با تداوم انسداد کامل تنگه هرمز و عبور قیمت نفت برنت از مرز ۱۲۵ دلار، نشریه اکونومیست در گزارشی تحلیلی هشدار داد که جهان با یک سناریوی تاریک روبروست که میتواند منجر به فروپاشی ذخایر راهبردی و تغییر ساختار اقتصاد بینالملل شود.
نشریه معتبر اکونومیست در تازهترین ارزیابی خود از وضعیت ملتهب بازار جهانی انرژی، به بررسی ابعاد بحرانی این حوزه پرداخته است. سردبیر این نشریه در یادداشتی تاملبرانگیز، با اشاره به حساسیت فزاینده افکار عمومی نسبت به تحولات این بازار، خاطرنشان کرد که امروزه بسیاری از شهروندان، قیمت لحظهای نفت را دقیقتر از بهای کالاهای اساسی رصد میکنند.
این توجه عمومی زمانی شدت یافت که قیمت نفت خام برنت با شکستن رکوردهای پیشین، از مرز ۱۲۵ دلار در هر بشکه فراتر رفت؛ رقمی که بالاترین سطح قیمتی از سال ۲۰۲۲ میلادی (۱۴۰۱ هجری شمسی) تاکنون محسوب میشود. با این حال، تحلیلگران اکونومیست بر این باورند که نکته کلیدی، نه قیمت فعلی، بلکه چرایی عدم جهش بیشتر قیمتهاست؛ چرا که در مارس ۲۰۲۶ میلادی (اسفند ۱۴۰۴ هجری شمسی)، کارشناسان ارشد پیشبینی کرده بودند که با انسداد طولانیمدت تنگه هرمز، بهای طلای سیاه به سهولت مرزهای ۱۵۰ تا ۲۰۰ دلار را لمس خواهد کرد.
فروپاشی محاسبات راهبردی؛ شوک بزرگ به معاملهگران بینالمللی
آنچه تا پیش از این در محافل اقتصادی و سیاسی غیرممکن تلقی میشد، اکنون به واقعیت بدل شده است. پیش از وقوع بحران فعلی، اکثر غولهای انرژی و معاملهگران جهانی بر دو پیشفرض راهبردی تکیه داشتند که اکنون هر دوی آنها ابطال شده است:
۱. نخست آنکه تصور میشد جمهوری اسلامی ایران حتی در اوج تنشهای نظامی، تنگه هرمز را که محل عبور حدود ۲۰ درصد از نفت جهان است، مسدود نخواهد کرد.
۲. دوم آنکه پیشبینی میشد در صورت تلاش تهران برای بستن این آبراه حیاتی، ایالات متحده با مداخله نظامی فوری، این محاصره را در کوتاهترین زمان ممکن درهم خواهد شکست.
تحلیلگران پیشتر مدعی بودند که انسداد این مسیر به معنای قطع شریانهای اقتصادی خود ایران و ایجاد بحران برای مشتریان بزرگ آسیایی است و به همین دلیل، تهران از این اقدام خودداری میکند. اما تغییر معادلات میدانی، این تصورات را برهم زد و اکنون جهان با پیامدهای سنگین این بنبست روبروست.
گلوگاه راهبردی در بنبست؛ توقف کامل تردد در خلیج فارس
گزارش اکونومیست حاکی از آن است که با گذشت بیش از دو ماه از آغاز درگیریها و حملات متقابل آمریکا و اسرائیل علیه ایران و اقدامات تلافیجویانه در قبال کشتیهای تجاری، میزان تردد در راهبردیترین گلوگاه انرژی جهان به «صفر» متمایل شده است.
این نشریه تأکید میکند که تداوم روند نزولی ذخایر راهبردی نفت در سطح بینالملل، گزینهای جز افزایش مهارگسیخته قیمتها باقی نگذاشته است. در شرایطی که ذخایر جهانی با سرعتی بیسابقه در حال اتمام است، عدم دسترسی به منابع نفتی خلیج فارس و ناامنی در مناطق کوردستانی و پیرامونی که بخشی از مسیرهای جایگزین محسوب میشوند، اقتصادهای بزرگ را با تهدیدی وجودی مواجه ساخته است.
شکست دیپلماسی و دورنمای تاریک «انسداد نامحدود»
تلاشهای دیپلماتیک جامعه جهانی برای بازگرداندن ثبات و عادیسازی جریان کشتیرانی، علیرغم پیگیریهای مستمر، تاکنون به نتایج ملموسی منجر نشده است. اکونومیست در پایان گزارش خود به نتیجهای نگرانکننده اشاره دارد: اگرچه همواره احتمال دستیابی به راهحلهای مذاکرهمحور وجود دارد، اما واقعیتهای ماههای اخیر نشان میدهد که جهان باید خود را برای سختترین سناریوها آماده کند.
احتمال بسته ماندن تنگه هرمز برای مدتی «نامحدود»، دیگر یک فرضیه دور از ذهن نیست؛ رخدادی که نه تنها بازار انرژی، بلکه معماری اقتصاد جهانی را دستخوش تغییرات جبرانناپذیر و فروپاشیهای زنجیرهای در بازارهای مالی خواهد کرد.
