با ورود رویارویی نظامی میان ایالات متحده و ایران به دومین هفته، بار دیگر بحث درباره مسیر دیپلماتیکی که بتواند به تشدید تنشها پایان دهد، مطرح شده است؛ بهویژه پس از آنکه میانجیهای منطقهای آتشبسی موقت ۱۰ روزه را پیشنهاد کردند تا جنگ مهار شود و دو طرف به میز مذاکره بازگردند.
این تحرک همزمان با گسترش دامنه درگیری به خلیج و اردن و افزایش نگرانیها از تبدیل شدن تنگه هرمز به کانون یک رویارویی آشکار صورت میگیرد؛ رویاروییای که تجارت جهانی و بازارهای انرژی را تهدید میکند.
هرمز؛ گرهی که توافق را ناکام گذاشت
بر اساس گزارش وبسایت «آکسیوس»، محور اصلی این پیشنهاد فقط توقف عملیات نظامی نیست، بلکه اساساً بر ساماندهی دوباره کشتیرانی در تنگه هرمز متمرکز است؛ گذرگاهی که پس از فروپاشی یادداشت تفاهمِ تنظیمکننده کاهش تنش میان دو طرف، به اصلیترین نقطه اختلاف میان واشنگتن و تهران تبدیل شده است.
این گزارش میافزاید که میانجیها پیشنهاد کردهاند دو مسیر کشتیرانی در تنگه دوباره باز شود؛ به این ترتیب که طرف ایرانی هدف قرار دادن کشتیها در مسیر جنوبی را متوقف کند و در مقابل، آمریکا محدودیتهای کشتیرانی در مسیر شمالی را کاهش دهد؛ تلاشی برای بازسازی اعتماد میان دو طرف و فراهم کردن زمینه ازسرگیری مذاکرات.
دیپلماتها معتقدند این پیشنهاد نشاندهنده درک فزاینده میانجیها از این واقعیت است که ادامه جنگ، هزینه درگیری را برای همه طرفها بالا میبرد؛ بهویژه با کشیده شدن رویارویی به کشورهای خلیج، افزایش قیمت نفت و بیشتر شدن خطرها برای تجارت دریایی.
این تحرک همچنین در شرایطی انجام میشود که ایران با فشارهای فزاینده نظامی و اقتصادی روبهروست، در حالی که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با معادلهای پیچیده مواجه است: ادامه فشار نظامی، بدون لغزیدن به سوی یک جنگ گسترده منطقهای که مهار آن دشوار باشد.
واشنگتن چیزی فراتر از آتشبس میخواهد
با وجود مطرح شدن این ابتکار، منابع آگاه از تلاشهای میانجیگری که رسانههای عربی به نقل از آنها گزارش دادهاند، میگویند دولت آمریکا آتشبسی کوتاهمدت را کافی نمیداند و هرگونه توقف درگیری را به تفاهمهای اولیهای گره زده است که آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز را تضمین کند، پیش از آنکه در دوره آرامسازی به سایر پروندهها پرداخته شود.
به گفته مقامهای آمریکایی، پاسخ نظامی به ایران هنوز پایان نیافته است؛ بهویژه پس از کشته شدن سربازان آمریکایی در اردن، موضوعی که باعث شده کاخ سفید همزمان با باز نگه داشتن درِ مسیر دیپلماتیک، بر حفظ فشار نظامی اصرار داشته باشد.
در مقابل، منابعی که i24NEWS به نقل از آنها گزارش داده، گفتهاند ایران نخستین طرفی بود که پیشنهاد آتشبسی موقت را مطرح کرد؛ تلاشی برای مهار تشدید تنشها و متوقف کردن حملات پیدرپی آمریکا، در عین حفظ امکان ازسرگیری مذاکره درباره پروندههای حلنشده، بهویژه امنیت کشتیرانی در خلیج.
ادامه تحرکات میانجیها، بهویژه از طریق پاکستان، قطر، مصر و سلطنت عمان، نشان میدهد کانالهای ارتباطی میان دو طرف، با وجود فروپاشی توافق پیشین، بهطور کامل بسته نشده است.
ناظران بر این باورند که موفقیت این ابتکار همچنان به توان میانجیها در حل اختلاف بر سر تنگه هرمز بستگی دارد؛ گذرگاهی که از یک مسیر صرفاً کشتیرانی، به اهرم فشار راهبردی دو طرف برای مدیریت این منازعه تبدیل شده است.
در سایه تداوم حملات آمریکا و پاسخهای ایران، فرصتهای آرامسازی همچنان وجود دارد، اما بیش از میز مذاکره، به تحولات میدانی گره خورده است.
- تحقیق آمریکا درباره اصابت موشک به مراسم عروسی در سیریک
- ادامه مذاکرات بغداد و واشنگتن برای انحصار سلاح در دست دولت
- درخواست پایان تهاجم خارجی و سرکوب داخلی؛ از کانون نویسندگان تا سازمان ملل
- دادخواهی حقوقبشری در آلمان علیه سرکوب معترضان ایرانی
- کره جنوبی در حال آمادهسازی مقدمات اعزام نیرو و تجهیزات نظامی به تنگه هرمز است
