دمشق تأکید کرد هرگونه رابطه جدید با ایران، مشروط به احترام به حاکمیت سوریه است؛ پیامی که بازتابدهنده تمایل دولت جدید سوریه به بازتعریف روابط با تهران بر پایه برابری و رد نفوذ خارجی است؛ آن هم پس از سالها حمایت ایران از نظام بشار اسد.
محمد الجفال، مشاور امور آفریقایی-آسیایی در وزارت امور خارجه و مهاجران، در گفتوگو با خبرگزاری سوری «سانا» گفت موضع سوریه در قبال سیاست ایران «یک موضعگیری سیاسی گذرا نبوده» بلکه حاصل آن چیزی است که او تجربه ۱۴ سال جنگ، کشتار، آوارگی و ویرانی، و نیز نقش ایران در حمایت از نظام اسد توصیف کرد.
الجفال افزود ایستادن ایران در کنار نظام پیشین «به پیچیدهتر شدن بحران و تحمیل رنجهای بیشتر بر سوریها انجامید» و تأکید کرد این پیشینه «در سخن گفتن از روابط دو کشور قابل چشمپوشی نیست».
دمشق بازگشت نفوذ را نمیپذیرد
دمشق در تشریح نوع رابطهای که با تهران میخواهد، اعلام کرد سوریه جدید «حوزه نفوذ هیچ کشوری نیست» و روابط خارجی آن بر پایه «احترام متقابل، منافع ملی و برابری» استوار خواهد بود.
الجفال توضیح داد سوریه نه خواهان دشمنی با هیچ کشوری است و نه وابستگی به هیچ طرفی؛ بلکه در پی روابطی متوازن است که به حاکمیت آن و انتخابهای مردمش احترام بگذارد.
او افزود هر رابطه جدید با ایران مستلزم آن است که تهران به حاکمیت سوریه و اراده مردم این کشور احترام بگذارد، در سیاستهای پیشین خود بازنگری کند و برای اعتمادسازی تلاش کند.
این اظهارات، مسئله نفوذ را در کانون موضع دمشق درباره آینده رابطه با تهران قرار میدهد؛ چرا که دولت سوریه هرگونه گشایش در قبال ایران را به تغییر سیاستهایی گره میزند که این کشور در سالهای جنگ در پیش گرفت، نه به احیای رابطه به همان شکلی که در دوران اسد وجود داشت.
پاسخ به اظهارات بزشکیان
موضع سوریه پس از آن مطرح شد که مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، گفته بود تهران تاکنون نتوانسته با دولت جدید سوریه رابطه برقرار کند و دلیل آن را به آنچه «برداشتی که آنها ایجاد کردهاند» خواند، نسبت داد.
پزشکیان در گفتوگو با شبکه «الجزیره» ابراز امیدواری کرد که دمشق بر پایه «اسلام، دین، عدالت و انصاف» رفتار کند و افزود اگر تعامل بر اساس دین و سنت پیامبر باشد، مشکلی وجود نخواهد داشت.
الجفال در پاسخ گفت آموزههای اسلام شعارهای سیاسی نیست، بلکه ارزشهایی است که در عدالت، انصاف، رد ظلم و احترام به کرامت انسان تجلی مییابد. او تأکید کرد گشایش سوریه به روی همه کشورها به معنای نادیده گرفتن آنچه در سالهای جنگ رخ داده یا حقوق سوریها نیست.
روابط بدون وابستگی
روابط سوریه و ایران پس از سقوط نظام اسد در ۸ دسامبر ۲۰۲۴ بهشدت تضعیف شد و از آن زمان تاکنون هیچ دیدار مستقیم یا تماس تلفنی میان دو طرف ثبت نشده است.
موضعی که دمشق اعلام کرده نشان میدهد ازسرگیری روابط با تهران، اگر رخ دهد، بر احیای الگوی ائتلاف پیشین استوار نخواهد بود؛ بلکه آنگونه که در اظهارات این مقام سوری آمده، بر رابطهای مبتنی خواهد بود که هرگونه همکاری را به احترام به حاکمیت و منافع سوریه پیوند میزند.
این مقام سوری از گامهای مشخص یا جدول زمانی برای ازسرگیری روابط سخنی نگفت. این اظهارات همچنین شامل اعلام مذاکرات مستقیم میان دو طرف نبود، بلکه فقط شروط دمشق برای هر رابطه آینده با تهران را مشخص کرد.
- دمشق به تهران: سوریه دیگر عرصه نفوذ هیچ کشوری نیست
- میان تکذیبها و گمانهزنیها؛ تماسهای قطر برای احیای مذاکرات واشنگتن و تهران
- خاورمیانه پس از حضور آمریکا؛ موازنههای تازه و کاهش نفوذ ایران
- بازخوانی پیام رهبر جدید جمهوری اسلامی؛ موازنه قدرت منطقهای و دکترین بازدارندگی در پرتو تشدید تنشها
- جهش تاریخی دلار به کانال ۲۴۰ هزار تومان؛ سایه سنگین نااطمینانی بر اقتصاد و فلج بازارهای مصرف
