در تازهترین تحول پس از ترور رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در ولایت بدخشان، سخنگوی فرماندهی پلیس طالبان در این ولایت اعلام کرد که با دستگیری دومین مهاجم فراری، تحقیقات امنیتی وارد فاز جدیدی شده است. این حمله مسلحانه مرگبار که صبح روز سهشنبه ۲۸ ژوئیه ۲۰۲۶ (۶ مرداد ۱۴۰۵) رخ داد، بار دیگر زنگ خطری جدی را درباره رشد ترورهای هدفمند و ناامنی در شمالشرق افغانستان به صدا درآورده است.
به گزارش خبرگزاری رسمی پژواک، ذبیحالله امیری، رئیس اداره اطلاعات و فرهنگ طالبان در ولایت بدخشان، صبح روز سهشنبه، هنگامی که از خانه خود در شهرستان بهارک عازم دفتر کارش در شهر فیضآباد، مرکز این ولایت بود، هدف یک کمین مسلحانه قرار گرفت. بر اساس این گزارش، دو مهاجم مسلح سوار بر موتورسیکلت در منطقه «کول دشت» در مسیر جاده بهارک به فیضآباد، راه را بر خودروی حامل امیری سد کرده و او را به رگبار بستند.
بر اساس بیانیه وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان که توسط رسانههای بینالمللی از جمله خبرگزاری رویترز بازتاب یافت، محافظان امیری بلافاصله پس از تیراندازی به مقابله برخاستند و با مهاجمان درگیر شدند. در جریان این درگیری، یکی از مهاجمان مسلح کشته شد، اما مهاجم دوم موفق شد موقتاً از صحنه فرار کند. احسانالله کامگار، سخنگوی فرماندهی پلیس طالبان در بدخشان، تایید کرد که با تلاش نیروهای امنیتی، متهم دوم نیز زنده بازداشت شده است. همچنین به گزارش شبکه خبری افغانستان اینترنشنال، در این حمله راننده امیری نیز زخمی شده و به بیمارستان منتقل گردید.
شخصیت با نفوذ در شمالشرق
ذبیحالله امیری یکی از چهرههای سرشناس طالبان در ولایت بدخشان به شمار میرفت. او برادرزاده امانالدین منصور، از فرماندهان برجسته تاجیکتبار طالبان در شمالشرق کشور بود. امیری پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ (مرداد ۱۴۰۰)، به عنوان رئیس اداره اطلاعات و فرهنگ بدخشان منصوب شد. این نهاد مسئولیتهای حساسی از جمله نظارت بر رسانههای محلی، صدور مجوزهای مطبوعاتی، مدیریت آثار تاریخی و باستانی و هدایت ارتباطات رسانهای طالبان در منطقه را بر عهده داشت. امیری به عنوان صدای رسمی طالبان در بدخشان شناخته میشد و در جریان حوادث مهمی مانند سقوط هواپیمای مسافربری در ژانویه ۲۰۲۴ (دی ۱۴۰۲) یا سرازیر شدن سیلابهای اخیر، مرتباً با رسانههای داخلی و بینالمللی مصاحبه میکرد.
سایه سنگین ناامنی بر بدخشان
اگرچه طالبان همواره مدعی تأمین امنیت سراسری در کشور بودهاند، اما ترورهای هدفمند مقامات بلندپایه نشاندهنده چالشهای عمیق امنیتی است. تا زمان انتشار این خبر، هیچ فرد یا گروهی مسئولیت ترور امیری را بر عهده نگرفته است. با این حال، بر اساس گزارش وبسایت خبری آمو تیوی، این ترور پس از هفتهها تنش و افزایش درگیریهای مسلحانه میان طالبان و جبهه آزادی افغانستان رخ داده است. این جبهه مخالف طالبان به تازگی مدعی شده بود که نیروهایش در شهرستان زیبک بدخشان با نیروهای طالبان درگیر شده و تلفاتی به آنان وارد کردهاند.
پیش از این نیز بدخشان شاهد حملات خونین و هدفمند علیه مقامات ارشد طالبان بوده است. در ژوئن ۲۰۲۳ (خرداد ۱۴۰۲)، نثار احمد احمدی، معاون وقت استاندار بدخشان، در پی انفجار یک خودروی بمبگذاریشده کشته شد. شاخه خراسان گروه تروریستی داعش مسئولیت آن ترور و همچنین انفجار انتحاری بعدی در مراسم یادبود او را که دستکم ۱۳ کشته بر جای گذاشت، بر عهده گرفت. علاوه بر این، ترورهای مشابهی نظیر کشته شدن خلیل حقانی، وزیر امور مهاجرین طالبان در کابل در دسامبر ۲۰۲۴ (آذر ۱۴۰۳) و ترور استاندار بلخ در مارس ۲۰۲۳ (اسفند ۱۴۰۱) در دفتر کارش، گویای رخنههای امنیتی جدی در سطوح بالای مدیریتی این گروه است.
موقعیت راهبردی و دغدغههای منطقهای
ولایت بدخشان در شمالشرق افغانستان واقع شده و به دلیل هممرز بودن با تاجیکستان، چین و پاکستان، از اهمیت جغرافیایی و راهبردی فوقالعادهای برخوردار است. جاده معروف واخان یا همان دهلیز واخان، ارتباط زمینی مستقیمی میان افغانستان و چین برقرار میکند که پکن نسبت به امنیت آن بسیار حساس است. به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، کشورهای همسایه به ویژه چین و پاکستان بارها از طالبان خواستهاند تا گامهای عملی و قابل راستیآزمایی برای مقابله با گروههای تروریستی مستقر در خاک افغانستان بردارند. پکن نگران امنیت شهروندان و پروژههای اقتصادی خود در منطقه است و اسلامآباد نیز طالبان پاکستان را تهدیدی فعال در امتداد مرزهای مشترک میداند.
از سوی دیگر، ناامنی در بدخشان همواره مایه نگرانی عمیق دوشنبه و مسکو بوده است. در دسامبر ۲۰۲۵ (آذر ۱۴۰۴)، به دنبال بروز درگیریها در نزدیکی مرز مشترک با تاجیکستان، مقامات دوشنبه رایزنیهای فشردهای را با روسیه و سازمان پیمان امنیت جمعی برای تقویت مرزها آغاز کردند. اگرچه طالبان همواره اطمینان دادهاند که از خاک افغانستان هیچ خطری متوجه همسایگان نخواهد شد، اما ناتوانی در حفاظت از مقامات محلی در مسیرهای مواصلاتی کلیدی، تردیدهای جدی را درباره توانایی دستگاههای امنیتی این گروه ایجاد کرده است. بازجویی از مهاجم بازداشتشده در روزهای آینده میتواند زوایای پنهان این ترور و احتمالا ارتباط آن با شبکههای مسلح داخلی یا خارجی را آشکار سازد.
