نیچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق، روز دوشنبه در نخستین سفر خود به دمشق از زمان به قدرت رسیدن رئیسجمهور دوره انتقالی سوریه پس از سرنگونی نظام پیشین، وارد پایتخت این کشور شد؛ سفری که از گذار روابط دو طرف از مرحله میانجیگری سیاسی به بررسی پروندههای همکاری اقتصادی و اجرای توافقهای امنیتی و اداری حکایت دارد.
این سفر در مقطعی حساس انجام میشود؛ همزمان با ادامه اجرای توافق ادغام نهادهای اداره خودگردان و “نیروهای سوریە دمکراتیک”(قسد) در ساختار دولت سوریه؛ روندی که تلاشها برای تکمیل آن ادامه دارد، اما همچنان با چالشهایی در زمینه سازوکارهای ادغام و بازسازی ساختارها روبهروست.
الشرع و بارزانی درباره چه گفتگو کردند؟
ریاستجمهوری سوریه اعلام کرد احمد الشرع، رئیسجمهور این کشور، با حضور اسعد الشیبانی، وزیر امور خارجه، در کاخ الشعب از بارزانی استقبال کرد. در این دیدار، راههای تقویت همکاری و هماهنگی، بهویژه در حوزه اقتصادی، بررسی شد و همچنین تحولات منطقه و شماری از پروندههای مورد اهتمام مشترک که به تقویت امنیت و ثبات کمک میکند، مورد بحث قرار گرفت.
بارزانی نیز پس از این سفر، در پیامی در حساب خود در شبکه «ایکس» نوشت سوریه، عراق و اقلیم کردستان منافع مشترک فراوانی دارند و فرصتهای بزرگی نیز برای گسترش همکاری اقتصادی به شکلی وجود دارد که منافع متقابل همه طرفها را تأمین کند.
از سوی دیگر، «فرانس پرس» به نقل از یک منبع دولتی سوری گزارش داد این سفر در درجه نخست بر پیگیری اجرای توافق ۲۹ ژانویه متمرکز است؛ توافقی که بر ادغام نهادهای اداره خودگردان و نیروهای «قسد» در نهادهای دولت سوریه تأکید دارد.
یک منبع دیپلماتیک سوری نیز تأکید کرد پرونده اصلی، پیگیری سازوکارهای اجرای این توافق است و احتمال داد در جریان این سفر، دیداری میان بارزانی و مظلوم عبدی، فرمانده «قسد»، برگزار شود.
این تحرکات پس از مجموعهای از گامهای میدانی صورت میگیرد؛ گامهایی که شامل انتقال مدیریت شماری از نهادهای دولتی در حسکه و قامشلی به دمشق، واگذاری اداره فرودگاه قامشلی و چند میدان نفتی به دولت، و نیز انتصاب مدیران و فرماندهان نظامی در چارچوب نهادهای دولت سوریه بوده است.
نقش اربیل در میانجیگری
اربیل، پایتخت اقلیم کردستان عراق، در جریان مذاکرات میان دمشق و «قسد» نقشی محوری ایفا کرد؛ بهطوری که در مرحلهای از آغاز سال ۲۰۲۶ که تنش نظامی میان نیروهای دولتی سوریه و نیروهای «قسد» جریان داشت، میزبان دیدارهایی میان مظلوم عبدی، فرمانده «قسد»، و نیچیروان بارزانی با حمایت آمریکا بود.
بارزانی در آن زمان از توافق دمشق و «قسد» استقبال کرده و آن را «گامی مهم و در مسیر درست» دانسته بود و ابراز امیدواری کرده بود این توافق زمینهساز بازسازی سوریهای یکپارچه باشد و در عین حال، حقوق کردها و دیگر مؤلفهها در قانون اساسی جدید تضمین شود.
با وجود پیشرفتهای حاصلشده، پروندههای اساسی همچنان در حال مذاکره است که مهمترین آنها سازوکارهای ادغام نیروهای نظامی، بازسازی ساختار نهادهای امنیتی و اداری، و نیز آینده «اداره خودگردان» و اختیارات آن در چارچوب ساختار دولت سوریه است.
این سفر چه پیامدهایی دارد؟
ولید جولی، پژوهشگر کرد، در گفتوگو با «الحل نت» گفت این سفر ابعاد منطقهای و بینالمللی دارد و با تحولاتی مرتبط است که خاورمیانه پس از جنگ آمریکا و ایران شاهد آن بوده و بازتاب آن بر سوریه، عراق و اقلیم کردستان اثر گذاشته است.
جولی احتمال داد گفتوگوها شامل مسائل امنیت منطقهای باشد، بهویژه در سایه تنش مداوم میان ایالات متحده و ایران و الزامات ناشی از آن برای هماهنگی امنیتی میان دمشق و اربیل؛ افزون بر این، چشماندازهای همکاری اقتصادی و سرمایهگذاری نیز بررسی خواهد شد.
جولی همچنین در سطح منطقهای اشاره کرد که یکی از برجستهترین محورهای این سفر، پیگیری اجرای توافق ادغام «قسد» در نهادهای دولت سوریه است؛ چرا که نیچیروان بارزانی یکی از میانجیهایی بوده که در نزدیک کردن دیدگاههای دو طرف نقش داشته است. همچنین موانعی که همچنان بر سر راه تکمیل اجرای این توافق قرار دارد، بررسی خواهد شد.
این پژوهشگر پیشبینی کرد گفتوگوها به آینده حقوق قانون اساسی کردها در سوریه نیز بپردازد. او اشاره کرد که به رسمیت شناختن زبان کردی بر اساس فرمان شماره ۱۳، از نگاه اکثریت نیروهای سیاسی کرد، برای تضمین حقوق سیاسی و فرهنگی آنان کافی نیست؛ موضوعی که باعث میشود پرونده قانون اساسی حضوری پررنگ در دستور کار این سفر داشته باشد.
او همچنین گفت این سفر ممکن است راه را برای توافقهای اقتصادی مشترک با دمشق هموار کند؛ توافقهایی که بازسازی مناطق شمال شرقی، بهویژه استان حسکه و مناطق کردنشین سوریه را در بر گیرد، با توجه به تجربه اقلیم کردستان در مدیریت پروژههای توسعه و جذب سرمایهگذاری.
در مجموع، به نظر میرسد دمشق و اربیل وارد مرحلهای شدهاند که فراتر از تکمیل ترتیبات امنیتی مرتبط با توافق ادغام «قسد» است و موضوعات گستردهتری مانند حقوق اساسی کردها، هماهنگی امنیتی منطقهای و گشودن مسیرهای همکاری اقتصادی و سرمایهگذاری را نیز در بر میگیرد.
با ادامه بحثها درباره بازسازی ساختار نهادهای شمال شرقی سوریه، این سفر میتواند به ایستگاهی تازه در مسیر گذار از میانجیگری سیاسی به ایجاد شراکتی گستردهتر میان دو طرف تبدیل شود؛ مشروط به آنکه گفتوگوها بتواند تفاهمهای سیاسی را به گامهای اجرایی در میدان تبدیل کند.
- رایزنیهای رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در کابل و قندهار
- مطالبه جهانی برای تمدید مأموریت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان، نامه مشترک ۱۰۰ نهاد بینالمللی به شورای حقوق بشر
- افزایش مطالبات اصناف ایران برای محاسبه مالیات بر پایه سود واقعی کسبوکارها
- پاکستان همزمان با حمله مرگبار به نظامیان، محدودیتهای مصرف سوخت را تشدید کرد
- رد گزارش سازمان ملل از سوی کاخ سفید؛ واکنش تند واشنگتن به اتهام «جنایات جنگی» و بازتاب خروج آمریکا در رسانههای ایران
