچنین در تدوین برآوردهای میدانی در جریان اعتراضات داخلی اخیر در ایران نقش‌آفرینی کرد»، و نیز در سرکوب جنبش «مهسا ژینا امینی» که در سپتامبر 2022 آغاز شد، سهیم بود.
ارتش اسرائیل تأکید کرد که خطیب «هدایت فعالیت‌های تروریستی وزارت اطلاعات ایران علیه اهداف اسرائیلی و آمریکایی در نقاط مختلف جهان، و نیز علیه اهدافی در داخل اراضی اسرائیل» را بر عهده داشت.
کاتس نیز در بیانیه‌ای پس از این عملیات گفت: «وزیر اطلاعات ایران، اسماعیل خطیب، نیز از میان برداشته شد.» کاتس افزود که او و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، به ارتش اجازه داده‌اند هر مقام ارشد ایرانی دیگری را بدون نیاز به مجوزهای اضافی هدف قرار دهد.
خطیب کیست؟
خطیب از تجربه‌ای طولانی در درون نهادهای امنیتی ایران برخوردار بود. او پیش از آنکه علی خامنه‌ای، رهبر ایران، در اوت 2021 وی را به عنوان وزیر اطلاعات منصوب کند، در وزارت اطلاعات و بخش‌های ضدجاسوسی مناصب بلندپایه‌ای بر عهده داشت. وزارت اطلاعات، دستگاه اصلی اطلاعاتی در ایران به شمار می‌رود.
رسانه‌های مخالف ایرانی می‌گویند خطیب صرفاً یک وزیر نبود؛ او 4 سال پیاپی در این سمت باقی ماند و افزون بر آن، کارنامه‌ای نزدیک به 17 سال در فعالیت اطلاعاتی داشت.
خطیب از جمله معدود افرادی بود که هم‌زمان سابقه‌ای عملی و طولانی در وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات «سپاه پاسداران»، دستگاه حفاظت قوه قضائیه، دفتر رهبری و حتی آستان قدس رضوی داشت؛ و این جایگاه را تا زمان کشته شدنش در روز گذشته حفظ کرده بود.
این مسیر حرفه‌ای چند دهه‌ای، خطیب را به برجسته‌ترین نقطه اتصال میان دستگاه‌های مختلف امنیتی و اطلاعاتی در ایران تبدیل کرده بود، به‌ویژه در یک نظام حکمرانی تمامیت‌خواه. به باور تحلیلگران، ترور او ضربه‌ای شدید به تهران است، زیرا سازوکارهای هماهنگی و توازن درون منظومه امنیتی-اطلاعاتی را مختل می‌کند.
به گزارش شبکه «ایران اینترنشنال»، دوره‌ای که خطیب این سمت را بر عهده داشت، شاهد تغییری در راهبرد وزارت اطلاعات بود؛ او به عنوان یکی از شاگردان درس «خارج فقه» خامنه‌ای، بر مفهوم «جنگ ترکیبی» تمرکز کرد و عملاً وزارتخانه را به سوی عملیات خارجی، فعالیت‌های سایبری و تقویت هماهنگی با «نیروی قدس» سوق داد.
همچنین همکاری با شبکه‌ها در منطقه گسترش یافت و نقش وزارت اطلاعات در حملات سایبری، از جمله حمله به آلبانی و حملات باج‌افزاری، برجسته شد؛ و دقیقاً به همین دلیل بود که ایالات متحده در سال 2022 علیه او تحریم وضع کرد.
ناظران بر این باورند که هدف قرار دادن رأس هرم اطلاعاتی ایران، تنها به تضعیف توانایی‌های نظامی و سیاسی محدود نمی‌شود، بلکه به فروپاشاندن رهبری امنیتی و تصمیم‌سازان در تهران در سطوح مختلف نیز امتداد می‌یابد.
- پایان ۲۳ سال حضور نظامی آمریکا در عراق؛ موازنه شکننده میان نفوذ تهران، اهرم‌های مالی واشنگتن و چالش‌های بغداد
- شتاب چهار برابری پیری جمعیت در برابر فقر ساختار حمایتی؛ ایران در آستانه «ابرچالش سالمندی»
- انگشت اتهام بریتانیا به سوی جمهوری اسلامی؛ ردپای تهران در توطئه امنیتی علیه پایگاه بمب‌افکن‌های آمریکا
- دیپلماسی در تنگنای «تقدم و تاخر»؛ پاسخ واشنگتن به طرح هفت‌روزه تهران و معمای هرمز
- اوج‌گیری تاریخی تورم نقطه‌ای در مرز ۹۰ درصد و انقباض ۱۰ درصدی اقتصاد؛ فریب‌کاری آماری حاکمیت در سایه سقوط ریال
