حملات هوایی اخیر آمریکا و اسرائیل به پایگاههای پنهان موشکی رژیم ایران، پرده از یکی از بزرگترین و دیرپاترین ابهامات زیستمحیطی دهههای اخیر برداشت. کارشناسان و کنشگران حوزه آب همواره با سردرگمی به ساخت صدها سد و طرحهای کلان انتقال آب در نقاط مختلف ایران مینگریستند؛ پروژههایی پرهزینه که توجیه اقلیمی یا اقتصادی مشخصی نداشتند و آسیبهای جبرانناپذیری به منابع طبیعی وارد کردند. اکنون ارزیابی کارشناسان برجسته نظامی و محیط زیست، بر اساس گزارش تحقیقی روزنامه نیویورک تایمز، نشان میدهد که ساختار گسترده پروژههای سدسازی و حفر تونلهای انتقال آب عمدتاً برای خدمت به برنامههای موشکی و حفظ بقای تأسیسات زیرزمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی طراحی شده است.
این واقعیت تلخ نمایانگر آن است که حکومت تهران سالها با تظاهر به برنامهریزی عمرانی و توسعه ملی، سرمایههای حیاتی مردم را در جهت بلندپروازیهای تسلیحاتی خود سوزانده و بخش بزرگی از سرزمین ایران را به ورشکستگی آبی کشانده است. تمرکز بیرویه بر استقرار سامانههای آفندی در عمق کوهستانها و ساخت سایتهای مستحکم، نیازمند دسترسی پایدار به حجم انبوهی از آب و برق بود؛ نیازی که رژیم ایران آن را با اجرای پروژههای سدسازی بیپایه و ویرانگر تأمین کرد تا پایداری عملیاتی ماشین نظامی خود را تضمین کند.
انطباق نقشه سدهای کشور با شهرهای موشکی سپاه پاسداران
دکتر نیما شکری، متخصص برجسته امنیت آب در دانشگاه فناوری هامبورگ آلمان، و تیم پژوهشی او برای سالها روند غیرعادی ساخت دستکم ۵۳۳ سد در ایران را ثبت و بررسی کرده بودند. به گفته این پژوهشگر، احداث این حجم نجومی از سدها که ایران را در صدر سازندگان سد در منطقه قرار داد، همواره پرسشی بیپاسخ به شمار میرفت. با این حال، انتشار نقشههای مربوط به حملات هوایی اخیر به مقرهای مخفی شلیک موشک و مقایسه آن با مختصات سدها، الگوی شگفتانگیزی را آشکار کرد: توزیع نیمدایرهای نقاط هدف قرار گرفته از شمال به جنوب کشور، دقیقاً بر نقشه سدها و سازههای انتقال آب منطبق بود. هر کجا که یک سد مشکوک برپا شده بود، یک مرکز موشکی زیرزمینی در مجاورت آن قرار داشت.
بر پایه تحلیل هفت کارشناس نظامی و منابع آب، تأسیسات عظیم زیرزمینی رژیم نیازمند جریان پیوسته و مستقل انرژی و آب خنککننده هستند. دنی سیترینوویچ، تحلیلگر ارشد پیشین اطلاعات ارتش اسرائیل، تأکید میکند که رژیم تهران تمایل راهبردی بالایی داشته تا پایگاههای موشکی خود را از زیرساختهای آسیبپذیر سراسری جدا نگه دارد. او تصریح کرد: “جمهوری اسلامی برای مجتمعهای موشکی خود اقدام به ایجاد زیرساختهای مستقل و خودمختار مانند سدها و تونلهای آب کرده است تا پایداری عملیاتی این سایتها حفظ شود.”
در ساختاری که رژیم آن را “شهرهای موشکی” مینامد، صدها کیلومتر تونل در اعماق کوهها حفر شده که نه تنها برای انبار، بلکه جهت ساخت و پرتاب موشکهای بالستیک دوربرد و پهپادها کاربرد دارند. فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد موسسه واشنگتن، با اشاره به استقرار دستکم ۳۰ پایگاه عظیم موشکی در ایران، یادآور میشود که تنها کشورهای منزوی نظیر کره شمالی چنین سامانههای مخفی زیرزمینی پیچیدهای را با هزینههای گزاف ایجاد کردهاند.
طرحهای انتقال آب زاگرس؛ پوششی برای توسعه پایگاههای نظامی
ابعاد فاجعه زمانی آشکارتر میشود که پروژههای انتقال آب میانحوضهای مورد بازبینی قرار میگیرند. دکتر امیر آقاکوچک، استاد نامدار حوزه آب در دانشگاه کالیفرنیا در ارواین، سالها به پروژه بحثبرانگیز انتقال آب از رشتهکوههای زاگرس به استان یزد با دیده تردید نگریسته بود. پس از آنکه روزنامه فایننشال تایمز و سایر رسانهها از حملات فروردینماه به یک پایگاه بسیار مهم موشکی در حوالی یزد پرده برداشتند، دکتر امیر آقاکوچک خاطرنشان ساخت که تصمیمهای مربوط به این طرحهای پرهزینه، برخلاف ادعاهای حکومت، “دستکم تا حدی تحت تأثیر ملاحظات نظامی سپاه پاسداران اتخاذ شده است.” سد کارون ۴ در استان چهارمحال و بختیاری نیز یکی دیگر از سازههایی بود که در همین عملیاتها آسیب دید؛ پروژهای که منتقدان داخلی سالها ساخت آن را موجب نابودی جنگلهای بلوط و خشکیدگی پاییندست میدانستند، اما رژیم با مشت آهنین بر اجرای آن پای فشرد.
قرارگاه سازندگی خاتمالانبیاء وابسته به سپاه پاسداران با تسلط بر صنعت سدسازی و حفر تونل در ایران، عملاً پیمانکار انحصاری این پروژهها بوده است. این نهاد شبهنظامی به جای رفع بحران تنش آبی مردم استانهای خوزستان، اصفهان و یزد، این خطوط انتقال آب را برای تغذیه سایتهای نظامی بتونی و کارگاههای زیرزمینی مونتاژ تسلیحات طراحی کرد. در این روند، وزارت نیرو و وزارت امور خارجه رژیم ایران هیچگاه پاسخگوی پرسشهای مکرر درباره توجیه اقتصادی و زیستمحیطی این پروژهها نبودهاند و سکوت پیشه کردهاند.
سرکوب خونین فعالان محیط زیست برای صیانت از اسرار موشکی
شواهد بهدستآمده اکنون تاریکترین زوایای پرونده بازداشت فعالان محیط زیست در سال ۲۰۱۸ میلادی را نیز روشن میکند. در آن برهه، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران دهها تن از کارشناسان برجسته موسسه حیات وحش میراث پارسیان را به اتهام واهی جاسوسی به زندان افکند. دکتر کاووس سیدامامی، بنیانگذار این موسسه و استاد جامعهشناسی، در همان روزهای نخست در بازداشتگاه اوین زیر شکنجه جان باخت و سایر فعالان به حبسهای طولانیمدت محکوم شدند. مأموران امنیتی حکومت مدعی بودند دوربینهای تلهای فعالان که منحصراً برای پایش یوزپلنگ آسیایی و گونههای در حال انقراض نصب شده بود، برای رصد مراکز موشکی به کار رفته است.
مراد طاهباز، از بنیانگذاران این بنیاد که بیش از ۵ سال در سیاهچالههای رژیم اسیر بود، روایتی هولناک از بازجوییها ارائه میدهد. او میگوید یکی از اتهامات خندهآور و در عین حال ویرانگری که بازجویان به وی نسبت دادند، “آموزش مارمولکهای جاسوس برای شناسایی تأسیسات موشکی” بود.
مراد طاهباز همچنین از حساسیت غیرعادی مأموران اطلاعات سپاه نسبت به پروژه حفاظت از قوچ لارستان در استان هرمزگان پرده برداشت. روز ۲۴ تیرماه، حملات هوایی آمریکا منطقه حفاظتشده طارم در هرمزگان را در هم کوبید؛ جایی که خانواده یکی از محیطبانان محلی نیز قربانی شد. ارتش آمریکا اعلام کرد که هدف این حمله سامانههای موشکی و پدافند ساحلی سپاه بوده است. نیکآهنگ کوثر، تحلیلگر برجسته حوزه آب در واشنگتن، اشاره میکند آن منطقهای که کارشناسان محیط زیست در آن صرفاً “انبار علوفه برای قوچهای لارستان” برپا کرده بودند، دقیقاً در مجاورت پایگاه موشکی مخفی سپاه در دل کوهها قرار داشت.
قربانیشدن اقلیم و زندگی مردم در مسلخ ماجراجوییهای ایدئولوژیک
دکتر کاوه مدنی، معاون پیشین سازمان حفاظت محیط زیست ایران که در جریان همان تصفیههای امنیتی در سال ۲۰۱۸ تحت فشار نهادهای اطلاعاتی ناچار به ترک کشور شد، بارها اعلام کرد هیچ گروه محیطزیستی هرگز بدون مجوز رسمی نهادهای امنیتی در مناطق بکر فعالیت نکرده بود. کارشناسان هماکنون به این نتیجه رسیدهاند که بدنه امنیتی سپاه پاسداران کوچکترین حضور پژوهشگران مستقل را تهدیدی برای افشای پایگاههای موشکی همجوار با منابع آبی میدید. از دیدگاه نیکآهنگ کوثر، سپاه پاسداران حضور هر کارشناس میدانی را یک ریسک امنیتی برمیشمرد، زیرا وجود دکلهای مخفی، جادههای اختصاصی بتونی و تأسیسات عظیم در مناطق حفاظتشده، هویت اصلی این سازههای تسلیحاتی را لو میداد.
پیامدهای این راهبرد پنهانکارانه رژیم ایران فاجعهبار بوده است. دستکاری گسترده هیدرولوژیکی خاک ایران به دست پیمانکاران نظامی نه تنها سفرههای آب زیرزمینی را تهی و دریاچهها و تالابها را به کانون ریزگردها تبدیل کرد، بلکه زیستگاههای حساس حیات وحش را به سیبلهای جنگی بدل ساخت. حاکمیت تهران به بهای خشکاندن زاگرس و نابودی معیشت کشاورزان، سدهای بیخاصیت را پیرامون مراکز موشکی احداث کرد تا اهداف توسعهطلبانه خود را در منطقه دنبال کند. امروز با برملا شدن این نقشه شوم و ویرانی تأسیسات مذکور در آتش حملات، اثبات شد که رژیم استبدادی حاکم بر ایران، امنیت پایدار زیستمحیطی یک ملت و نسلهای آینده را فدای سوداگریهای نظامی سپاه پاسداران کرده است.
- پردهبرداری از معمای سدسازیهای مشکوک؛ افشای بهرهبرداری نظامی رژیم ایران از زیرساختهای آبی کشور
- بازگشت ناوهای آمریکا، دیپلماسی شنژن و سایه نبرد اقتصادی؛ آیا واشنگتن حملات به ایران را از سر میگیرد؟
- نفت عراق برای دور زدن اختلالات تنگه هرمز، بار دیگر از مسیر سوریه راهی بازارهای جهانی میشود
- تلاش پاریس برای تحریمهای تازه اتحادیه اروپا علیه تهران؛ پرونده «یخچالها» و تغییر میدان تنش
- تغییر مسیر ترانزیت پناهجویان افغانستانی به دهلیزهای کوهستانی غرب ایران و ترکیه
