لیره سوریه در روزهای اخیر، پس از پایان تعطیلات عید فطر، افتی محسوس را تجربه کرد؛ بهگونهای که قیمت «دلار دمشق» در بازار موازی به 12.280 لیره سوریه «قدیم» برای خرید و 12.350 لیره برای فروش رسید و در مقایسه با سطوح پیش از عید، طی روزهای سهشنبه و چهارشنبه بین 200 تا 300 لیره افزایش ثبت کرد.
این افت همزمان با فروکش کردن اثر حوالههای مالیای رخ داد که پیش از عید به داخل سوریه سرازیر شده بود؛ چرا که سوریهای مقیم خارج معمولاً در مناسبتهای دینی حوالههای خود را دو برابر میکنند و این امر نقدینگی دلاری بیشتری فراهم میآورد که بهطور موقت از ثبات لیره حمایت میکند. اما با پایان این دوره، تقاضا برای دلار بار دیگر افزایش یافت و بر ارز محلی فشار وارد کرد.
تصمیمهای ناگهانی بحران را عمیقتر میکند
عامل دیگری نیز به تحولات منطقهای مربوط است؛ این افت همچنین با شرایط جنگ جاری در خاورمیانه پیوند دارد؛ جنگی که بهصورت غیرمستقیم در تقویت تقاضا برای دلار در بازارهای همسایه نقش ایفا میکند و این مسئله بازتابی منفی بر سوریه میگذارد؛ کشوری که به دلیل شکنندگی اقتصادش و پیوند نزدیکش با بازارهای ارز منطقه، همچنان بهشدت از متغیرهای ژئوپولیتیکی و منطقهای تأثیر میپذیرد.
اما مهمترین عاملی که معاملهگران احتمال دادهاند پشت موج اخیر افت باشد، تصمیمی ناگهانی بود که شرکت سوریه برای نفت صادر کرد و بر اساس آن، نمایندگان فروش و مالکان جایگاههای سوخت را ملزم ساخت بهای فرآوردههای نفتی و گاز را به دلار آمریکا بپردازند، در حالی که سازوکار فروش آن به مصرفکنندگان نهایی همچنان بر مبنای لیره سوریه قیمتگذاری شده بود.
این تفاوت میان سازوکار واردات و فروش، تقاضایی استثنایی برای دلار در بازار داخلی ایجاد کرد؛ زیرا تاجران ناچار شدند برای پرداخت مطالبات خود به شرکت، نقدینگی دلاری تأمین کنند و همین امر فشار بر ارز محلی را تشدید کرد.
با تشدید پیامدهای منفی این تصمیم، شرکت سوریه برای نفت روز چهارشنبه از آن عقبنشینی کرد؛ اقدامی که بهعنوان تلاشی برای کاستن از بخشی از فشار ناشی از افزایش تقاضا برای دلار دیده میشود. با این حال، اثر این عقبنشینی ممکن است فوری نباشد، زیرا بازار همچنان از تبعات شکافی که این تصمیم در روزهای گذشته ایجاد کرده، رنج میبرد.
ثباتی موقت و شکنندگی آشکار
اگر لیره سوریه در روزهای اخیر افت محسوسی را تجربه کرده که آن را بار دیگر به سطوح پایین بازگردانده و از مرز 12.300 لیره برای فروش فراتر برده است، مروری بر روند پیشین نشان میدهد که ارز محلی در دوره پیش از تعطیلات عید فطر، ثباتی نسبی را ثبت کرده بود.
این ارز توانسته بود در سطوحی بین 11900 تا 12050 لیره برای فروش مقاومت کند؛ ثباتی که با ورود حوالههای خارجی پشتیبانی میشد؛ حوالههایی که سوریهای مقیم خارج طبق معمول پیش از مناسبتهای دینی آنها را دو برابر میکنند و همین امر نقدینگی دلاری استثنایی فراهم آورد که تقاضا برای ارز خارجی را کاهش داد و به بازار حاشیهای از توازن موقت بخشید.
اما با پایان این دوره و بازگشت آهنگ حوالهها به سطوح معمول خود، شکنندگی این ثبات خیلی زود آشکار شد و لیره بار دیگر به مسیر نزولی خود بازگشت؛ مسیری که با تصمیم شرکت سوریه برای نفت تشدید شد. بدینترتیب، صحنه پولی در سوریه به آینهای از واقعیت اقتصادی شکننده بدل شده است؛ واقعیتی که در آن ارز محلی میان عوامل داخلی و منطقهای در نوسان است، بیآنکه در افق نشانههای واقعی از توان آن برای ایستادگی، دور از اثرات فصلی یا تصمیمهای اداری گذرا، دیده شود.
- بحران در هفتمین ماه جنگ؛ واشینگتن بر سر دوراهی آتشبس یا تشدید ضربات علیه رژیم تهران
- عبور بیش از ۲ هزار کشتی از تنگه هرمز در دو ماه؛ ترامپ: جنگ بهزودی پایان مییابد
- کریدورهای ریلی و تجارت پایاپای؛ ابعاد حمایت چین از ایران و پیامدهای آن برای امنیت خلیج فارس
- معاملهای ۲۴ میلیارد دلاری میان واشینگتن و ریاض، موافقت آمریکا با فروش اف-۳۵ به عربستان
- رایزنیهای رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در کابل و قندهار
