در تازهترین تحول مربوط به تنشهای سیاسی در ترکیه، حسین جان گونر، شهردار منطقه چانکایا در آنکارا، امروز یکشنبه ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۱ تیر ۱۴۰۵) در نخستین واکنش پس از بازداشت خود، پیامی را از داخل بازداشتگاه منتشر کرد.
به گزارش پایگاه خبری تی۲۴ (T24) ترکیه، گونر در این پیام که در حساب رسمی او در شبکه اجتماعی اکس منتشر شد، خطاب به شهروندان چانکایا اعلام کرد: «من کاری نکردهام که باعث سرشکستگی شما شود؛ وجدانم آسوده، پیشانیام سفید و سرم بالاست و هیچ هدفی جز خدمت به شما نداشتهام.» همزمان، مسلم ساری، سخنگوی موقت کمیته اجرایی حزب جمهوریخواه خلق به رهبری کمال قلیچداراوغلو نیز امروز یکشنبه با صدور بیانیهای اعلام کرد فرآیندهای قضایی باید به دور از تنشهای سیاسی، با رعایت اصل برائت و به شکل کاملاً عادلانه و شفاف دنبال شوند و این حزب پرونده را با دقت رصد خواهد کرد.
عملیات ضربتی پلیس و بازرسی از ساختمان شهرداری چانکایا
این بازداشت پس از آن رخ داد که دادستانی کل آنکارا دستور بازداشت ۳۶ نفر را در چارچوب یک پرونده مالی و اداری صادر کرد. بر اساس گزارش خبرگزاری رسمی آناتولی، اتهامهای مطرحشده شامل «تشکیل سازمان مجرمانه»، «دریافت و پرداخت رشوه» و «تبانی در مناقصهها» است. نیروهای مبارزه با جرایم مالی پلیس آنکارا از نخستین ساعتهای صبح شنبه ۱۱ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۰ تیر ۱۴۰۵) با محاصره ساختمان شهرداری چانکایا، اقدام به بازرسی دفاتر و توقیف اسناد کردند. رسانههای نزدیک به دولت، از جمله روزنامه ینیشفق، گزارش دادند که محور اصلی این تحقیقات به ادعاهای مربوط به بینظمی مالی در مناقصههای مرتبط با خدمات جمعآوری زباله شهرداری چانکایا مربوط میشود. خبرگزاری رویترز نیز گزارش داد که تا کنون دستکم ۲۹ نفر از متهمان از جمله معاون شهردار بازداشت شدهاند و تلاش برای دستگیری سایر متهمان فراری ادامه دارد. منطقه چانکایا به عنوان قلب سیاسی آنکارا، همواره جایگاهی نمادین و فوقالعاده راهبردی برای مخالفان داشته است. طبق گزارش وبسایت مستقل بیانت (Bianet)، گونر در انتخابات محلی ۳۱ مارس ۲۰۲۴ (۱۲ فروردین ۱۴۰۳) با کسب ۳۶۷ هزار و ۶۳۶ رأی، معادل ۶۵٫۴ درصد آرا، به عنوان شهردار این منطقه انتخاب شده بود.
واکنشهای تند رهبران مخالف و ادعای توطئه سیاسی
بازداشت این شهردار جوان با واکنش تند رهبران مخالف روبرو شد. به گزارش پایگاه خبری هالک تیوی، اوزگور اوزل، از چهرههای برجسته حزب جمهوریخواه خلق، در سخنرانی خود در آدانا اعلام کرد این اقدامات قضایی تلاشی برای متوقف کردن مسیر حرکت این حزب به سمت پیروزی است. اوزل با انتقاد شدید از دادستانی گفت دولت با تکیه بر شهادت شهود مخفی و تهمت به جان شهردار چانکایا افتاده است. وی فاش کرد که گونر پیش از بازداشت در یک تماس تلفنی به او گفته است: «تا زمانی که شما به راه خود ادامه میدهید، آنها نمیتوانند ما را متوقف کنند.» به گزارش شبکه تلویزیونی سوزجو (Sözcü TV)، مخالفان معتقدند این بازداشتها با اهداف سیاسی و برای تضعیف دموکراسی محلی طراحی شدهاند، در حالی که حزب حاکم عدالت و توسعه این اقدامات را بخشی از روند قانونی مبارزه با فساد اداری توصیف میکند.
تداوم بازداشتهای زنجیرهای شهرداران مخالف در ترکیه
پرونده شهرداری چانکایا یک رویداد مجزا نیست، بلکه بخشی از یک برنامه بزرگتر برای مهار حزب جمهوریخواه خلق ارزیابی میشود. به گزارش خبرگزاری رویترز، از اواخر سال ۲۰۲۳ (۱۴۰۲) و اوایل ۲۰۲۴ (۱۴۰۳)، صدها نفر از مقامات منتخب و کارمندان شهرداریهای وابسته به حزب مخالف با پروندههای گوناگون قضایی روبرو شدهاند. این روند پیش از این با بازداشت اکرم اماماوغلو، شهردار استانبول در مارس ۲۰۲۵ (اسفند ۱۴۰۳)، موجی از اعتراضات خیابانی را ایجاد کرده بود. همچنین بر اساس گزارش دیگری از همین خبرگزاری در ۹ ژوئیه ۲۰۲۵ (۱۸ تیر ۱۴۰۴)، پیش از این در اول ژوئیه ۲۰۲۵ (۱۰ تیر ۱۴۰۴)، دادستانی ترکیه دستور بازداشت ۱۵۷ نفر را در ازمیر به اتهام تبانی صادر کرد که ۳۵ نفر از آنان روانه زندان شدند و مدت کوتاهی پس از آن، شهرداران ماناوگات، آدانا، آدییامان و آنتالیا نیز بازداشت شدند.
سایه تنشهای داخلی بر حاشیه نشست ناتو در آنکارا
این بازداشت گسترده تنها چند روز پس از برگزاری نشست سران ناتو در آنکارا رخ میدهد؛ رویدادی بینالمللی که رجب طیب اردوغان تلاش کرد از آن برای تقویت جایگاه ترکیه در عرصه جهانی استفاده کند. در جریان این نشست که در روزهای ۷ و ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۶ و ۱۷ تیر ۱۴۰۵) برگزار شد، اردوغان لغو محدودیتهای صنایع دفاعی متحدان علیه آنکارا را خواستار شد. به گزارش خبرگزاری رویترز در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۷ تیر ۱۴۰۵)، رئیسجمهور ترکیه بر لزوم مشارکت بیشتر کشورش در طرحهای امنیتی اروپا تاکید کرد و از پروژه راهبردی ۲۴ میلیارد دلاری سامانه دفاع هوایی چندلایه کشورش موسوم به «گنبد فولادی» (Çelik Kubbe) سخن گفت. همزمان، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، در این نشست از تلاش واشنگتن برای لغو تحریمهای دفاعی ترکیه و بررسی فروش مجدد جنگندههای اف-۳۵ سخن گفت؛ تصمیمی که در صورت اجرا میتواند چرخشی مهم در روابط دو کشور ایجاد کند، هرچند کنگره آمریکا پیشتر فروش این جنگندهها را تا زمان حل مسئله سامانه روسی اس-۴۰۰ محدود کرده است.
نگرانیهای بینالمللی از کاهش آزادیهای مدنی در ترکیه
با وجود دستاوردهای دیپلماتیک دولت اردوغان در ناتو، سرکوبهای داخلی با انتقادهای بینالمللی گستردهای مواجه شده است. سازمان دیدهبان حقوق بشر در گزارش ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ (۴ تیر ۱۴۰۵) اعلام کرد بازداشت دستکم ۲۰۹ نفر در آنکارا پیش از برگزاری نشست ناتو، نشانه واضحی از خفقان سیاسی و محدودیت شدید آزادی بیان است. همچنین سازمان عفو بینالملل در ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۱ تیر ۱۴۰۵) از دولت ترکیه خواست فوراً ممنوعیتهای اعتراضات مسالمتآمیز را لغو کند. حتی مارک روته، دبیرکل ناتو، در ۶ ژوئیه ۲۰۲۶ (۱۵ تیر ۱۴۰۵) در پاسخ به پرسشهای خبرنگاران درباره رفتارهای امنیتی دولت ترکیه، تاکید کرد که آزادی تجمعات و رسانهها بخش ضروری دموکراسی است. اکنون با بازداشت شهردار چانکایا، این منازعه وارد مرحله تازهای شده که نه تنها آینده دموکراسی داخلی ترکیه، بلکه وجهه بینالمللی آن را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
