مذاکرات میان ایالات متحده و ایران، با نزدیک شدن به پایان آتشبس در ۲۲ آوریل، وارد مرحلهای حساس شده است؛ آن هم در شرایطی که تشدید تنش میدانی در تنگه هرمز، شکنندگی مسیر سیاسی را آشکار کرده و نگرانیها درباره بازگشت رویارویی نظامی در روزهای آینده افزایش یافته است.
تنش در تنگه هرمز پس از آن بهطور چشمگیری افزایش یافت که تهران از تصمیم خود برای بازگشایی دوباره آن عقبنشینی کرد و به سوی کشتیهایی که قصد عبور داشتند آتش گشود؛ اقدامی که آن را به ادامه محاصره آمریکا علیه بنادر ایران مرتبط دانست و همزمان بهصراحت هشدار داد هرگونه تحرک دریایی در منطقه را هدف قرار خواهد داد.
در مقابل، دونالد ترامپ در کاخ سفید نشستی اضطراری برای بررسی تحولات برگزار کرد؛ در حالی که نگاهها به آنچه واشنگتن درباره آینده مذاکرات اعلام خواهد کرد دوخته شده و همزمان برآوردها درباره احتمال فروپاشی آتشبس رو به افزایش است.
هرمز بهعنوان اهرم فشار
تشدید تنش در تنگه نشان میدهد که این گذرگاه به ابزار اصلی فشار در دست تهران تبدیل شده است؛ تهران بازگشایی دوباره آن را به رفع محاصره آمریکا گره زده تا پیش از پایان مهلت تعیینشده، شرایط مذاکره را به سود خود تغییر دهد.
این معادله، مسیر سیاسی را زیر فشار دوگانه قرار داده است: از یک سو تهدیدهای نظامی و از سوی دیگر ادامه تماسهای غیرمستقیم از طریق میانجیهای منطقهای.
در همین چارچوب، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، پیشنهادهای جدید آمریکا را به تهران منتقل کرد؛ پیشنهادهایی که همچنان در دست بررسی است و هنوز پاسخی رسمی به آن داده نشده، در حالی که تهران بر موضع خود مبنی بر ندادن امتیاز در پروندههای حاکمیتی تأکید دارد.
آمادهباش نظامی و سناریوهای باز
همزمان با رکود سیاسی، اسرائیل سطح آمادگی نظامی خود را افزایش داده و مقامهای این کشور تأکید کردهاند که ارتش و نیروی هوایی در آمادهباش کامل قرار دارند تا برای فروپاشی احتمالی آتشبس آماده باشند.
برآوردهای اسرائیلی نشان میدهد که در صورت شکست مذاکرات یا متوقف شدن آن در لحظات آخر، احتمال ازسرگیری جنگ وجود دارد.
این درهمتنیدگی میان دو مسیر نظامی و سیاسی نشان میدهد که مذاکرات تحت فشار مستقیم تحولات میدانی پیش میرود، نه در فضایی باثبات.
اختلافات ادامه دارد، با وجود پیشرفت
محمدباقر قالیباف نیز از پیشرفت در گفتوگوها خبر داد، اما تأکید کرد که اختلافها بر سر برنامه هستهای و تنگه هرمز همچنان ادامه دارد؛ دو پروندهای که از حساسترین موضوعات مذاکرات به شمار میروند.
در مقابل، ترامپ از «گفتوگوهای بسیار خوب» سخن میگوید، بیآنکه جزئیاتی ارائه کند، و همزمان نسبت به استفاده از تنگه بهعنوان ابزار باجگیری هشدار میدهد؛ موضوعی که شکاف در ارزیابی روند مذاکرات میان دو طرف را نشان میدهد.
با نزدیک شدن به پایان آتشبس، به نظر میرسد دو طرف در حال مدیریت نبردی موازی هستند: تشدیدی حسابشده برای بالا بردن سقف مطالبات در مذاکره، در کنار باز نگه داشتن کانالهای گفتوگو.
در مجموع، مذاکرات اکنون در برابر آزمونی سرنوشتساز قرار دارد و روزهای آینده میتواند مشخص کند که این مسیر به توافق ختم خواهد شد یا به فروپاشیای که منطقه را دوباره به نقطه صفر بازمیگرداند.
- از خیابان تا بیمارستان؛ ابعاد جنایت، پنهانکاری و سرکوب ساختاری در دی ۱۴۰۴
- تشدید تنش حوثیها تا مکه رسید؛ عربستان از «خط قرمز» سخن گفت
- سقوط قدرت خرید و تعمیق بحران معیشت؛ شکاف سهبرابری حداقل دستمزد و سبد هزینههای خانوار
- دیپلماسی در سایه تنش؛ مرزهای عملگرایی پکن در شراکت راهبردی با تهران
- افول اهرم راهبردی رژیم در تنگه هرمز؛ ماجراجوییهای پرهزینه تهران در برابر رونق صادرات نفت آمریکا
