نگرانیها در واشنگتن درباره تحرکات ایران روزبهروز بیشتر میشود؛ تحرکاتی که گفته میشود در راستای گسترش نفوذ تهران در شمال و غرب آفریقا و از طریق بهکارگیری جبهه «پولیساریو» در قالب الگویی مبتنی بر حمایت از نیروهای نیابتی محلی پیش میرود؛ الگویی که یادآور تجربههای ایران در خاورمیانه است.
این رویکرد که در کنگره و مراکز پژوهشی آمریکا توجه فزایندهای را برانگیخته، پرونده صحرای غربی را به عرصهای کشانده که در آن ملاحظات امنیتی با محاسبات ژئوپلیتیکی درهم میآمیزد.
در جریان جلسات استماع سنا، سناتور تد کروز بار دیگر پرونده «پولیساریو» را مطرح کرد و هشدار داد که این جبهه ــ بنا بر برآوردهای آمریکایی ــ در حال تبدیل شدن به بخشی از شبکه نفوذ مرتبط با تهران است؛ شبکهای که از ساحل آفریقا تا حوزه مدیترانه امتداد دارد.
این روند با تحرک قانونگذاریای که کروز به همراه سناتورهای تام کاتن و ریک اسکات هدایت کرده، تقویت شده است؛ از جمله از طریق طرحی که خواستار قرار دادن این جبهه در فهرست سازمانهای تروریستی است؛ اقدامی که میتواند راه را برای اعمال تحریمها و محدود کردن تحرکات بینالمللی آن باز کند.
گسترشی فراتر از صحرا
برآوردهای امنیتی غربی نشان میدهد حضور ایران در آفریقا دیگر محدود نیست، بلکه به سمت ایجاد شبکههایی سازمانیافتهتر پیش میرود؛ شبکههایی که انتقال سلاح و ارائه آموزش از طریق واسطههای منطقهای را نیز دربر میگیرد.
در همین چارچوب، گزارشهای غربی «سپاه پاسداران» ایران را به پشتیبانی نظامی متهم میکنند و همزمان «حزبالله» لبنانِ همسو با تهران نیز متهم است که نیروهای این جبهه را در مکانهایی خارج از منطقه آموزش داده است.
این نگرانیها همچنین بر دادههای پیشین استوار است؛ از جمله تصمیم مراکش در سال ۲۰۱۸ برای قطع روابط با ایران، در پی اتهام حمایت نظامی مستقیم از «پولیساریو».
در میدان نیز گزارشها از تغییر در الگوی تحرکات این جبهه حکایت دارد؛ بهطوری که تلاشهایی برای هدف قرار دادن مناطقی تحت اداره مراکش ثبت شده است؛ تحولی که از آن بهعنوان نشانهای از تغییر در ماهیت رویارویی یاد میشود.
آفریقا؛ پایگاه پشتیبان
همزمان، تحلیلی تازه از «منتدى الشرق الأوسط» بر گسترش نفوذ ایران در قاره آفریقا نور میافکند؛ نفوذی که تا مناطق حیاتی دریای سرخ امتداد یافته است.
بر اساس این تحلیل، تقویت حضور ایران در سودان، بهویژه از طریق بندرهایی مانند پورتسودان، مسیر تدارکاتی نزدیکتری برای تهران به سوی گروه «حوثی» همسو با آن در یمن فراهم میکند و توان آن را برای پشتیبانی از عملیات مرتبط با امنیت کشتیرانی افزایش میدهد.
این تحلیل میگوید این گسترش، خطوط تدارکاتی را کوتاه میکند و یک محور جنوبی میان آفریقا و دریای سرخ ایجاد میکند؛ بهویژه پس از افزایش حملات «حوثیها» به کشتیهای تجاری از اواخر سال ۲۰۲۳.
این تحلیل همچنین خاطرنشان میکند که استفاده از پهپادهایی مانند «شاهد-۱۳۶» و «مهاجر-۶» بخشی از یک راهبرد کمهزینه و پُراثر است که به تهران امکان میدهد بدون درگیری مستقیم، حضور خود را گسترش دهد.
گذرگاههایی زیر فشار
کارشناسان بر این باورند که گسترش نفوذ ایران به سمت غرب قاره میتواند در کنار حضورش در تنگه هرمز و نفوذش در بابالمندب، جای پایی دیگر در نزدیکی تنگه جبلالطارق نیز برای آن فراهم کند.
بر پایه این برآوردها، این استقرار مسیرهای انرژی و تجارت جهانی را از چند جهت تحت فشار قرار میدهد و در هر رویارویی منطقهای یا بینالمللی، برگهای بیشتری در اختیار تهران میگذارد.
واشنگتن اکنون با گزینههایی برای مهار این روند روبهروست؛ از جمله استفاده از ابزارهای سیاسی و قانونگذاری، یا مواجهه با آن بهعنوان تحولی که مستلزم بازآرایی دوباره حضورش در قاره آفریقاست.
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
- افزایش مطالبات اصناف ایران برای محاسبه مالیات بر پایه سود واقعی کسبوکارها
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
- رژه مسلحانه امروز در تهران؛ پادگانسازی فضای عمومی و ابعاد میلیتاریزهکردن جامعه
