منطقه خاورمیانه در شرایط آماده‌باش کامل در برابر احتمال بازگشت به یک جنگ تمام‌عیار قرار گرفته است؛ نبردی که با پایان یافتن انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در روز سه‌شنبه در ایالات متحده، می‌تواند با حملات گسترده و مشترک ارتش آمریکا و اسرائیل علیه مواضع جمهوری اسلامی از سر گرفته شود. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی اختصاصی به قلم کارا آنا فاش ساخت که هیئت مذاکره‌کننده رژیم تهران پس از چند روز گفت‌وگوهای بی‌حاصل، خاک کشور قطر را ترک کرده است، هرچند دو مقام آگاه ایرانی تایید کرده‌اند که تبادل غیرمستقیم پیام‌ها با کاخ سفید از طریق میانجی‌های قطری همچنان ادامه دارد. این خروج دیپلماتیک در شرایطی رقم می‌خورد که لجاجت حاکمان تهران بر ادامه باج‌خواهی و امتناع از دادن امتیازات اساسی در حوزه هسته‌ای، واپسین روزنه‌های امید را برای جلوگیری از یک رویارویی نظامی مرگبار مسدود ساخته است.
رژیم جمهوری اسلامی در روزهای اخیر با پیش کشیدن طرحی موسوم به “طرح دو روزه”، مدعی شده است در صورت تمکین واشینگتن به شروطی نظیر لغو محاصره دریایی و آزادسازی منابع مسدودشده، تردد آزاد کشتیرانی در تنگه هرمز ظرف مدت ۴۸ ساعت احیا خواهد شد. با این حال، دستگاه محاسباتی حکومت بار دیگر درک نکرده است که جامعه بین‌المللی پایان دادن به تهدیدات اتمی را پیش‌شرط هرگونه توافق می‌داند. در حالی که تهران برای دریافت پاسخ کاخ سفید وقت‌کشی می‌کند، ناظران تاکید دارند که این پیشنهادهای ضرب‌الاجلی تنها ترفندی تبلیغاتی برای کاستن از شدت ضربات احتمالی و حفظ ماشین تروریسم منطقه‌ای رژیم در شرایط بحرانی کنونی است.
هماهنگی واشینگتن و تل‌آویو و هراس از آغاز مرحله جدید جنگ
نشانه‌های فزاینده میدانی از عزم مشترک ایالات متحده و اسرائیل برای پایان دادن به شرارت‌های رژیم حکایت دارد. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، شامگاه یکشنبه در گفتگو با خبرنگاران تایید کرد که روز شنبه تماس تلفنی بسیار خوبی با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر موقت اسرائیل، داشته و در آن درباره پرونده ایران به تبادل نظر پرداخته است. اگرچه ترامپ از افشای جزئیات این مذاکرات خودداری کرد، اما این مکاتبه در بحبوحه گمانه‌زنی‌های اطلاعاتی مبنی بر تدارک یک تهاجم سنگین پس از رای‌گیری ۳ نوامبر در آمریکا صورت گرفته است؛ کارزاری که هدف آن نابودی باقیمانده تاسیسات اتمی و مراکز فرماندهی سپاه پاسداران خواهد بود.
در سوی دیگر، وضعیت سیاسی پیچیده در تل‌آویو پس از ناکامی ائتلاف راست‌گرایان در کسب اکثریت پارلمانی در انتخابات سه‌شنبه گذشته، ابعاد امنیتی بحران را پررنگ‌تر کرده است. بنیامین نتانیاهو که همچنان در مقام نخست‌وزیر موقت سکان تصمیم‌گیری‌های دفاعی را در دست دارد، بر خط‌مشی تهاجمی خود علیه تهران پای می‌فشارد.
آندریاس کریگ، استاد مطالعات امنیتی در کالج سلطنتی لندن، در تحلیلی در شبکه اجتماعی اکس یادآور شد که رویارویی کنونی در حوزه خلیج فارس به تقابل میان تلاش‌های دیپلماتیک قطر برای یافتن یک مسیر خروج آبرومندانه و عزم استراتژیک اسرائیل برای درهم شکستن ساختار نظامی رژیم تهران تبدیل شده است؛ واقعیتی که نشان می‌دهد فضای مانور حاکمان ایران به کمترین حد ممکن رسیده است.
باج‌خواهی اتمی و تهدیدهای کور رهبر پنهان رژیم تهران
در میانه این اضطراب منطقه‌ای، ساختار امنیتی جمهوری اسلامی به جای اتخاذ عقلانیت، به تهدیدات کور و رجزخوانی‌های ویرانگر متوسل شده است. مجتبی خامنه‌ای، رهبر جدید رژیم که از زمان کشته شدن پدرش علی خامنه‌ای در جریان حملات ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل تاکنون حتی یک بار در انظار عمومی ظاهر نشده است، در دیداری پنهانی با فرماندهان ارشد نیروهای مسلح دستور داد تا پاسخ به هرگونه تهدید از سوی ارتش‌های متفقین، “فوری، قاطع و بدون مرز جغرافیایی” باشد. این رهبر مخفی همچنین خواستار گسترش فوری فهرست بانک اهداف موشکی در سراسر کشورهای همسایه شد؛ رویکردی که تایید می‌کند حکومت حاضر است برای نجات خود، سرنوشت تمام منطقه را به آتش بکشد.
هم‌زمان با این دستورات تهاجمی، محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، با تکرار لحن تندروهای سپاه در شبکه اجتماعی اکس مدعی شد که هرگونه اقدام نظامی با ضرباتی کوبنده و با استفاده از سلاح‌های نوین پاسخ داده خواهد شد. رضایی در مصاحبه‌ای با تلویزیون دولتی ادعا کرد که لحن مقامات آمریکایی تغییر یافته و آن را نشانه‌ای مثبت دانست، اما هم‌زمان از پاسخ به نامه محرمانه جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، طفره رفت.
دبیر شورای امنیت ملی رژیم با تهدید ضمنی پیرامون احتمال تغییر دکترین هسته‌ای و خروج از ممنوعیت ادعایی ساخت سلاح اتمی فاش کرد که چنین بحث‌هایی درون حاکمیت جریان دارد. این سخنان در حالی بیان می‌شود که سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه رژیم، در جریان سفر یک‌روزه خود به کشور ترکمنستان، دستیابی به هر توافقی را به پاسخ‌های آمریکا به پرسش‌های تهران منوط دانست تا نشان دهد رژیم همچنان در گرداب خودبزرگ‌بینی ایدئولوژیک دست‌وپا می‌زند.
وحشت در پایتخت‌های عربی و هشدارهای سران منطقه در اجلاس منامه
پیامدهای سیاست‌های ستیزه‌جویانه رژیم تهران، کشورهای حوزه خلیج فارس را در وضعیت هشدار حداکثری قرار داده است. ماه اکتبر گذشته پرحادثه‌ترین مقطع زمانی از نظر حملات موشکی و پهپادی سپاه به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز از زمان هفته‌های آغازین جنگ در ماه مارس به شمار می‌رفت؛ اقداماتی که سایه سنگین خود را بر “گفت‌وگوی منامه”، نشست سالانه امنیتی اندیشکده بین‌المللی مطالعات راهبردی در بحرین انداخت. حاضران در این همایش چشم‌انداز امنیتی منطقه را به غایت تاریک ارزیابی کردند.
انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس کشور امارات متحده عربی، در این گردهمایی با هشداری جدی تصریح کرد که فاصله‌ای عمیق میان مواضع واشینگتن و تهران وجود دارد و در صورتی که این شکاف با عقلانیت پر نشود، باید خود را برای “بدترین سناریوهای ممکن” آماده کرد. امارات که در طول این جنگ با بیشترین شمار پرتابه‌های شلیک‌شده از سوی رژیم و نیروهای نیابتی آن روبه‌رو بوده، میلیاردها دلار صرف نوسازی چترهای پدافندی خود کرده است. هم‌زمان، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، در این نشست هشدار داد که تشدید دوباره جنگ، به مراتب خطرناک‌تر، ویران‌کننده‌تر و فاقد هرگونه نتیجه ملموس برای آغازگران آن خواهد بود؛ موضع‌گیری‌هایی که گواهی بر انزوای فزاینده جمهوری اسلامی در میان همسایگان عرب است.
مانورهای دیپلماتیک پکن و بی‌اثری میانجی‌گری‌ها در برابر بن‌بست رژیم
در شرایطی که میانجی‌گری کشورهای عربی به دلیل لجاجت تهران به بن‌بست رسیده، پکن تلاش دارد نقش پررنگ‌تری برای حفظ منافع انرژی خود ایفا کند. مائو نینگ، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، اعلام کرد که این کشور در اوایل ماه نوامبر یک فرستاده ویژه را به ایران، عمان و عربستان سعودی اعزام خواهد کرد. پیش از این نیز وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، با علی باقری کنی، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، دیدار و گفت‌وگو کرد. شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، نیز در دیدار با هیثم بن طارق آل سعید، سلطان عمان، تاکید کرد که خلیج فارس نباید به میدان رقابت قدرت‌های بزرگ بدل شود.
با این حال، تحلیل‌گران مسائل راهبردی معتقدند که تحرکات دیپلماتیک چین یا ابراز نگرانی همسایگان نمی‌تواند رژیم تهران را از پرتگاهی که خود ساخته نجات دهد. واشینگتن بر این موضع قاطع پافشاری می‌کند که ایران هرگز نباید به بمب اتمی دست یابد و این موضوع باید در صدر هر مذاکره‌ای باشد؛ شرطی که رژیم برای حفظ اهرم‌های باج‌خواهی خود از پذیرش آن سرباز می‌زند. با پایان رای‌گیری در آمریکا و استقرار ادوات تهاجمی سنگین پنتاگون در منطقه، توهمات حاکمان ایران درباره امکان ادامه جنگ فرسایشی به خط پایان نزدیک می‌شود. پافشاری مستبدان پنهان‌شده در پناهگاه‌های تهران بر تهدید کشتیرانی و ادامه پنهان‌کاری هسته‌ای، سرنوشت کشور را در آستانه ضرباتی قرار داده است که می‌تواند به دگرگونی بنیادین ساختار قدرت در ایران بینجامد.
- بازگشت مذاکرەکنندگان ایرانی از قطر؛ آماده‌باش خاورمیانه در آستانه ضربات احتمالی آمریکا و اسرائیل
- گره خوردن تحویل سوخو-۳۵ به پایان جنگ؛ مسکو پرواز جنگند‌ها در آسمان ایران را به بعد از جنگ موکول کرد
- تلاش برای احیای روند صلح در ترکیه؛ مطالبات کُردها و چشم‌انداز خلع سلاح پ.ک.ک
- تشدید بازداشت‌ها و احکام قضایی در ایران؛ بازنشستگان در اعتراض به وضعیت معیشت تجمع کردند
- خرید قسطی اقلام روزمره، بازتاب سقوط آزاد قدرت خرید در اقتصاد بحران‌زده ایران
