ایرانیها پس از هفتهها بمباران آمریکا و اسرائیل میکوشند زندگی روزمره خود را از سر بگیرند، اما با ادامه پیامدهای جنگ و کارزار سرکوبی که اعتراضات ژانویه را هدف گرفت، نگرانی درباره آینده رو به افزایش است.
فروشگاهها و رستورانها دوباره باز شدهاند و پارکهای تهران بار دیگر میزبان خانوادهها و جوانان شدهاند؛ صحنهای که از بازگشت زندگی عادی حکایت دارد. با این حال، این آرامش ظاهری نگرانیهای فزاینده از وخامت بیشتر اوضاع اقتصادی و احتمال بازگشت سرکوب شدیدتر از سوی نظام فرسوده ایران را پنهان کرده است.
کارشناسان و ناظران مسائل ایران پیشبینی میکنند پس از پایان جنگ، فشار بر ایرانیها بیشتر شود؛ در حالی که عواملی که پیشتر جرقه اعتراضات را زده بود، همچنان پابرجاست.
نشانههای عادی شدن زندگی… و نگرانی مداوم
شهرهای ایران بهتدریج شاهد بازگشت فعالیتهای روزمره بودهاند؛ همزمان با مطرح شدن بحثها درباره تمدید آتشبس و پایان دادن به درگیری. بازارها و ادارههای دولتی دوباره فعال شدهاند و مردم با بهتر شدن هوا در کافهها و پارکها دور هم جمع میشوند.
اما این نشانهها لزوماً به معنای بازگشت کامل ثبات نیست، بهویژه در شرایطی که آثار حملات هوایی و قطع اینترنت همچنان باقی است و پشت این تصویر عمومی، نگرانی از مرحله پس از جنگ رو به افزایش است.
دادهها نشان میدهد بحران اقتصادی در نتیجه جنگ تشدید شده، زیرساختها آسیب دیده و احتمال اخراج کارگران افزایش یافته است. ایرانیها همچنین از بازگشت کارزار سرکوب هراس دارند، بهویژه پس از اعتراضات ژانویه که در جریان آن شماری کشته شدند.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، از باز شدن تنگه هرمز پس از آتشبس خبر داد و دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، نیز از احتمال نزدیک بودن توافقی برای پایان جنگ سخن گفت. اما این نشانهها نتوانسته نگرانیهای داخلی را از میان ببرد.
صداهایی از داخل… ترس همچنان پابرجاست
فریبا، ۳۷ ساله، که در اعتراضات ژانویه شرکت کرده بود، به خبرگزاری “رویترز” گفت: «مشکلات واقعی بعد از پایان جنگ شروع خواهد شد»، زیرا نگران است فشار بر شهروندان بیشتر شود.
او میافزاید حکومت «فعلاً خودش را کنترل میکند» تا از باز شدن جبههای داخلی جلوگیری کند، اما ممکن است بعداً سرکوب را تشدید کند.
در مقابل، مهتاب، کارمند یک شرکت خصوصی، معتقد است اوضاع در مقایسه با آنچه ایرانیها در سالهای تحریم تجربه کردهاند، «چندان بد نیست».
اما دیدگاههای دیگری هم وجود دارد که از نگرانی بیشتر حکایت میکند و این پرسش را پیش میکشد که پس از آتشبس چه رخ خواهد داد.
خسارتهای جنگ و تداوم واقعیت موجود
آمارهای رسمی از کشته شدن هزاران نفر در نتیجه بمبارانها و نیز وارد آمدن خسارتهای گسترده به زیرساختها حکایت دارد؛ وضعیتی که فشارهای اقتصادی را افزایش داده است.
با این همه، جنگ تغییری در ساختار قدرت ایجاد نکرده و همین امر، به نوشته «رویترز»، این باور را در میان برخی تقویت کرده است که جنگ به سرنگونی نظام نخواهد انجامید.
تحلیلگران میگویند جنگ «نظام را سرنگون نخواهد کرد، اما زندگی ایرانیها را از نظر اقتصادی بدتر خواهد کرد».
ناظران بر این باورند که خشم ناشی از سرکوب، پیشتر برخی ایرانیها را به تغییر امیدوار کرده بود، اما جنگ اولویتها را تغییر داده است.
این خبرگزاری میگوید گفتمان سرنگونی نظام که از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، مطرح شده بود، با ادامه جنگ و پیچیدهتر شدن آن عقب نشسته است.
تحلیلگران میگویند ایرانیها اکنون بیش از پیش دچار شکاف شدهاند، اما گزینههای محدودی دارند و تأکید میکنند که ایرانیها «میدانند ناچارند با این واقعیت کنار بیایند».
نگرانیها از تشدید محدودیتها پس از پایان جنگ، بهویژه با کاهش فشار خارجی، رو به افزایش است. برخی ایرانیها میگویند آزادیهای فعلی، مانند کاهش سختگیری در پوشش، ممکن است دوام نیاورد.
در مجموع، برآوردهای پژوهشی نسبت به اوجگیری دوباره نارضایتی عمومی هشدار میدهند؛ همزمان با نشانههایی از تنش نهفته در جامعه ایران که اکنون از آن با عنوان «آتشی زیر خاکستر» یاد میشود؛ آتشی که ممکن است هر لحظه شعلهور شود.
- رایزنیهای رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در کابل و قندهار
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
- افزایش مطالبات اصناف ایران برای محاسبه مالیات بر پایه سود واقعی کسبوکارها
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
