چنانکه در بسیاری از مواردی که آثار درام متعدد در عراقِ پس از ۲۰۰۳ با آن روبهرو بودهاند، پخش یک سریال تلویزیونی با عنوان «الکاسر» در روزهای نخست ماه رمضان در شبکههای اجتماعی جنجالبرانگیز شد؛ منتقدان آن را تعرض به سنتهای اصیل عشایر در جنوب کشور دانستند؛ موضوعی که به دخالت نهادهای رسمی و توقف پخش این سریال در قسمت سوم انجامید.
رویدادهای این سریال که از شبکه محلی «یو. تی. وی» پخش میشود، حول درگیریهای عشیرهای و جنایتهای خونخواهی در جنوب عراق میگردد؛ موضوعی که برخی عراقیها آن را اهانت به عرفها و سنتهای عشایر عراقی تلقی کردند. شماری از عراقیها نیز به تصویر کشیدن جامعه جنوبی بهعنوان جامعهای خونریز، آشفته، قانونگریز و شورشی علیه دولت را محکوم کردند؛ جامعهای که گویا برای تحقق منافع خود و گسترش نفوذش از هیچ کاری فروگذار نمیکند. این اعتراضها همزمان با درخواستهایی برای پیگرد قضایی تهیهکنندگان سریال همراه شد.
در میانه اختلافنظرها درباره این سریال، برخی حمله به محتوای آن را غیرمنطقی دانستند، بهویژه آنکه مناطق جنوب عراق پیوسته شاهد درگیریهای خونین عشیرهای هستند، در حالی که بخش بزرگی از ساکنان آن زیر خط فقر زندگی میکنند. در همین حال، محافل پارلمانی، سیاسی و قبیلهای نیز وارد این جنجال درباره سریال رمضانی شدند و برخی طرفهای پارلمانی خواستار توقف پخش آن و جلوگیری از نمایش آن از همه راههای ممکن شدند.
اتهام «توهین» و آثار هنری
از همان قسمت نخست سریال، محمود الربیعی، سخنگوی دفتر سیاسی جنبش «عصائب اهل الحق» به رهبری قیس الخزعلی، که در فهرستهای تروریستی قرار دارد، خواستار بازخواست مدیریت شبکهای تلویزیونی شد که سریالی با داستانی از یک روستا در جنوب عراق را پخش میکند. او گفت: «پیشتر درباره توهین به مردممان در جنوب هشدار داده بودم و بر ضرورت مقابله با هر اثر درامی که بتواند خشم عراقیها را در این ماه مبارک برانگیزد، تأکید کرده بودم.»
همچنین بخوانید: تور حماسی آمریکا در آفریقا.. آیا دستورکار توسعهطلبانه روسیه و چین را مهار میکند؟
اما شبکه «یو تی وی» که این سریال را پخش میکند، پیش از آغاز پخش تأکید کرده بود که این اثر حاوی هیچ توهینی نیست. الربیعی در توییتی که در حساب رسمی خود در «توییتر» منتشر کرد، افزود: اکنون حقیقت روشن شده است؛ بنابراین باید پخش آن متوقف شود، از انتشارش جلوگیری شود و مدیریت شبکه نیز بازخواست شود.
اتهام «توهین» در واقع بهانهای در دست طرفهایی است که میکوشند از آن به سود دستورکارهای سیاسی خود بهرهبرداری کنند؛ اتهامی که بارها به مانعی در مسیر آثار هنری متعدد، بهویژه آثاری که به مسائل سیاسی، اجتماعی و قبیلهای میپردازند، تبدیل شده است. همین اتهام را الربیعی نیز علیه سریالی به کار برد که از شبکهای تلویزیونی وابسته به طرف سیاسی مخالف با جریانی که او به آن تعلق دارد، پخش شده بود.
در این میان، در نخستین موضعگیری پارلمانی، مصطفی جبار سند، نماینده مجلس، از هیئت رسانه و ارتباطات عراق خواست پخش این سریال را متوقف کند، زیرا به گفته او رویدادهای آن نادرست است، واقعیتها را تحریف میکند و به جامعه جنوبی و عشایر آن توهین میکند؛ همانگونه که در حساب خود در «توییتر» نوشت.
بلافاصله پس از آن، فراکسیون پارلمانی «صادقون» وابسته به جنبش «عصائب اهل الحق» با هیئت رسانه و ارتباطات مکاتبه کرد تا بر تصمیم لغو مجوز شبکه «یو تی وی» در پی آنچه «توهین شبکه به مردم جنوب» از خلال سریال «الکاسر» خواند، تأکید کند.
موضع شبکه «یو تی وی» در قبال حمله علیه «الکاسر»
در مقابل، شبکه «یو تی وی» در بیانیهای به اعتراضها علیه سریال «الکاسر» با بازی هنرمند عراقی غالب جواد پاسخ داد. این شبکه در بیانیه خود که وبسایت «الحل نت» آن را دیده است، مضامین سریال «الکاسر» را در چارچوب اهداف حرفهای و دراماتیک توصیف کرد و هرگونه اغراض دیگر را «جز در ذهن صاحبانش» ناموجود دانست. همچنین این شبکه که مالک آن خمیس الخنجر، رئیس ائتلاف سیاسی سنی «السیادة» است، آنچه را کارزاری از سوی طرفها و شخصیتها علیه خود توصیف کرد، محکوم کرد و تأکید داشت که هدف این اثر دراماتیک، حرفهای است و نه هدف گرفتن هیچ گروهی از جامعه عراق.
در همین زمینه، برخی عشایر جنوب عراق پخش این سریال را محکوم کردند و گفتند هدف آن نشان دادن آنان بهعنوان گروههایی بیمهار و وحشی است. آنان افزودند اینگونه آثار به گم شدن حقیقتها و فراموشی مواضع شرافتمندانه عشایر اصیل جنوبی کمک میکند. با این حال، شماری از برجستهترین هنرمندان عراق کوشیده بودند توضیح دهند که آثار هنری لزوماً به معنای هدف گرفتن یک شخصیت آرمانی نیست، بلکه نقد یک وضعیت منفی است که نمیتوان آن را تعمیم داد.
همچنین بخوانید: عراق بر لبه انفجار.. پارلمان با تصویب «سانت لیگو» اراده خیابان را میشکند
اما ماجرا به اینجا ختم نشد؛ هیئتی از شیوخ عشایر جنوب عراق یکشنبه گذشته به مقر هیئت رسانه و ارتباطات رفتند تا به گفته خود، خواستار مهار تعدیها و توهینهایی شوند که از طریق برخی شبکهها متوجه عشایر جنوبی میشود.
پس از جنجال بهپا شده از سوی سیاستمداران، اعضای پارلمان و گروههای مسلح، هیئت رسانه و ارتباطات تصمیم گرفت پخش سریال «الکاسر» را متوقف و همه قسمتهای آن را از شبکههای اجتماعی حذف کند و به شبکه ماهوارهای هشدار داد که در صورت پایبند نبودن به این تصمیم، اقدامات قانونی علیه آن اتخاذ خواهد شد.
علی المؤید، رئیس هیئت رسانه و ارتباطات، دلیل توقف سریال «الکاسر» را مطالبات پارلمانی و عشیرهای دانست. المؤید در گفتوگو با خبرگزاری رسمی عراق گفت: به شبکه «یو تی وی» اطلاع دادیم که باید پخش سریال «الکاسر» را پس از مطالبات متعدد پارلمانی و عشیرهای که به هیئت رسیده بود، متوقف کند.
تلاشها برای کشاندن هنر به فضای طایفهای
اما سندیکای هنرمندان عراقی از این سریال دفاع کرد، زیرا در آن چیزی که به ارزشهای مردم عراق توهین کند، وجود ندارد. این سندیکا در بیانیهای که وبسایت «الحل نت» آن را دیده است، گفت سریال «الکاسر» را بررسی کرده و دو قسمت اول و دوم آن را دیده و در آن هیچ موردی نیافته است که به ارزشها و سنتهای مردم عراق توهین کند. این سندیکا در بیانیه خود همچنین از طرفهای معترض و هیئت رسانه و ارتباطات خواست تا پایان سریال پس از عید فطر صبر کنند تا درباره موضوع تصمیمگیری شود.
جبار جودی، رئیس سندیکای هنرمندان عراقی، حمله صورتگرفته علیه سریال رمضانی «الکاسر» را بیدلیل دانست و آن را تلاشهایی نومیدانه برای کشاندن هنر و هنرمندان به «فضایی طایفهای» توصیف کرد که آنان و کشور نیازی به آن ندارند. جودی در گفتوگویی مطبوعاتی با وبسایت «الترا عراق» امروز چهارشنبه گفت: «تصمیم توقف پخش سریال «الکاسر» در ماه رمضان تصمیمی ناعادلانه است و سندیکا آن را بهطور قاطع رد کرده است»، و توضیح داد که «این اثر دراماتیک پیش از تولید، مجوزهای سندیکا را دریافت کرده و همه جزئیات آن بررسی شده بود.»
جودی تأکید کرد که این سریال هیچگونه توهین یا تعدی به هیچ گروه، عادت یا سنتی در سراسر عراق، نه فقط جنوب، در بر ندارد. او افزود که گفتوگوها و ارتباطاتی میان سندیکا و طرفهای مسئول توقف در جریان است تا درباره موضوع تصمیمگیری شود و آنچه را تصمیمی ناعادلانه توصیف کرد، پایان دهند.
جودی همچنین خواستار توقف این حملات علیه آثار رمضانی شد و بر لزوم درنگ در واکنشها تا کامل شدن پخش هر اثر رمضانی تأکید کرد، بهویژه آنکه نباید در هر فصل پیشاپیش از رویدادها نتیجهگیری کرد و مسائل را در چارچوب طایفهای دستهبندی کرد. او اشاره کرد که بیننده عراقی سلیقه دارد و اگر آثار را تا پایان قسمتها ببیند، قادر به ارزیابی آنهاست، و افزود کسانی که به دنبال این حملات کشیده میشوند، اندکاند و نباید به سمت آنان رفت.
در همین راستا، غالب جواد، بازیگر نقش اصلی سریال، چند روز پیش از پخش آن گفته بود که این اثر نماینده هیچ طرفی، نه جنوبی و نه شمالی و نه غربی، نیست، بلکه اثری روستایی و غیرواقعی است. با این حال، بسیاری بر این باورند که حملهای که از سوی جنبش «عصائب اهل الحق» آغاز شد، با هدف تحریک احساسات مردم بهصورت طایفهای و منطقهای برای مقاصد سیاسی صورت گرفته است.
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
- افزایش مطالبات اصناف ایران برای محاسبه مالیات بر پایه سود واقعی کسبوکارها
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
- رژه مسلحانه امروز در تهران؛ پادگانسازی فضای عمومی و ابعاد میلیتاریزهکردن جامعه
