خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی از نخستین رویارویی نظامی مستقیم میان ریاض و تهران پرده برداشت که نشان‌دهنده تغییر بنیادین در رویکرد راهبردی پادشاهی سعودی است.
در تحولی بی‌سابقه که می‌تواند نظم امنیتی منطقه را بازتعریف کند، خبرگزاری رویترز با استناد به اظهارات دو مقام غربی و دو مقام ایرانی فاش کرد که نیروی هوایی عربستان سعودی در اواخر مارس ۲۰۲۶ (اوایل فروردین ۱۴۰۵)، مجموعه‌ای از حملات هوایی اعلام‌نشده را علیه اهدافی در داخل مرزهای ایران انجام داده است. این اقدامات تلافی‌جوایانه که در پاسخ به حملات موشکی و پهپادی ایران به زیرساخت‌های سعودی صورت گرفت، نخستین مداخله نظامی مستقیم و رسمی ریاض علیه جمهوری اسلامی در تاریخ معاصر به‌شمار می‌رود.
ریشه‌های یک خصومت دیرینه
تنش‌های فعلی میان این دو قدرت منطقه‌ای ریشه در تحولات پس از انقلاب ۱۳۵۷ (۱۹۷۹) دارد. با استقرار نظام جمهوری اسلامی، رقابت‌های ایدئولوژیک میان دو کشور به‌سرعت بالا گرفت. واقعه خونین حج در ۹ مرداد ۱۳۶۶ (۳۱ ژوئیه ۱۹۸۷) که منجر به کشته شدن بیش از ۴۰۰ زائر شد، یکی از نخستین نقاط عطف در قطع روابط دیپلماتیک بود که تا سال ۱۳۷۰ (۱۹۹۱) ادامه یافت.
در دهه‌های بعد، این رقابت راهبردی در قالب جنگ‌های نیابتی در لبنان، عراق، سوریه و یمن تداوم یافت. اعدام شیخ نمر باقر النمر در ۱۲ دی ۱۳۹۴ (۲ ژانویه ۲۰۱۶) و متعاقب آن حمله به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد، بار دیگر به قطع کامل روابط دیپلماتیک منجر شد که سال‌ها سایه سنگین خود را بر منطقه حفظ کرد.
چرخش به سمت تنش مستقیم در سال ۱۴۰۵
در سال‌های اخیر، تحت هدایت محمد بن سلمان و در پی نزدیکی تدریجی ریاض به تل‌آویو با میانجی‌گری واشینگتن، تهران با نگرانی تحولات را دنبال می‌کرد. با آغاز درگیری‌های گسترده میان ایالات متحده، اسرائیل و ایران در ۸ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶)، شعله‌های جنگ به کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز سرایت کرد. گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران با صدها فروند موشک و پهپاد، تأسیسات نفتی و پایگاه راهبردی «پرنس سلطان» در خاک عربستان را هدف قرار داده که تلفات و خساراتی برجای گذاشته است.
افشای عملیات «خشم حماسی» در گزارش رویترز
رویترز در گزارش مورخ ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ (۱۲ مه ۲۰۲۶) تأکید کرد که ریاض دیگر به سیاست خویشتن‌داری اکتفا نکرده است. یک مقام غربی در این باره گفت: «این حملات تلافی‌جوایانه دقیقاً زمانی انجام شد که امنیت ملی عربستان مستقیماً مورد تهدید قرار گرفت.»
هم‌زمان، نشریه جروزالم پست مدعی شد این حملات در قالب عملیاتی موسوم به «خشم حماسی» سازماندهی شده است. بر اساس این گزارش، عربستان سعودی پیش از انجام عملیات، تهران را از قصد خود مطلع کرده و بلافاصله پس از آن، کانال‌های دیپلماتیک برای مدیریت بحران و جلوگیری از یک جنگ تمام‌عیار فعال شده‌اند.
آمار حملات و واکنش‌های دیپلماتیک
بر اساس داده‌های رسمی وزارت دفاع عربستان، تنها در بازه زمانی ۵ تا ۱۱ فروردین ۱۴۰۵ (۲۵ تا ۳۱ مارس ۲۰۲۶)، بیشاز ۱۰۵ حمله موشکی و پهپادی علیه این کشور ثبت شده است. در واکنش به این وضعیت، ریاض ضمن احضار سفیر عراق و اعتراض به استفاده از خاک این کشور برای حمله به پادشاهی، بر حق خود برای دفاع مشروع تأکید کرد.
وزارت امور خارجه عربستان اگرچه به‌طور مستقیم مسئولیت حملات هوایی به ایران را تأیید نکرده، اما بر تعهد خود به «حمایت از ثبات و کاهش تنش» پافشاری کرده است. در همین حال، مقامات تهران تاکنون از واکنش رسمی به این گزارش خودداری کرده‌اند، هرچند گزارش‌هایی از حملات مشابه توسط امارات متحده عربی نیز به گوش می‌رسد.
چشم‌انداز راهبردی منطقه
تحلیلگران بر این باورند که ورود مستقیم عربستان به عرصه نظامی، نشان‌دهنده یک تغییر راهبردی در دکترین دفاعی ریاض است. اگرچه تلاش‌های دیپلماتیک در پشت‌پرده برای برقراری تفاهمات غیررسمی ادامه دارد، اما عبور از خط قرمز «حمله مستقیم به خاک یکدیگر»، بازدارندگی منطقه‌ای را وارد فاز پیچیده‌ای کرده است. آینده ثبات در خاورمیانه اکنون بیش از هر زمان دیگری به مدیریت بحران میان تهران و ریاض همچنین نقش‌آفرینی قدرت‌های بین‌المللی در مهار این چرخه انتقام‌جویی بستگی دارد.
