در حالی که تنشهای امنیتی در آبراه استراتژیک تنگه هرمز همچنان در صدر اخبار بینالمللی قرار دارد، گزارشهای دریافتی از سئول نشاندهنده یک چرخش احتمالی و معنادار در سیاست خارجی و دفاعی کره جنوبی است. رسانههای کره جنوبی از جمله شبکههای تلویزیونی JTBC و MBC، در گزارشهایی به نقل از منابع دولتی و نظامی فاش کردهاند که سئول در حال آمادهسازی مقدمات اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به تنگه هرمز است؛ اقدامی که در صورت تحقق، نخستین حضور نظامی دریایی این کشور در خارج از شبهجزیره کره پس از مأموریت ضد دزدی دریایی در خلیج عدن در سال ۲۰۰۹ خواهد بود.
فشار واشنگتن؛ محرک اصلی تحرکات سئول
بررسی ریشههای این تصمیم نشان میدهد که فشار دولت ایالات متحده نقشی کلیدی در بازنگری سئول در استراتژی دریاییاش ایفا کرده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در اظهاراتی در رسانه اجتماعی خود، به صراحت از کاهش رزمایشهای مشترک نظامی با کره جنوبی سخن گفته بود. او اظهار کرد که یکی از دلایل این تصمیم، امتناع سئول از مشارکت در تامین امنیت منطقه و کمک به واشنگتن در مقابله با سیاستهای منطقهای ایران بوده است.
در شرایطی که واشنگتن از متحدان خود انتظار مشارکت مالی و نظامی بیشتری دارد، اعزام تجهیزات به تنگه هرمز میتواند به عنوان پیامی دال بر «متحد قابل اتکا بودن» تلقی شود
به نظر میرسد دولت «لی جائه-میونگ» اکنون در تلاش است تا با طرح موضوع اعزام نیرو، توازن آسیبدیده در ائتلاف با واشنگتن را ترمیم کند. از منظر تحلیلگران امنیت بینالملل، سئول به دنبال مدیریت ریسکهای ائتلاف است. در شرایطی که واشنگتن از متحدان خود انتظار مشارکت مالی و نظامی بیشتری دارد، اعزام تجهیزات به تنگه هرمز میتواند به عنوان پیامی دال بر «متحد قابل اتکا بودن» تلقی شود، حتی اگر این مشارکت از نظر عملیاتی محدود باشد.
آرایش نظامی؛ از گشتزنی تا پاکسازی مین
بر اساس اطلاعات منتشر شده در خبرگزاری رویترز، گزینههای روی میز دولت کره جنوبی شامل اعزام یک فروند هواپیمای گشت دریایی، یک شناور پشتیبانی لجستیکی و از همه مهمتر، یک یگان شناسایی و پاکسازی مینهای دریایی است. انتخاب این نوع تجهیزات نشاندهنده یک «مشارکت با شدت متوسط» است. به عبارت دیگر، سئول تلاش میکند بدون ورود مستقیم به درگیریهای احتمالی رزمی، در مأموریتهای پشتیبانی و حفاظتی که تحت عنوان «آزادی کشتیرانی» تعریف شده، مشارکت کند.
سئول تلاش میکند بدون ورود مستقیم به درگیریهای احتمالی رزمی، در مأموریتهای پشتیبانی و حفاظتی که تحت عنوان «آزادی کشتیرانی» تعریف شده، مشارکت کند
این رویکرد محتاطانه نشان میدهد که کره جنوبی به خوبی از حساسیتهای تهران نسبت به حضور نیروهای خارجی در خلیج فارس آگاه است. سئول مایل نیست روابط دیرینه تجاری و دیپلماتیک خود با ایران را به کلی قربانی کند، اما همزمان نمیتواند نادیده گرفتن درخواستهای مکرر آمریکا را ادامه دهد.
چالشهای داخلی؛ سد پارلمان و افکار عمومی
دولت کره جنوبی برای عملیاتی کردن این تصمیم با دو مانع بزرگ روبروست: ساختار قانونی داخلی و افکار عمومی. طبق قوانین این کشور، هرگونه اعزام نیروی نظامی به خارج از مرزها مستلزم دریافت مجوز از «مجلس ملی» (پارلمان) است. گزارشها حاکی از آن است که دولت قصد دارد طی ماه جاری درخواست رسمی خود را به پارلمان ارائه دهد، اما موفقیت در این مسیر قطعی نیست.
نتایج نظرسنجیهای معتبر، از جمله موسسه گالوپ کره، نشاندهنده شکاف عمیق در میان شهروندان این کشور است. حدود ۵۵ درصد از پاسخدهندگان با اعزام ناوهای جنگی به تنگه هرمز مخالفت کردهاند و تنها ۳۰ درصد موافق این اقدام هستند. این مخالفتها ریشه در نگرانی از درگیر شدن در یک بحران منطقهای دوردست و احتمال آسیب دیدن منافع ملی در تقابل با ایران دارد.
امنیت انرژی؛ پاشنه آشیل سئول
فراتر از ملاحظات سیاسی، وابستگی شدید اقتصادی کره جنوبی به تنگه هرمز، این کشور را در وضعیتی آسیبپذیر قرار داده است. طبق آمارهای رسمی، کره جنوبی در سال گذشته میلادی برای تأمین ۶۱ درصد نفت خام و بیش از ۵۴ درصد واردات نفتا (یکی از مشتقات حیاتی برای صنایع پتروشیمی این کشور) به مسیر تنگه هرمز وابسته بوده است.
هرگونه اخلال در جریان تردد کشتیها در این آبراه، مستقیماً امنیت انرژی و ثبات اقتصادی چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا را تهدید میکند. از این منظر، مقامات نظامی کره جنوبی معتقدند مشارکت در باز نگه داشتن این مسیر، نه یک انتخاب سیاسی، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای حفاظت از منافع ملی است. با این حال، منتقدان بر این باورند که حضور نظامی ممکن است خود به عاملی برای تحریک و افزایش ریسک برای نفتکشهای کرهای تبدیل شود.
واکنشهای رسمی و دیپلماسی پیشدستانه
در حالی که رسانههای کرهای از نهایی شدن طرحها سخن میگویند، دفتر ریاستجمهوری این کشور با احتیاطی روزنامهنگارانه اعلام کرده است که «هنوز هیچ تصمیم قطعی اتخاذ نشده است.» یک مقام ارشد در سئول تأیید کرد که اقدامات نظامی تنها یکی از گزینههای در دست بررسی است و دولت در حال رایزنی با متحدانی چون بریتانیا و فرانسه است تا ابعاد و ماهیت این مشارکت را بسنجد.
سئول تمایل دارد مأموریت خود را ذیل یک چتر بینالمللی چندجانبه تعریف کند تا از برچسب دنبالهروی محض از سیاستهای یکجانبه آمریکا پرهیز نماید
نکته حائز اهمیت در این میان، تحرکات دیپلماتیک «لی جائه-میونگ» است. گفته میشود او در دیدار آتی خود با امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، موضوع امنیت تنگه هرمز را به بحث خواهد گذاشت. این نشان میدهد که سئول تمایل دارد مأموریت خود را ذیل یک چتر بینالمللی چندجانبه تعریف کند تا از برچسب دنبالهروی محض از سیاستهای یکجانبه آمریکا پرهیز نماید.
توازن بر لبه تیغ
اعزام احتمالی نیرو از سوی کره جنوبی به تنگه هرمز، فراتر از یک جابجایی نظامی ساده، نشاندهنده پیچیدگیهای ژئوپلیتیک نوین در منطقه است. سئول در میان سه فشار متقاطع قرار گرفته است: فشارهای فزاینده واشنگتن برای پذیرش مسئولیتهای امنیتی بیشتر، ضرورت حفاظت از شریانهای حیاتی انرژی، و مخالفتهای داخلی در کنار خطر تیره شدن روابط با تهران.
سئول تلاش میکند با یک مانور چندوجهی، هم رضایت واشنگتن را جلب کند و هم با محدود نگه داشتن سطح مشارکت خود، از ورود به یک تقابل مستقیم و پرهزینه با ایران اجتناب ورزد
اگرچه اعزام یگانهای مینروب یا هواپیماهای گشتزنی میتواند به عنوان یک اقدام «حمایتی» تعبیر شود، اما در فضای ملتهب خلیج فارس، مرز میان پشتیبانی و دخالت نظامی بسیار باریک است. ایران همواره تأکید کرده است که امنیت منطقه باید توسط کشورهای منطقه تأمین شود و حضور نیروهای فرامنطقهای را عامل بیثباتی میداند. در این میان، سئول تلاش میکند با یک مانور چندوجهی، هم رضایت واشنگتن را جلب کند و هم با محدود نگه داشتن سطح مشارکت خود، از ورود به یک تقابل مستقیم و پرهزینه با ایران اجتناب ورزد. موفقیت یا شکست این استراتژی، در گروی تحولات هفتههای آینده در پارلمان کره جنوبی و البته واکنشهای دیپلماتیک و میدانی در منطقه خواهد بود.
- کره جنوبی در حال آمادهسازی مقدمات اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به تنگه هرمز است
- همگرایی فراآتلانتیک؛ پیویستن اروپا بە کارزار انزوای اقتصادی آمریکا علیه ایران
- تلاش پنهان پکن برای بقای تهران؛ موانع بزرگ واشینگتن در اجرای طرح “طرد اقتصادی” علیه جمهوری اسلامی
- تنش در منطقه خاکستری؛ ابعاد جایزه ۱۰ میلیون دلاری آمریکا برای فرمانده سایبری سپاه
- راهبرد «طرد اقتصادی» واشنگتن؛ تقابل چندجانبهگرایی پکن و مسکو با فشارهای فراسرزمینی آمریکا
