بازار جهانی سوخت و انرژی در جریان ارزیابی‌های تخصصی منتشرشده امروز، ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان ۱۴۰۵)، با تأثیرپذیری عمیق از تحولات ژئوپلیتیک منطقه‌ای شاهد تغییرات ساختاری چشمگیری شده است؛ به طوری که مدیران ارشد شرکت بزرگ انرژی فرانسوی موسوم به توتال انرژی در تازه‌ترین گزارش راهبردی خود تأکید کرده‌اند که درگیری‌های نظامی میان ایالات متحده و ایران در ماه‌های اخیر، فرآیند گذار جهانی از سوخت‌های فسیلی به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر و خودروهای الکتریکی را به طور قابل توجهی تسریع کرده و معادلات دیرینه اقتصادی را دگرگون ساخته است.
پاتریک پویانه، مدیرعامل شرکت توتال انرژی، در این گزارش مشروح که در مقر مرکزی این شرکت در پاریس انتشار یافته، یادآور شده است که تداوم تنش‌های نظامی و بحران‌های امنیتی در مناطق کلیدی تولید انرژی، نوسانات شدیدی را در نرخ نفت و گاز ایجاد نموده و این پدیده مستقیماً رفتار مصرف‌کنندگان را در سراسر جهان تغییر داده است. طبق ارزیابی‌های این شرکت معتبر بین‌المللی که مشروح آن در خبرگزاری رویترز بازتاب یافته است، افزایش کم‌سایقه بهای فرآورده‌های نفتی موجب شده تا خریداران در بازارهای مختلف اروپایی، آسیایی و آمریکایی برای مهار هزینه‌های فزاینده حمل‌ونقل و سوخت، بیش از پیش به سوی استفاده از خودروهای برقی و تکنولوژی‌های پاک متمایل شوند. این مقام ارشد اجرایی افزوده است که اگرچه زیرساخت‌های جهانی هنوز نیازمند توسعه بیشتری هستند، اما شتاب کنونی، تحولات فناوری را دست‌کم چند سال جلو انداخته است.
بیشتر بخوانید: هشدار مقامات ایرانی درباره تنش گازی در ۱۱ استان؛ آسیب‌های زیرساختی و افزایش ۳۰ درصدی مصرف در کانون بحران
افق پیش‌روی تقاضای نفت تا سال‌های آتی
در بخش دیگری از این گزارش راهبردی که روز ۲ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۱ آبان ۱۴۰۵) توسط خبرگزاری فرانسه نیز مورد تحلیل قرار گرفت، کارشناسان توتال انرژی پیش‌بینی کرده‌اند که تقاضای جهانی برای نفت خام با وجود این تغییرات ناگهانی، مسیر صعودی خود را تا بازه زمانی میان سال‌های ۲۰۳۵ تا ۲۰۴۰ میلادی حفظ خواهد کرد و سپس بر اساس الگوهای گذار انرژی به نقطه اوج خود رسیده و وارد روند نزولی پایدار خواهد شد. این تحلیلگران تأکید می‌کنند که بحران‌های اخیر تنها کاتالیزوری برای سرعت بخشیدن به این روند بوده‌اند و تغییرات بنیادی در ساختار تقاضا تابعی از سیاست‌های بلندمدت اقلیمی و پیشرفت‌های فناورانه است. با این حال، نااطمینانی‌های ژئوپلیتیک همواره به عنوان یک عامل متغیر و پیش‌بینی‌ناپذیر در معادلات بلندمدت عرضه‌کنندگان بزرگ انرژی عمل کرده و برنامه‌ریزی‌های کلان اقتصادی را تحت تأثیر قرار داده است.
بیشتر بخوانید: رکورد جدید بهای نفت در سایه بحران هرمز؛ دیپلماسی شکننده، اضطراب واشنگتن و سقوط بازارهای مالی
اخلال در شریان‌های حیاتی عرضه سوخت
بررسی ریشه‌های این تحولات نشان می‌دهد که بسته‌شدن موقت شریان‌های حیاتی ترانزیت انرژی جهان نقش تعیین‌کننده‌ای در این رویدادها داشته است. بر اساس گزارش‌های منتشرشده توسط خبرگزاری بلومبرگ، بحران نظامی میان ایالات متحده و ایران که در اواخر ماه فوریه سال جاری میلادی برابر با بهمن و اسفند ۱۴۰۴ خورشیدی شکل گرفت و به مدت چهل روز ادامه یافت، پیامدهای سنگینی بر امنیت انرژی جهان تحمیل کرد. در جریان آن رویدادها و در واکنش به حملات انجام‌شده، یگان‌های نظامی ایران اقدام به مسدود کردن گذرگاه استراتژیک هورمز به روی شناورهای حامل نفت نمودند؛ اقدامی که به گفته کارشناسان اقتصادی، ترابری دریایی نفت خام را مختل ساخت و شاخص‌های قیمتی را در بازارهای بین‌المللی به بالاترین سطح خود در سال‌های اخیر رساند.
بیشتر بخوانید: نفت ایران روی نفتکش‌ها رو به پایان است؛ اقتصاد تهران چگونه با محاصره واشنگتن روبه‌رو می‌شود؟
چشم‌انداز دگرگونی سبد انرژی جهان
تداوم این تنش‌ها و خاطره تلخ نوسانات شدید بهای سوخت، دولت‌ها و شرکت‌های بزرگ صنعتی را ناگزیر ساخته است تا در استراتژی‌های امنیتی و انرژی خود بازنگری اساسی انجام دهند. موسسات پژوهشی وابسته به سازمان ملل متحد طی ارزیابی‌های تخصصی خود در اواخر ماه اکتبر ۲۰۲۶ (مهر ۱۴۰۵) اعلام کردند که سرمایه‌گذاری جهانی در حوزه زیرساخت‌های شارژ خودروهای الکتریکی و منابع انرژی خورشیدی و بادی در مقایسه با سال‌های گذشته رشد بی‌سابقه‌ای را تجربه کرده است. ناظران اقتصادی معتقدند که بازار جهانی انرژی دیگر به شرایط پیش از این بحران‌ها باز نخواهد گشت و فشارهای قیمتی ناشی از نااطمینانی‌های سیاسی، شرکت‌های خودروسازی را وادار کرده است تا خطوط تولید خودروهای احتراقی را سریع‌تر از موعد مقرر متوقف کرده و تمرکز خود را تماماً معطوف به توسعه محصولات سازگار با محیط زیست و پاک نمایند.
بیشتر بخوانید: فلج کامل صادرات نفت ایران؛ اسکله‌های خارگ هفتەهای متوالی خالی ماندەاند
