سازمانهای حقوقبشری در تازهترین گزارشهای خود در روز ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۷ شهریور ۱۴۰۵) از اجرای یک حکم اعدام در استان مازندران و تداوم بازداشتهای امنیتی در استان خوزستان خبر دادند. بر پایه این گزارشها، سحرگاه امروز حکم اعدام یک زندانی متهم به قتل در زندان مرکزی بهشهر به اجرا درآمد و همزمان جزئیات تکمیلی درباره بازداشت گروهی از شهروندان عرب اهل سنت در اهواز انتشار یافت. نهادهای رسمی قضایی و امنیتی در ایران تا لحظه تنظیم این گزارش، درباره هیچیک از این دو رویداد موضعگیری یا اطلاعیهای صادر نکردهاند.
به گزارش سازمان حقوقبشری ههنگاو، سحرگاه روز ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۷ شهریور ۱۴۰۵) حکم اعدام مردی با هویت عزت عسگری خلیلشهر در محوطه زندان بهشهر واقع در استان مازندران اجرا شده است. این زندانی پیشتر در یک پرونده کیفری با اتهام قتل عمد بازداشت و پس از رسیدگی پرونده در دادگاه کیفری به قصاص نفس محکوم شده بود. دستگاه قضایی و رسانههای رسمی ایران تاکنون خبر اجرای این حکم را پوشش ندادهاند. نهادهای حقوقبشری اعلام کردهاند عدم اعلام عمومی و رسمی احکام اجراشده، یکی از رویههای معمول در بسیاری از زندانهای شهرستانهای ایران است.
اختلاف در دادههای هویتی زندانی اعدامشده
بر اساس اطلاعات ثبتشده در گزارش سازمان ههنگاو، عزت عسگری اهل شهرستان گلوگاه در شرق استان مازندران معرفی شده است. این در حالی است که در گزارشی جداگانه از سوی ارگان خبری لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، نام خانوادگی این فرد «عسگری خلیلآبادی» و محل زندگی او منطقه خلیلآباد بهشهر درج شده است. این ناهمخوانی نشاندهنده نبود دسترسی عمومی به دادنامهها و اسناد ثبت احوال پرونده است و تعیین دقیق مشخصات هویتی و زادگاه وی به تایید خانواده یا مشاهده پرونده رسمی نیاز دارد. گزارشهای موجود به جزئیاتی همچون سال وقوع درگیری، چگونگی دسترسی متهم به وکیل در مرحله تحقیقات مقدماتی و نتایج جلسات جلب رضایت از اولیای دم اشارهای نکردهاند.
بازداشت گروهی شهروندان در کوی مشعلی اهواز
در حوزه رویدادهای امنیتی، خبرگزاری هرانا روز ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۶ شهریور ۱۴۰۵) خبر داد دستکم ۱۰ شهروند عرب اهل سنت در شهر اهواز بازداشت شدهاند. بر پایه این گزارش، عملیات بازداشت در تاریخ ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۳ شهریور ۱۴۰۵) و هنگام برگزاری یک نشست خصوصی در منزلی واقع در کوی مشعلی انجام گرفت. نیروهای امنیتی پس از محاصره محل، به این ساختمان ورود پیدا کرده و حاضران را جلب کردند. منابع محلی به هرانا گزارش دادهاند که در جریان این اقدام، برخورد فیزیکی و ضربوشتم صورت گرفته است؛ هرچند این ادعا به شکل مستقل قابل راستیآزمایی نبوده و منابع امنیتی توضیحی پیرامون سازوکار و علل اجرای این عملیات منتشر نکردهاند.
بیخبری از سرنوشت و اتهامات افراد بازداشتشده
تاکنون هویت ۳ تن از مجموع بازداشتشدگان خوزستان شامل راضی حیدری ۵۰ ساله، حسین حیدری ۲۹ ساله و عبدالهادی عساکره ۳۰ ساله احراز شده است. طبق اعلام منابع محلی، افراد بازداشتشده از اهالی کوی مشعلی و منطقه آخرآسفالت اهواز هستند. گزارشها حاکی از آن است که این شهروندان پس از بازداشت به مکانی نامعلوم منتقل شدهاند و خانوادههای آنان با وجود پیگیری نزد مراجع اداری و قضایی، از محل نگهداری، نهاد بازداشتکننده و اتهامات احتمالی اطلاع دقیقی ندارند. عدم امکان تماس با بستگان و محرومیت از مشاوره حقوقی، از جمله مواردی است که پیرامون وضعیت این افراد گزارش شده است.
ناهمخوانی آمار و تفکیک دو رویداد
بررسی مدارک خبری نشان میدهد سازمان ههنگاو در گزارش اولیه خود صرفاً بازداشت ۳ شهروند را در اهواز ثبت کرده بود، اما خبرگزاری هرانا در اطلاعیه کاملتر شمار افراد بازداشتشده را حداقل ۱۰ نفر اعلام کرد. به نظر میرسد آمار نخستین تنها به افرادی محدود بوده که نام و مشخصات دقیق آنها تا ساعات اولیه تثبیت شده بود و سایر حاضران در نشست خصوصی به دلیل مشخص نبودن اسامی در گزارشهای بعدی افزوده شدهاند. هر دو رویداد، یعنی اجرای حکم قصاص در استان مازندران و بازداشت شهروندان در استان خوزستان، پروندههایی جداگانه و با ماهیتهای متفاوت بوده و هیچ ارتباط موضوعی میان آنها گزارش نشده است.
ضرورت شفافیت در فرایندهای قضایی و امنیتی
نبود اطلاعرسانی منظم و شفاف از سوی روابط عمومی دادگستریها و نهادهای امنیتی در قبال پروندههای کیفری و اقدامات ضابطان، روند آگاهیبخشی عمومی را با دشواریهایی همراه میکند. ناظران حقوقی همواره تاکید دارند که ارائه بهموقع اطلاعات، تفهیم اتهام قانونی در ساعات نخست بازداشت و فراهم کردن امکان دسترسی متهمان به وکیل انتخابی، از اصول بنیادین دادرسی عادلانه است. عدم شفافیت پیرامون عملیاتهای بازداشت در مناطق حاشیهای اهواز، سبب شکلگیری پرسشها و نگرانیهای متعددی در میان افکار عمومی و خانوادههای بازداشتشدگان پیرامون وضعیت حقوقی این پرونده شده است.
