در تحولی قابل‌توجه که تأسیسات هسته‌ای را در کانون رویارویی نظامی جاری قرار می‌دهد، «آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» امروز چهارشنبه اعلام کرد که گزارش رسمی‌ای از سوی مقام‌های ایرانی دریافت کرده است که حاکی از آن است محل نیروگاه هسته‌ای بوشهر شامگاه سه‌شنبه گذشته به‌طور مستقیم هدف یک پرتابه قرار گرفته است.
در حالی که تهران تأکید کرد خسارت‌ها به پیرامون نیروگاه واقع در سواحل خلیج عربی رسیده، بدون آنکه تلفات جانی یا نشت رادیواکتیو رخ دهد، این حادثه موجی از هشدارها و پرسش‌ها را درباره این موضوع برانگیخت که آیا ایران در حال تلویح به استفاده از «کارت فاجعه هسته‌ای» به‌عنوان اهرم فشار راهبردی در منازعه منطقه‌ایِ رو به تشدید است؛ به‌ویژه پس از تحولات اخیر و ترور علی لاریجانی، امین شورای عالی امنیت ملی ایران، توسط ارتش اسرائیل.
ابهام درباره پرتابه و هشدارهای بین‌المللی
«آژانس بین‌المللی» در بیانیه‌ای کوتاه توضیح داد که طرف ایرانی به آن اطلاع داده است که یک پرتابه به منطقه‌ای مجاور نیروگاه اصابت کرده، بی‌آنکه جزئیات دقیقی درباره ماهیت این پرتابه یا طرف مسئول آن ارائه کند.
رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، بلافاصله بار دیگر از همه طرف‌ها خواست نهایت خویشتنداری را رعایت کنند و هشدار داد که هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای تا چه اندازه خطرناک است و ممکن است به «فاجعه‌ای رادیواکتیو» بینجامد که سراسر منطقه را دربر گیرد.
در همین راستا، شرکت دولتی روسی «روس‌اتم» که مسئول بهره‌برداری و ساخت واحدهای نیروگاه است، این حمله را به‌شدت محکوم کرد و آن را تحولی خطرناک دانست که ایمنی تأسیسات و کارکنانش را تهدید می‌کند. الکسی لیخاچف، رئیس این شرکت، اشاره کرد که سطح تشعشعات طبیعی است، اما فاش کرد که به‌دلیل وخامت اوضاع امنیتی، تخلیه کارشناسان روس از محل همچنان ادامه دارد؛ آن هم پس از آنکه مسکو پیش‌تر نسبت به احتمال هدف قرار گرفتن پیرامون نیروگاه از سوی اسرائیل، جایی که کارشناسانش در آن حضور دارند، هشدار داده بود.
پیام‌های بازدارنده فراتر از خود حادثه
در این چارچوب، راشد معروف، فعال یمنی، برداشتی از این حادثه ارائه کرد. او معتقد است اعلام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره اطلاع‌رسانی ایران، بدون روشن کردن ماهیت آن، میزان خسارت‌ها یا طرف مسئول، دربردارنده دلالت‌هایی است که از بُعد فنی فراتر می‌رود و به پیام‌های بازدارنده راهبردی خطاب به ایالات متحده و کشورهای همسایه تبدیل می‌شود.
معروف در یادداشتی در پلتفرم «ایکس» توضیح داد که این اعلام، با این بیان کوتاه و تأویل‌پذیر، ممکن است به‌عنوان نشانه‌ای غیرمستقیم از آمادگی تهران برای استفاده از آنچه او «کارت خطر هسته‌ای» توصیف کرد، در صورت قرار گرفتن منافع حیاتی‌اش، به‌ویژه جزیره نفتی خارک، در معرض هرگونه تهدید نظامی مستقیم، فهمیده شود.
بر پایه این برآورد، تلویح ایران به امکان وارد آمدن ضربه به یک تأسیسات هسته‌ای یا وقوع حادثه‌ای بزرگ، در چارچوب راهبردی بازدارنده قرار می‌گیرد که بر بالا بردن هزینه تشدید تنش تا سطوحی فاجعه‌بار استوار است. او یادآور شد که خطرات احتمالی هر حادثه جدی در بوشهر را نمی‌توان کم‌اهمیت شمرد و در این زمینه به سابقه فاجعه چرنوبیل اشاره کرد که موجب آلودگی رادیواکتیو گسترده‌ای شد که تا صدها کیلومتر امتداد یافت و به تخلیه مناطق وسیعی انجامید که برای دهه‌ها غیرقابل سکونت باقی ماندند.
او در این زمینه به موقعیت جغرافیایی حساس نیروگاه بوشهر در ساحل خلیج، در فاصله‌ای نسبتاً نزدیک به گذرگاه‌های حیاتی انرژی و سواحل چندین کشور، اشاره کرد؛ موضوعی که به این معناست هرگونه نشت رادیواکتیو احتمالی ممکن است از مرزهای ایران فراتر رود و کل محیط خلیج را دربر گیرد.
سناریوهای فاجعه‌بار
معروف افزود که بدترین سناریوها ممکن است شامل اختلال در کشتیرانی در تنگه هرمز، یکی از مهم‌ترین شریان‌های انرژی جهان، افزون بر خسارت‌های سنگین به منابع دریایی، و نیز احتمال ناگزیر شدن کشورهای همسایه به اتخاذ تدابیر گسترده تخلیه در مناطق ساحلی باشد؛ به‌ویژه در کشورهایی با مساحت محدود و تراکم جمعیتی بالا.
او در پایان اظهاراتش تأکید کرد که این نوع پیام‌ها بازتاب‌دهنده تغییری در قواعد درگیری است؛ به‌گونه‌ای که ابزارهای فشار دیگر به اقدام نظامی مستقیم محدود نمی‌شود، بلکه اکنون شامل تلویح به سناریوهای فاجعه‌بار فرامرزی نیز هست؛ امری که جامعه بین‌المللی را در برابر آزمونی پیچیده درباره چگونگی مهار تشدید تنش و جلوگیری از لغزش منطقه به‌سوی رویارویی‌ای با پیامدهایی غیرقابل مهار قرار می‌دهد.
به نظر می‌رسد جنگ در ایران از مرحله تلویح به استفاده از نیروی نظامی مستقیم، به مرحله بهره‌برداری از موقعیت جغرافیایی و خطرات وجودی و زیست‌محیطی به‌عنوان ابزاری برای فشار بر طرف آمریکایی-اسرائیلی و همچنین کشورهای خلیج وارد شده است. از این رو، «نیروگاه بوشهر» دیگر صرفاً یک تأسیسات تولید برق نیست، بلکه عنصری محوری در معادله بازدارندگی ایران است؛ معادله‌ای که تهران از خلال آن می‌کوشد هزینه هر ماجراجویی نظامی علیه خود را به سطوحی برساند که جامعه بین‌المللی توان تحمل پیامدهای آن را نداشته باشد.
- بحران پایدار در جنوب‌شرق؛ تلاقی آتش و مانیفست در سیستان و بلوچستان
- سایه رویارویی پنهان بر فراز لندن و دبی؛ بازداشت تبعه دوتابعیتی، تحقیقات تروریسم در امارات و تشدید بحران دیپلماتیک با ایران
- گسترش عملیات “طرد اقتصادی” آمریکا؛ تحریم خودروسازی، راه‌آهن و شبکه پنهان مالی رژیم ایران
- فلج شدن ناوگان اشباح جمهوری اسلامی در آب‌های آسیا؛ سرگردانی ده‌ها نفتکش و سقوط درآمد نفتی تهران به صفر
- نزدیک‌شدن دلار به مرز ۲۶۰ هزار تومان؛ تکرار الگوی برخورد امنیتی-قضایی در مواجهه با تکانه‌های ارزی
