در حالی که تنشهای نظامی در خاورمیانه به مرحلهای بحرانی رسیده است، مقامات ارشد نظامی و دیپلماتیک جمهوری اسلامی با اتخاذ موضعی تهاجمی، بازگشایی تنگه هرمز را به پذیرش مجموعهای از مطالبات سنگین و “باجخواهیهای مالی” مشروط کردهاند.
سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز یکشنبه ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ تاکید کرد که تا زمان تأمین کامل خواستههای تهران، از جمله پرداخت خسارات جنگی توسط ایالات متحده آمریکا، این آبراه راهبردی همچنان بسته خواهد ماند. این بنبست دریایی که امنیت انرژی جهان را به مخاطره انداخته، اکنون به ابزاری برای فشار سیاسی رژیم ایران بر دولت دونالد ترامپ در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره تبدیل شده است.
شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی روز شنبه فهرستی از شروط خود را منتشر کرد که شامل پایان جنگ در تمامی جبههها، لغو کامل محاصره بنادر ایران، رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدود شده و پرداخت غرامت بابت خسارات جنگی است. خبرگزاری تسنیم، وابسته به نهادهای امنیتی، گزارش داد که این مطالبات شامل ایجاد یک صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران است که پیشتر در تفاهمنامه ژوئن نیز به آن اشاره شده بود. سپاه پاسداران با صراحت اعلام کرده است که راهبرد کنونی این نهاد، حفظ محاصره تا زمان عقبنشینی کامل “دشمن” است و تنگه هرمز را دیگر نه یک آبراه بینالمللی، بلکه “صحنه نبرد” قلمداد میکند.
مطالبات حداکثری سپاه پاسداران و گروگانگیری امنیت انرژی
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در بیانیهای که از رسانههای دولتی پخش شد، تأکید کرد که رژیم ایران تا زمان اصلاح رفتار آمریکا و جبران خسارات، اجازه بازگشایی تنگه هرمز را نخواهد داد. این فهرست طولانی از شروط، که به گفته روزنامه تلگراف یک “امتیازخواهی لحظه آخری” برای تحت فشار قرار دادن واشینگتن است، نشاندهنده لجاجت رژیم در بهرهبرداری از بحران انرژی به نفع بقای خود است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، نیز مدعی شد که تهران تنها از طریق واسطهها با آمریکا در حال “تبادل پیام” است و هرگونه مذاکره مستقیم را به جبران “نقض عهد” واشینگتن مشروط کرد.
تداوم انسداد تنگه هرمز توسط رژیم ایران باعث جهش قیمت سوخت در بازارهای جهانی شده است، موضوعی که به یک چالش سیاسی برای دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، تبدیل شده است. با این حال، دونالد ترامپ در مصاحبه با وبسایت اکسیوس اعلام کرد که واشینگتن با رویکردی “آرام” در حال رصد وضعیت است. او این تقابل را به یک “بازی شطرنج” تشبیه کرد و اظهار داشت که به جای دستور دادن برای یک عملیات نظامی جدید، بر افزایش فشار اقتصادی بر رژیم متمرکز شده است. رئیسجمهوری آمریکا تأکید کرد که تورم شدید در ایران و کمبود منابع مالی رژیم برای پرداخت به نیروهایش، در نهایت تهران را وادار به عقبنشینی خواهد کرد.
راهبرد ترامپ؛ فشار اقتصادی بهجای درگیری نظامی مستقیم
جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، در گفتگو با شبکه فاکسنیوز اعلام کرد که واشینگتن به وعدههای شفاهی مقامات ایرانی مبنی بر عدم مداخله در تردد نفتکشها اعتماد ندارد. وی تأکید کرد: “ما اعتماد نمیکنیم، بلکه راستیآزمایی میکنیم؛ ما به جای حرفهای افراد، به اقدامات آنها نگاه میکنیم.”
جیدی ونس خاطرنشان کرد که یکی از بزرگترین چالشها، مینگذاری گسترده تنگه هرمز توسط نیروهای ایرانی در آغاز جنگ است و هرگونه توافقی باید شامل سازوکار دقیق مینروبی و تعهد کتبی رژیم به شلیک نکردن به شناورهای تجاری باشد. او افزود که رژیم ایران تحت فشار شدید اقتصادی است و واشینگتن تنها زمانی به توافق تن خواهد داد که “اقدامات عملی” تهران رضایت آمریکا را جلب کند.
از سوی دیگر، گزارشهای رسانههای آمریکایی نظیر وال استریت ژورنال و سیانان حاکی از آن است که ذخایر برخی تسلیحات کلیدی آمریکا، از جمله موشکهای رهگیر “تاد” و “پاتریوت”، به دلیل تداوم درگیریها به شدت کاهش یافته است. پنتاگون اکنون پیمانکاران دفاعی را تحت فشار قرار داده تا سرعت تولید سلاح را برای جبران این کمبود افزایش دهند. این وضعیت باعث شده است که برخی تحلیلگران، شروط جدید تهران را ناشی از این تصور رژیم بدانند که آمریکا به دلیل کاهش ذخایر مهمات، تمایل کمتری به تشدید درگیری نظامی دارد و در نتیجه میتوان امتیازات مالی بیشتری از واشینگتن گرفت.
تداوم تهاجم علیه شناورها و تشدید تنشهای منطقهای توسط حوثیها
در حالی که رژیم ایران مدعی است مذاکرات با عمان برای مدیریت تنگه هرمز به مراحل نهایی نزدیک شده، حملات موشکی و پهپادی به شناورهای تجاری همچنان ادامه دارد. امارات متحده عربی اعلام کرد که یک نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت این کشور روز شنبه هدف موشکهای ایرانی قرار گرفته است. مرکز عملیات تجارت دریایی بریتانیا نیز وقوع آتشسوزی در یک شناور را پس از اصابت پرتابهای ناشناس تأیید کرد. این اقدامات تحریکآمیز نشان میدهد که رژیم تهران علیرغم ادعاهای دیپلماتیک، همچنان به دنبال ناامنسازی مسیرهای ترانزیتی برای تثبیت کنترل خود بر منطقه است.
همزمان با انسداد تنگه هرمز توسط سپاه پاسداران، گروههای تروریستی حوثی در یمن که تحت حمایت مستقیم تهران قرار دارند، محاصره موازی بنادر عربستان سعودی در دریای سرخ را اعلام کردهاند. یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، روز یکشنبه مدعی شد که این گروه یک تأسیسات نفتی آرامکو در جازان را با پهپاد هدف قرار داده است.
این تشدید تنشها باعث شده است که عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان یک پیمان دفاع مشترک امضا کنند که شامل بندی شبیه به ناتو است؛ به این معنا که حمله به هر یک از این کشورها، حمله به تمام اعضا تلقی خواهد شد. هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، این اتحاد را گامی برای تقویت بازدارندگی جمعی در برابر رفتارهای بیثباتکننده در منطقه توصیف کرد.
- با تنگتر شدن راههای اقتصادی از سوی آمریکا؛ چین و روسیه تا کجا میتوانند ایران را نجات دهند؟
- عقبنشینی ناگزیر تهران از بلوف خروج از انپیتی؛ هراس حاکمیت از اجماع جهانی و فروپاشی چتر حمایتی شرق
- استیصال رژیم در مهار بحران انرژی و پناه بردن به همسایگان؛ فرافکنی جنگی در برابر ناترازی تاریخی برق
- فاجعه کمبود دارو و جهش ۵۰۰ درصدی قیمتها در ایران؛ تاوان ماجراجوییهای نظامی رژیم بر دوش بیماران
- «رئیسجمهور کارهای نیست»؛ خلعید از دیپلماسی در اوج جنگ و مناقشه بر سر «خیانت»
