رژیم جمهوری اسلامی در اقدامی حساب‌شده و برای تضعیف موقعیت سیاسی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره، مذاکرات دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ ۸ ماهه را به تعویق انداخته و مسیر دیپلماسی را به بن‌بست کشانده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی تحقیقی به نقل از ۳ مقام ارشد و یک منبع آگاه در تهران فاش کرد که ساختار حاکم بر ایران هیچ تمایلی به دستیابی به توافقی سریع برای پایان جنگ ندارد، بلکه ترجیح می‌دهد با وقت‌کشی عمدی و حفظ وضعیت نیمه‌جنگی، بر روند رای‌گیری روز ۳ نوامبر در آمریکا تاثیر بگذارد. این سیاست بحران‌ساز که به قیمت فلج کامل معیشت شهروندان ایرانی و گسترش ناامنی در آبراه‌های بین‌المللی دنبال می‌شود، نشان‌دهنده اولویت‌بندی بقای سیاسی و کینه‌توزی ایدئولوژیک حاکمان تهران بر منافع ملی و رفاه عمومی است.
بر اساس اظهارات این مقامات ارشد ایرانی، رژیم تهران به این نتیجه رسیده است که دونالد ترامپ برای شکستن بن‌بست کنونی جنگ ممکن است بار دیگر به حملات گسترده نظامی متوسل شود، اما رهبران جمهوری اسلامی عزم خود را جزم کرده‌اند تا پیش از انتخابات هیچ دستاورد دیپلماتیکی به کاخ سفید ندهند.
یکی از این مقامات صراحتاً اذعان کرده است که دستگاه رهبری جمهوری اسلامی مصمم است تا هیچ پیروزی سیاسی به ترامپ اعطا نکند و به جای توافق صلح، خود را برای حملات جدید اسرائیل و آمریکا آماده می‌کند. این خط‌مشی خطرناک اثبات می‌کند که تهران عمداً از دیپلماسی به عنوان ابزاری نمایشی سود می‌برد، در حالی که زیرساخت‌های کشور و آینده میلیون‌ها ایرانی را گروگان محاسبات انتخاباتی در واشینگتن کرده است.
گروگان‌گیری مذاکرات برای دخالت در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا
تحلیلگران مسائل ایران تایید می‌کنند که طولانی کردن بحران، ابزار حکومت برای دستکاری در سیاست داخلی ایالات متحده است. سعید لیلاز، تحلیل‌گر مسائل اقتصادی و سیاسی در تهران، تصریح کرده است که رژیم تلاش دارد با فرسایشی کردن گفت‌وگوها، انتخابات آمریکا را تحت تاثیر قرار دهد. از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه با حملات آمریکا و اسرائیل، محبوبیت دونالد ترامپ در نظرسنجی‌ها به دلیل افزایش سرسام‌آور بهای سوخت و بنزین افت چشمگیری داشته است. جمهوری اسلامی امیدوار است نارضایتی افکار عمومی آمریکا از گرانی هزینه‌های زندگی، به شکست حزب جمهوری‌خواه در انتخابات روز ۳ نوامبر منجر شود و کنترل مجلس نمایندگان یا سنا به دست دموکرات‌ها بیفتد.
با این حال، محاسبات رژیم تهران با واقعیت‌های نهادی ساختار قدرت در واشینگتن همخوانی ندارد. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در مصاحبه‌ای تفصیلی با شبکه تلویزیونی تو-وی تاکید کرد که حتی اگر حزب دموکرات اکثریت مجلس نمایندگان را به دست آورد، توان بسیار ناچیزی برای توقف برنامه‌ها و اختیارات اجرایی دولت دونالد ترامپ خواهد داشت. اسکات بسنت با اشاره به اختیارات گسترده و بادوام رئیس‌جمهور در زمینه وضع تعرفه‌های تجاری و تحریم‌های سخت‌گیرانه، تاکید کرد که اهرم‌های اجرایی کاخ سفید مستقل از ترکیب کنگره به قوت خود باقی خواهند ماند. این موضع‌گیری قاطع نشان می‌دهد که رویاپردازی سران جمهوری اسلامی برای مهار فشارهای آمریکا از طریق دگرگونی در موازنه حزبی کنگره، شرط‌بندی روی اسبی بازنده است.
باج‌خواهی در تنگه هرمز و شروط متوهمانه طرح هفت‌روزه
رژیم تهران برای جبران درماندگی خود در میدان نظامی و اقتصادی، تردد آزاد کشتیرانی جهانی را گروگان گرفته و عبور ایمن از تنگه هرمز را تقریباً متوقف کرده است. نیروهای مسلح جمهوری اسلامی با انجام حملات واقعی یا ایجاد تهدیدهای مداوم، ترافیک شناورها در این شاهراه حیاتی انرژی را به صفر نزدیک کرده‌اند؛ اقدامی که به‌طور مستقیم قیمت‌های جهانی انرژی را بالا برده است. در پاسخ به این اخاذی دریایی، ارتش آمریکا محاصره دریایی همه‌جانبه‌ای را در آب‌های پیرامونی ایران برقرار کرده که شریان صادرات نفت رژیم را کاملاً قطع نموده و ساختار درآمدی کشور را با فروپاشی روبه‌رو ساخته است.
در همین شرایط بن‌بست، مقامات تهران شروطی غیرواقع‌بینانه را به عنوان پیش‌شرط آتش‌بس مطرح کرده‌اند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، با تایید مبادله پیام‌ها از طریق میانجی‌های قطری، اعلام کرد طرح موسوم به “طرح هفت‌روزه” همچنان روی میز است. طبق این پیشنهاد، رژیم متعهد می‌شود تنگه هرمز را ظرف مدت ۷ روز بازگشایی کند، اما مشروط بر آنکه کنترل این آبراهه بین‌المللی در دست ایران بماند، محاصره دریایی آمریکا برچیده شود، محدودیت‌های صادرات نفت لغو گردد، دارایی‌های مسدودشده ارزی آزاد شود و تمامی عملیات‌های نظامی متوقف گردد.
در مقابل، واشینگتن زیر فشارهای امنیتی اسرائیل اصرار دارد که پرونده هسته‌ای چندین دهه حکومت ایران که دارای ابعاد خطرناک تسلیحاتی است باید از همان آغاز روی میز مذاکره باشد؛ خواستی که تهران به شدت از پذیرش آن طفره می‌رود. هم‌زمان، سفر از پیش‌اعلام‌نشده پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به اسرائیل و رایزنی فشرده با بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نشان‌دهنده هماهنگی‌های فزاینده دفاعی دو کشور در آستانه انتخابات پارلمانی اسرائیل و سناریوهای تهاجمی تازه علیه تهران است.
سقوط فاجعه‌بار اقتصاد ایران و سرکوب خونین اعتراضات
بهای این بازی بی‌حاصل سیاسی را نه سردمداران رژیم، بلکه ملت ایران با تحمل سنگین‌ترین فشارهای معیشتی پرداخت می‌کنند. بر پایه داده‌های رسمی مرکز آمار ایران، نرخ تورم سالانه در ماه سپتامبر به رقم ویرانگر ۷۳٫۶ درصد رسیده است. از زمان احیای محاصره دریایی آمریکا در ماه ژوئیه، ارزش ریال در برابر دلار آمریکا نزدیک به ۳۵ درصد سقوط کرده و قدرت خرید مردم را به‌طور کامل تباه ساخته است. این وضعیت فلاکت‌بار اقتصادی در حالی رخ می‌دهد که در پی اعتراضات گسترده ضدحکومتی در ابتدای سال جاری میلادی، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی با شلیک مستقیم هزاران نفر از شهروندان معترض را به خاک و خون کشیدند و خفقان خونینی را بر جامعه حاکم کردند.
در بخش زیربنایی نفت نیز آمارها از شکست مفتضحانه ادعاهای حکومت پرده برمی‌دارد. بر اساس داده‌های سکوی اطلاعات انرژی ورتکسا، صادرات نفت خام دریایی ایران از میانگین ۱۴ روزه ۲۳۰ هزار بشکه در روز در ابتدای ماه سپتامبر، در دومین هفته همان ماه به صفر مطلق سقوط کرد و این وضعیت تا روز ۵ اکتبر بدون تغییر باقی ماند. به صفر رسیدن صادرات نفت به عنوان یگانه منبع دلاری رژیم، خزانه‌داری حکومت را با کسری کمرشکن روبه‌رو کرده است. این بحران مالی نشان می‌دهد که دکترین حاکمیت مبنی بر مقاومت اقتصادی و دور زدن تحریم‌ها به سنگ خورده و نظام در تامین اولیه‌ترین نیازهای دارویی، غذایی و معیشتی جامعه درمانده شده است.
توهم بقا در سایه انزوای کامل و بن‌بست راهبردی
پافشاری ایدئولوژیک تهران بر رویارویی نامتقارن، ناشی از هراس عمیق ساختار قدرت از سرنگونی است. الکس وطن‌خواه، مدیر برنامه ایران در اندیشکده خاورمیانه در واشینگتن، تاکید می‌کند که دستگاه روحانیت حاکم بر ایران عمیقاً باور دارد که هدف نهایی دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو تغییر رژیم و سرنگونی حاکمیت تهران است. این بی‌اعتمادی ریشه‌دار و توهم توطئه دائمی مانع از آن شده است که رژیم درکی واقع‌بینانه از مناسبات بین‌المللی داشته باشد. سعید لیلاز نیز تایید می‌کند که دستیابی به توافقی پایدار میان ایران و آمریکا حتی پس از دولت ترامپ ناممکن خواهد بود و هیچ بازگشتی به شرایط پیش از آغاز جنگ وجود ندارد.
در نهایت، واقعیت‌های صحنه نشان می‌دهد که راهبرد وقت‌کشی جمهوری اسلامی، قمار خطرناکی است که نتایج معکوس به بار آورده است. حکومت به جای بهره‌برداری از مسیرهای دیپلماتیک برای نجات کشور از ویرانی جنگ و فروپاشی اقتصادی، در پی آسیب زدن به رقبای خارجی است؛ غافل از آنکه محاصره سنگین دریایی، انزوای مطلق ژئوپلیتیک، خشم فزاینده عمومی ناشی از کشتار معترضان، و آمادگی ارتش‌های آمریکا و اسرائیل برای موج جدید بمباران‌ها، سرنوشت محتوم این رژیم را در دایره‌ای از بحران‌های مرگبار گرفتار کرده که راه گریزی از آن باقی نمانده است.
- قمار خطرناک رژیم تهران در بن‌بست دیپلماتیک؛ فرسایش مذاکرات بە امید تاثیرگذاری بر انتخابات آمریکا
- اقتصاد زیر سایه تنش‌های منطقه‌ای؛ هشدار بخش خصوصی درباره پیامدهای «وضعیت جنگی» و خطر نهادینه‌شدن رانت
- وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی از بازداشت سی و نه نفر در قزوین خبر داد
- تندروهای ایرانی: زمان دستیابی به سلاح هسته‌ای فرا رسیده است
- فلج کامل صادرات نفت ایران؛ اسکله‌های خارگ هفتەهای متوالی خالی ماندەاند
