در حالی که بوی صلح لرزان میان واشینگتن و تهران به مشام میرسد و توافقات اولیه برای بازگشایی آبراههای بینالمللی امضا شده است، گزارشهای تکاندهندهای از لایههای پنهان سیاستهای نظامی جمهوری اسلامی به گوش میرسد.
خبرگزاری رویترز در گزارشی اختصاصی به نقل از منابع امنیتی و نظامی در عراق فاش کرده است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، با دور زدن ساختارهای سنتی شبهنظامی، هستههای مخفی و کوچکی را در خاک عراق سازماندهی کرده است تا حملاتی را علیه کشورهای حاشیه خلیج فارس ترتیب دهند.
این اقدامات که در اوج بحران اقتصادی ایران و ویرانیهای ناشی از جنگ اخیر صورت میگیرد، نشاندهنده تضاد عمیق میان شعارهای صلحطلبانه دولت در ژنو و تحرکات مخرب نظامی در بیابانهای بصره و سماوه است؛ تحرکاتی که بار دیگر معیشت و امنیت مردم ایران را وجهالمصالحه قمارهای منطقهای قرار داده است.
تاکتیک جدید سپاه؛ ایجاد “هستههای خاموش” برای فرار از مسئولیت
بر اساس گزارش رویترز، سپاه پاسداران هستههای مخفی جدیدی را در عراق ایجاد کرده است که مأموریت اصلی آنها حمله به کشورهای همسایه، بهویژه آنهایی است که میزبان نیروهای آمریکایی هستند.
هشت منبع عراقی، شامل مقامات نظامی و فرماندهان شبهنظامی محلی، به رویترز گفتهاند که این هستهها برای جلوگیری از شناسایی و دور زدن شبکههای شناختهشده شبهنظامی طراحی شدهاند. این هستهها که تعداد آنها سه یا چهار واحد برآورد میشود، هر کدام شامل حدود ۱۰ جنگجوی زبده از میان شبهنظامیان شیعه عراقی هستند که مستقیماً به سپاه پاسداران گزارش میدهند.
این شیوه جدید عملیاتی نشاندهنده تغییر تاکتیک سپاه پاسداران در زمانی است که بازوهای منطقهای آن به شدت تضعیف شدهاند. این هستهها خارج از ساختار فرماندهی “مقاومت اسلامی در عراق” (گروه چتری گروههای شیعه تندرو) فعالیت میکنند.
به گفته منابع رویترز، سپاه با این کار به دنبال “انکارپذیری” است؛ یعنی میخواهد حملاتی را انجام دهد که ردپای مستقیم تهران در آنها دیده نشود تا از فشارهای بینالمللی و واکنشهای تند دولت دونالد ترامپ در امان بماند.
حمله به همسایگان در پوشش گروههای ناشناس؛ از کویت تا امارات
گزارشهای مستند حاکی از آن است که بین ۲۰ آوریل تا ۱۷ می ۲۰۲۶، دستکم هفت حمله پهپادی از مناطق بیابانی نزدیک بصره و سماوه علیه اهدافی در کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی صورت گرفته است. سه منبع امنیتی به رویترز گفتهاند که پایگاه هوایی “علیالسالم” در کویت که محل استقرار نیروهای آمریکایی است و همچنین یک پایانه نظامی در فرودگاه بینالمللی کویت از جمله اهداف این حملات بودهاند. اگرچه اکثر حملات علیه عربستان و امارات توسط سامانههای پدافندی رهگیری شدهاند، اما وقوع این حملات در میانه مذاکرات صلح، نشاندهنده رویکرد دوگانه و خطرناک حاکمیت در تهران است.
تکاندهندهترین مورد، حمله پهپادی ۱۷ می به نیروگاه هستهای “برکه” در امارات بود که منجر به آتشسوزی شد. مقامات عراقی در حال تحقیق هستند تا مشخص شود آیا این حمله توسط همین هستههای جدید سپاه انجام شده است یا خیر.
این اقدامات تحریکآمیز در حالی صورت میگیرد که کشورهای حاشیه خلیج فارس، همان کشورهایی هستند که قرار است در قالب یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری در بازسازی ویرانههای ایران مشارکت کنند.
حمله به نیروگاه هستهای یا پایگاههای هوایی همسایگانی که دست دوستی دراز کردهاند، نه تنها بیتدبیری نظامی، بلکه انتحار اقتصادی برای کشوری است که نیمی از تولید ناخالص داخلیاش در جنگ اخیر نابود شده است.
فروپاشی محور مقاومت و تلاش مستأصل تهران برای بقا
تحلیلگران معتقدند روی آوردن سپاه به هستههای کوچک و مخفی، نتیجه تضعیف شدید شبکه متحدان منطقهای ایران است. از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، ارتش آمریکا و اسرائیل ضربات جبرانناپذیری به حماس در غزه و حزبالله در لبنان وارد کردهاند. همچنین سقوط رژیم بشار اسد در سوریه در دسامبر ۲۰۲۴، مسیر اصلی تدارکاتی شبهنظامیان عراقی را قطع و جمهوری اسلامی را بیش از پیش منزوی کرده است. جاسم البهادلی، ژنرال بازنشسته ارتش عراق، به رویترز میگوید: “گروههای جدید سپاه کوچکتر، از نظر ایدئولوژیک سختگیرتر و تحت کنترل مستقیمتری هستند که نشاندهنده نیاز ایران به حفظ منابع در میان فشارهای شدید اقتصادی است.”
جمهوری اسلامی که دههها وقت و میلیاردها دلار ثروت ملی ایران را صرف ساختن امپراتوری شبهنظامیان کرده بود، اکنون با ریزش این نیروها مواجه است. بسیاری از گروههای قدرتمند عراقی مانند “عصائب اهل حق” و “گردانهای امام علی” برای بقای خود در سیاست داخلی عراق، اعلام کردهاند که سلاحهای خود را به دولت تحویل میدهند.
سپاه پاسداران با احساس خطر از دست دادن نفوذ، به جای اصلاح سیاستها و بازگرداندن ثروت کشور به مردم، به تشکیل هستههای رادیکالتر و ارزانتر روی آورده است تا همچنان بتواند منطقه را ناامن نگاه دارد. این اصرار بر تنشآفرینی، در حالی که کشور به شدت نیازمند صلح و بازسازی است، نشاندهنده بیتوجهی کامل به منافع ملی و رفاه شهروندان ایرانی است.
چالش بزرگ بغداد؛ آزمون دشوار علیالزیدی در برابر نفوذ سپاه
تحرکات جدید سپاه پاسداران در خاک عراق، دولت جدید این کشور به نخستوزیری علیالزیدی را در موقعیتی بسیار دشوار قرار داده است. الزیدی که ماه گذشته با حمایت نیروهای ملیگرا و تحت فشار آمریکا برای جلوگیری از بازگشت چهرههای نزدیک به ایران مانند نوریالمالکی به قدرت رسید، وعده داده است که تمام گروههای مسلح خارج از کنترل دولت را خلع سلاح کند.
رویترز گزارش میدهد که علیالزیدی در دیدار با تام باراک، فرستاده آمریکا، بر تعهد بغداد برای اطمینان از اینکه از خاک عراق علیه هیچ همسایهای استفاده نشود، تأکید کرده است. حملات پهپادی از خاک عراق به کویت و عربستان، تلاشهای چندینساله بغداد برای بهبود روابط با همسایگان ثروتمند عرب را با خطر جدی روبرو کرده است.
مقامات امنیتی عراق به رویترز گفتهاند که اطلاعات محدودی از این هستههای جدید دارند، اما در حال تلاش برای کشف زنجیره فرماندهی آنها هستند تا از حملات آینده جلوگیری کنند. این وضعیت نشان میدهد که دخالتهای سپاه پاسداران نه تنها ایران، بلکه همسایگان را نیز دچار بیثباتی مزمن کرده است. برای مردم ایران، پیامد این سیاستها روشن است: تداوم تحریمها، انزوای بینالمللی و از دست رفتن فرصتهای بازسازی. در حالی که دنیا آماده است تا در صورت صلح واقعی، میلیاردها دلار در اقتصاد ایران سرمایهگذاری کند، هستههای مخفی سپاه در بیابانهای عراق، تیر خلاصی به امیدهای مردم برای زندگی بهتر شلیک میکنند.
