انتقادهای طعنهآمیزی متوجه دولت سوریه شده است؛ زیرا این دولت مدعی است سوریه بهدلیل تحول دیجیتال، شاهد تحولی چشمگیر بوده که بر همه جنبههای زندگی روزمره اثر گذاشته است؛ از جمله صدور آنچه «کارت هوشمند» نامیده میشود و راهاندازی پلتفرم الکترونیکی ویژه دریافت گذرنامه؛ موضوعی که انتقادهای گستردهای را در شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
برخی بر این باورند که این اقدامات، بحرانهای کشور را تشدید کردهاند، نه برطرف؛ و این پرسش را مطرح میکنند که چگونه دولتی که برق ندارد، میتواند بر پلتفرمهای الکترونیکیای تکیه کند که اساسا به برق و اینترنت وابستهاند؛ دو خدمتی که در سوریه بهراحتی در دسترس نیستند.
«اصلا مگر برق هست؟»
در موضوعی که روز گذشته، دوشنبه، در رادیو «المدینه افام» درباره نقش و اهمیت تحول دیجیتال در سوریه مطرح شد، رائد قضمانی، مهندس نرمافزار و سامانههای اطلاعاتی، گفت: «سوریه از چند سال پیش تحول دیجیتال را آغاز کرده و مسیر خوبی را طی کرده است. میتوانیم با یک مثال شروع کنیم که همه شهروندان سوریه آن را تجربه کردهاند؛ بحران سوخت در کشور حدود 3 سال پیش. آن زمان صفهای طولانی برای دریافت سوخت وجود داشت، اما پس از صدور کارت هوشمند، شهروند اکنون میداند نوبتش چه زمانی است و از کدام جایگاه سوخت میتواند بنزین یا گازوئیل دریافت کند».
به گفته قضمانی، نمونه دوم پرداخت الکترونیکی است؛ از پرداخت قبوض و جز آن گرفته تا انجام امور اداری از طریق اپلیکیشن «المعاملات» (معاملات) در سوریه. برای مثال، شهروند میتواند هرگونه مدرک دولتی، از رونوشت تاییدشده مدرک دیپلم متوسطه گرفته تا سند ثبت ملکی یا هرگونه اوراق هویتی دیگر را از طریق این اپلیکیشن دریافت کند.
اما از نگاه افکار عمومی سوریه، سخنان این مهندس متخصص در این باره و ادعای او مبنی بر اینکه امور در سوریه آسانتر و روانتر شده، درست نیست؛ چرا که صدور «کارت هوشمند» و دیگر پلتفرمهای الکترونیکی، میزان فساد و بینظمی را در این حوزهها افزایش دادهاند.
برخی با لحنی طعنهآمیز نوشتند: «این تحول دیجیتال واقعا عجیب است؛ حس کردم دارم برنامهای از ژاپن میبینم. میگویند نوبت جایگاههای بنزین را سامان دادهاند.. مرد حسابی، این اصلا مشکلی نیست که در هیچ کشوری در دنیا وجود داشته باشد». برخی دیگر هم نوشتند: «تو را به خدا ساکت شو، خودت هم به این حرفها قانع نیستی. حالا بهجای اینکه چند ساعت در پمپبنزین منتظر بمانیم، 10 روز در خانه منتظر میمانیم تا بنزین بزنیم. دولت الکترونیک در کشوری که برق ندارد.. کاش قبل از اینکه به پوکمون تبدیل شویم، اول برق را تامین میکردید».
یکی از شهروندان پایتخت، دمشق، در این باره به وبسایت «الحل نت» گفت که هر آنچه درباره تحول دیجیتال در سوریه و اینکه بسیاری از مشکلات را حل کرده و زندگی روزمره را آسانتر ساخته، مطرح میشود، درست نیست؛ بلکه برعکس، امور هر روز پیچیدهتر میشود.
برای دریافت یا انجام یک کار اداری در یک نهاد دولتی، حضور شخصی و ایستادن طولانیمدت در صف لازم است. اپلیکیشنهای الکترونیکی وابسته به دولت سوریه تقریبا از کار افتادهاند و فقط برای افراد خاصی کار میکنند؛ افرادی که دلال هستند و برای انجام کار دیگران پول میگیرند، مانند گرفتن نوبت در پلتفرم الکترونیکی برای دریافت گذرنامه؛ همان شهروند در یک تماس تلفنی افزود.
این شهروند که ترجیح داد نامش فاش نشود، با ذکر مثالی توضیح داد: «مثلا اگر بخواهم گواهی ثبت احوال فردی یا خانوادگی بگیرم، باید بروم اداره ثبت احوال و ساعتها در صف بمانم تا درخواست بدهم، و کارمند هم کار را راه نمیاندازد مگر اینکه به او انعام بدهم؛ یعنی رشوه. همچنین اگر بخواهم هر برگهای را در وزارت خارجه تایید کنم، یک یا دو روز کامل طول میکشد و هر روز آنجا صف هست. اگر هم عجله داشته باشی بهخاطر سفر یا هر چیز دیگر، آنجا همیشه دلالهایی هستند که کارت را راه میاندازند، اما باید برای هر کار اداری حدود 60 هزار لیره سوریه و گاهی بیشتر بپردازی».
تشدید بحران گذرنامهها
اما درباره پلتفرم گذرنامهها، از نگاه رائد قضمانی، مهندس نرمافزار، این پلتفرم مفید بوده است؛ هرچند با مشکلات متعددی روبهرو شد که باعث توقف فعالیت آن در دورههایی شد. همچنین به گفته این مهندس در گفتوگو با رادیوی محلی، استفاده از ابزارهای الکترونیکی و دیجیتال در دولت و دیگر نهادها، موجب صرفهجویی در هزینههای مالی و انسانی نیز میشود.
پلتفرم الکترونیکی ویژه دریافت گذرنامه و «کارت هوشمند» حدود 3 سال پیش راهاندازی/صادر شد و به خانوادهها در سوریه و برخی بخشهای خدماتی عمومی و خصوصی داده میشود تا برخی اقلام خدماتی و غذایی را با قیمت یارانهای دولتی تامین کند.
دولت نیز مدعی است که پروژه «کارت هوشمند» آن با هدف خودکارسازی توزیع فرآوردههای نفتی و دیگر مواد و خدمات میان شهروندان، برای جلوگیری از قاچاق و تجارت این مواد طراحی شده است؛ اما فساد و تجارت این مواد، نسبت به پیش از صدور این کارت، رونق و رواج بیشتری یافته است.
در 24 نوامبر 2021، «وزارت کشور سوریه» در بیانیهای که در وبسایت رسمی خود منتشر کرد، از راهاندازی پلتفرم «نوبت الکترونیکی» برای ثبتنام و گرفتن وقت دریافت گذرنامه از طریق «سامانه رزرو نوبت برای دریافت گذرنامه» فقط در استان دمشق و حومه آن خبر داد. این وزارتخانه آن زمان اشاره کرد که این خدمت بهتدریج در دیگر شعب مهاجرت و گذرنامه در سوریه نیز تعمیم داده خواهد شد.
از زمان راهاندازی این پلتفرم الکترونیکی در سراسر استانها، رنج سوریها بهطور بیسابقهای افزایش یافته است؛ بهگونهای که ثبتنام برای گرفتن نوبت در پلتفرم یا دریافت گذرنامه فوری سوریه دشوار شده و درخواست برای گذرنامه عادی نیز تنها پس از رزرو وقت در پلتفرم امکانپذیر است.
شکایتهای پیدرپی از سوی شهروندان در سوریه درباره ناتوانی در رزرو ثبت شده است؛ چرا که لینک فقط برای مدت کوتاهی و با تعداد بسیار اندکی نوبت باز میشود. همچنین هزینه نوبت یا گذرنامه فوری، بنا بر شهادتهای اختصاصی پیشین به «الحل نت»، در دمشق مثلا به مبالغی بین 2 تا 3 میلیون لیره رسیده است؛ مبالغی که نوعی کلاهبرداری و چپاول جیب شهروندان به شمار میرود.
در تایید این موضوع که تحول دیجیتال به گسترش فساد در کشور دامن زده است، زیاد البلخی، مدیر سنجش و کیفیت در «وزارت گردشگری»، اخیرا در گفتوگو با روزنامه محلی «تشرین» گفت که کار نهادها و آژانسهای گردشگری و مسافرتی بر صدور بلیت سفر در داخل و خارج سوریه و تسهیل دریافت روادید ورود به کشور مقصد بهعنوان خدمتی مکمل برای سفر گردشگری استوار است؛ بهویژه زمانی که روند صدور روادید ورود یا موارد مشابه از طریق پلتفرمهای الکترونیکی انجام میشود.
در جریان این کار، بهدلیل تفاوت در ماهیت بلیتهای صادرشده که از بلیتهای قابل تغییر زمان تا بلیتهای غیرقابل تغییر متغیر است، مشکلاتی پدید میآید. همچنین برخی آژانسها برای صدور روادید ورود به کشورهای مختلف اقدام میکنند؛ کشورهایی که شرایط و ماهیت روادیدشان تغییر میکند و در نتیجه، مشکلاتی از جمله رد شدن این روادید به وجود میآید.
اما طبق آنچه وبسایت محلی «اثر پرس» پیشتر گزارش کرده بود، شماری از دفاتر گردشگری در شهر دمشق از سوی «وزارت گردشگری» به اتهام کلاهبرداری و دریافت مبالغ مالی بسته شدند؛ و پس از آنکه وزارتخانه این دفاتر را بست، طبق قانون این مبالغ را به صاحبانشان بازگرداند.
«خداحافظ برق»
طعنهها به اینجا ختم نشد، بلکه به واقعیت برق و انرژیهای تجدیدپذیر و روی آوردن سوریها به پنلهای خورشیدی نیز رسید. در پی صدور مجوز سرمایهگذاری جدید برای تولید پنلهای انرژی خورشیدی از سوی «هیئت سرمایهگذاری سوریه» در شهر صنعتی عدرا، با هزینه برآوردی بیش از 81 میلیارد لیره سوریه و ظرفیت تولیدی 150000 پنل در سال، این موضوع تمسخر دنبالکنندگان در شبکههای اجتماعی را برانگیخت.
یکی از دنبالکنندگان در انتقادی شدید از دولت گفت: «بهجای اینکه 81 میلیارد خرج تولید پنلهای خورشیدی کنید، چرا نیروگاههای تولید برق را بازسازی نمیکنید؛ همانهایی که همیشه بهانه میآورید از مدار خارجاند؟ یا میخواهید بازار پنلهای خورشیدی را راه بیندازید، همانطور که قبل از آن بازار ژنراتورهای برق را راه انداختید؟ این شهروند بیچاره مگر میتواند نان بخورد که بخواهد پنل خورشیدی نصب کند؟ تا کی میخواهید منافع خودتان را به بهای منافع این شهروند پیش ببرید؛ شهروندی که خدا قسمت او نکرد این کشور را ترک کند، کشوری که برای همه فرزندانش به تبعیدگاه تبدیل شده، در حالی که فقط مسئولان و فرزندانشان انگار با چتر از آسمان پایین آمدهاند و حق دارند از همه وسایل رفاه و آسایش بهرهمند شوند، اما شهروندی که همهچیزش را برای این کشور فدا کرده، از ابتداییترین حقوق انسانیاش محروم میشود».
برخی دیگر نیز گفتند: «قیمتش از پنل چینی هم بیشتر خواهد بود، خداحافظ برق؛ یعنی برق کلا منقرض میشود، خدا شما نهنگهای کشور را حفظ کند، چه کشور عجایبی»، بنا بر گزارشی از رادیوی محلی «نینار افام» در روز گذشته، دوشنبه.
در گزارشی دیگر از وبسایت «گلوبال نیوز» که روز گذشته، دوشنبه، منتشر شد، آمده است که بحث نظام «آمپرات» و انرژیهای تجدیدپذیر در پسِ قطع برق برای ساعتهای طولانی، چیزی جز حمایت از راهبرد انرژیهای تجدیدپذیر نیست که «وزارت برق سوریه» آن را تا سال 2030 تعیین کرده است.
یک منبع آگاه در «وزارت برق» به این وبسایت محلی مدعی شد که آنچه درباره قطع برق برای حمایت از اجرای راهبرد وزارتخانه در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر تا سال 2030 گفته میشود، صرفا حرفوحدیثهای مطرحشده در فیسبوک است و علت قطعیهای طولانی برق به میزان سوخت و حاملهای انرژی تحویلی به «وزارت برق» مربوط میشود؛ چرا که همه نیروگاهها در آمادگی کامل هستند، اما «به من گاز بده تا آنها را راهاندازی کنم».
وزارت برق بهسختی میتواند یک ساعت و گاهی دو ساعت برق تامین کند، در برابر چهار یا پنج ساعت قطع برق، و مسئولیت این وضعیت را به کمبود سوخترسانی به نیروگاهها نسبت میدهد.
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
- رژه مسلحانه امروز در تهران؛ پادگانسازی فضای عمومی و ابعاد میلیتاریزهکردن جامعه
- درگیری مسلحانه در زاهدان؛ تشدید چرخه ناامنی و چالشهای رویکرد امنیتی در سیستان و بلوچستان
- روادید مشروط آمریکا برای هیئت ایرانی جهت شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل
