کلیچه، خوراکی مشهور عراقی است و از شناختهشدهترین آیینهای عید به شمار میرود، اما با ماه رمضان نیز پیوند دارد؛ زیرا تهیه آن در روزهای پایانی این ماه انجام میشود تا برای روز عید آماده باشد.
کلیچه از مهمترین سنتها و عادتهای بهارثرسیده در عراق از دورههای بسیار دور است و با وجود پیشرفت در شیوه تهیه این خوراکی، آیین درستکردن آن در خانه از میان نرفته و تا امروز نیز شکل غالب همان است.
کلیچه یکی از مشهورترین انواع شیرینی در عراق است که از آرد، روغن، شیر و شکر تهیه میشود و درون آن را با خرما و راحتالحلقوم پر میکنند؛ افزون بر هل، گلاب، کنجد و برخی مغزها.
«دورهمیِ عزیزان»
از برجستهترین مغزهایی که در تهیه کلیچه به کار میرود، گردو است؛ به این صورت که گلولههایی هماندازه از خمیر درست میکنند، مقدار کمی از مواد میانی را درون آن میگذارند و سپس با دست یا با قالبی گرد و مخصوص به آن شکل میدهند.
برای خواندن یا شنیدن: «قصهخوان» در عراق.. قهوهخانه اطرقچی بهتنهایی کافی نیست
خانوادهها در خانههای خود، در 3 شب پایانی رمضان، گرد میز جمع میشوند تا هر خانواده بهصورت جمعی، از مادر و پدر و برادران و خواهران گرفته تا کوچکترین کودک خانواده، به درستکردن کلیچه بپردازد.
هر خانواده روش خاص خود را برای تهیه کلیچه دارد، اما همه بر این نکته اتفاق دارند که آن را با گردهمآیی خانواده و همسایهها، در یک «دورهمیِ عزیزان» کمنظیر درست کنند؛ و همین است که ویژگی مشارکت همگان در تهیه آن را به آن میبخشد.
پس از آنکه کلیچه آماده میشود، میان خویشاوندان و همسایهها توزیع میشود و مقدار دیگری از آن نیز در خانه نگه داشته میشود تا در تمام روزهای عید همراه با عصبر یا چای از مهمانان پذیرایی شود.
معنای کلیچه
با وجود رواج کلیچه آماده در بازارها در سالهای اخیر، تهیه کلیچه خانگی همچنان شکل غالب باقی مانده است؛ گذشته از اینکه طعم کلیچه خانگی چندین برابر خوشمزهتر از نوع آمادهای است که در بازارها فروخته میشود.
برای خواندن یا شنیدن: «محیبس» مشهورترین آیین رمضانی در عراق.. درباره آن چه میدانید؟
شایان ذکر است که واژه «کلیچه» ریشهای فارسی دارد و به معنای حلقه یا قرص گرد است، در حالی که در زبان عربی واژه «کیالجة» را مییابیم که به معنای پیمانه است، و ممکن است این نامگذاری دگرگونشده همین واژه باشد.
همچنین واژه نوپدید دیگری نیز در زبان عربی وجود دارد، یعنی «کلیشه»، که به معنای قالب تکراری است، و احتمال میرود به کلیچهای نزدیکتر باشد که با قالبی گرد ساخته میشود.
برای خواندن یا شنیدن: مسحرچی در عراق.. آیینی رمضانی که از خود دفاع میکند
گفتنی است که تهیه کلیچه تنها به روزهای پایانی رمضان برای عید فطر محدود نمیشود، بلکه در عید قربان و دیگر مناسبتهای خانوادگی، از جمله مراسم عروسی نیز تهیه میشود.
