حمله پهپادی از مبدأ خاک عراق به خط لوله استراتژیک نفت شرق به غرب عربستان سعودی، موجی از واکنشهای تند سیاسی، تدابیر امنیتی ویژه و برکناریهای گسترده نظامی را در بغداد و اقلیم کُردستان رقم زد. دولت فدرال عراق و نهادهای رسمی بلافاصله با محکومیت شدید این اقدام، رشته اقداماتی را برای کنترل مرزها و ممانعت از کشیده شدن کشور به گرداب جنگ منطقهای آغاز کردند. این تحولات در حالی رخ میدهد که خط لوله شرق به غرب عربستان با ظرفیت انتقال روزانه ۵ میلیون بشکه نفت خام به بندر ینبع در دریای سرخ، پس از بسته شدن تنگه هرمز در پی درگیریهای نظامی میان آمریکا و رژیم ایران، به مهمترین شریان انرژی منطقه تبدیل شده است. وزارت انرژی عربستان سعودی اعلام کرد که در پی این حملات که بامداد ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۶ در مناطق ریاض و مدینه رخ داد و به زخمی شدن شماری انجامید، فعالیت این خط لوله به عنوان اقدامی احتیاطی متوقف شده است.
در سطح امنیتی، منابع آگاه در عراق به خبرگزاری فرانسه گزارش دادند که نیروهای نظامی این کشور سکوهای پرتاب پهپاد را در منطقه مرزی و دورافتاده طیب واقع در استان میسان در جنوب کشور و در مجاورت مرز ایران کشف و ضبط کردهاند. همزمان، شبکه خبری سیانان به نقل از ۲ مقام آگاه آمریکایی گزارش داد که ایستگاههای تقویت فشار در مجاورت خط لوله اصلی هدف این حملات پهپادی قرار گرفتهاند. وزارت امور خارجه عربستان سعودی روز ۱۱ سپتامبر تأکید کرد که شلیک پهپادها از داخل خاک عراق انجام شده، اما ریاض به درخواست مستقیم نخستوزیر عراق و به منظور حمایت از تدابیر قانونی بغداد، پاسخ نظامی به این تهاجم را به تعویق انداخته است.
تدابیر انضباطی نخستوزیر عراق و برکناری فرماندهان نظامی
علی فالح زیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، بلافاصله پس از تأیید شلیک پهپادها از خاک این کشور، رشته احکام قاطعی را صادر کرد. صباح نوعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، در بیانیهای رسمی اعلام کرد که علی فالح زیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، دستور تشکیل کمیتهای برای تحقیق فوری درباره عملکرد فرماندهی عملیات میسان و برکناری فرمانده عملیات این استان را صادر کرده است. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که تحقیقات اولیه تأیید کرد حملات هوایی علیه پادشاهی عربستان سعودی از نقطهای در محدوده جغرافیایی استان میسان صورت گرفته است.
در ادامه این تدابیر انضباطی، صباح نوعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، اعلام کرد که علی فالح زیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، مدیر پلیس استان میسان را نیز از سمت خود برکنار کرده است. بر پایه این فرمان، کلیه مدیران نهادهای امنیتی این استان خلع ید شده، به فرماندهی نیروهای ذخیره منتقل گشتند و پرونده آنان برای بازجویی به مراجع قضایی و انضباطی ارجاع شد. همزمان، دفتر نخستوزیری عراق اعلام کرد که علی فالح زیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، با درخواست رسمی طرف ایرانی برای تشکیل کمیته مشترک تحقیق پیرامون کشف سکوهای پرتاب پهپاد در نزدیکی خط مرزی مشترک ۲ کشور موافقت کرده است تا جزئیات فنی این نقض امنیتی روشن شود.
موضع پارلمان عراق و تأکید بر انحصار سلاح در دست دولت
هیبت حلبوسی، رئیس مجلس نمایندگان عراق، در بیانیهای رسمی در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ تهاجم علیه زیرساختهای انرژی همسایه جنوبی را به شدت محکوم کرد.
هیبت حلبوسی، رئیس مجلس نمایندگان عراق، تصریح کرد: “استفاده از خاک یا آسمان عراق برای تهدید امنیت عربستان سعودی برادر یا هر کشور همسایه دیگر، اقدامی کاملاً مردود و محکوم است.”
او تأکید کرد که اینگونه تحرکات غیرقانونی در تعارض آشکار با سیاست رسمی دولت بغداد، منافع راهبردی ملی و روابط دوستانه تاریخی با کشورهای منطقه قرار دارد.
هیبت حلبوسی، رئیس مجلس نمایندگان عراق، ضمن هشدار جدی درباره خطرات کشانده شدن بغداد به منازعات منطقهای، بر لزوم انحصار کامل تسلیحات در دست دولت و نهادهای قانونی تأکید ورزید. او خاطرنشان کرد که تمامی ابزارهای نظامی باید صرفاً تحت امر مستقیم فرمانده کل نیروهای مسلح عمل کنند تا حاکمیت ملی و ثبات کشور حفظ شود. هیبت حلبوسی، رئیس مجلس نمایندگان عراق، همچنین از اقدامات سریع علی فالح زیدی، نخستوزیر و فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، در تعقیب قضایی عاملان و مهار بحران تجلیل کرد و خواستار حفظ مناسبات برادرانه با ریاض شد.
همبستگی اقلیم کُردستان و هشدار درباره سوءاستفاده از خاک عراق
ریاست اقلیم کُردستان نیز در ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ با صدور بیانیهای رسمی، همراستا با مواضع بغداد، حملات پهپادی به تأسیسات نفتی عربستان سعودی را به شدت محکوم کرد. در بیانیه رسمی ریاست اقلیم کُردستان آمده است: “ما حملات صورتگرفته به خطوط لوله نفت در پادشاهی عربستان سعودی برادر را محکوم میکنیم و همبستگی کامل خود را با عربستان سعودی و توجه ویژه به امنیت و ثبات آن اعلام میداریم.” مقامات اربیل بر ضرورت جلوگیری از هرگونه بهرهبرداری غیرقانونی از جغرافیای عراق برای آسیب زدن به منافع کشورهای همسایه تأکید کردند.
ریاست اقلیم کُردستان در این بیانیه حمایت قاطع خود را از تدابیر دولت فدرال عراق برای انجام تحقیقات جامع و محاکمه قانونشکنان ابراز داشت. در بخش دیگری از این موضعگیری تأکید شد: “خاک عراق نباید به منشأ هیچ تهدید یا تعرضی علیه کشورهای همسایه تبدیل شود. احترام به حاکمیت کشورها، اصل حسن همجواری و توسل به گفتوگو و همکاریهای دیپلماتیک، مناسبترین راهکارها برای صیانت از امنیت پایدار عراق و تقویت صلح در خاورمیانه به شمار میروند.”
واکنش شبهنظامیان و پیچیدگیهای حفظ بیطرفی بغداد
در برابر مواضع صریح نهادهای دولتی و اقلیم کُردستان، گروه مقاومت اسلامی در عراق با انتشار بیانیهای رسمی، دست داشتن در حمله به خط لوله نفتی عربستان سعودی را رد کرد. این گروه شبهنظامی با تبریک عملیات نظامی در یمن، درباره اتهامات وارده اعلام کرد: “این اتهامات شرافتی است که ما ادعای آن را نمیکنیم و بر عهده نمیگیریم.” مقاومت اسلامی در عراق با ابراز شگفتی از شتابزدگی دولت بغداد در پذیرش گزارشها بدون تکمیل تحقیقات میدانی، مدعی شد که این اخبار تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر شکستهای ریاض در برابر نیروهای یمنی است. این گروه با طرح ادعای توطئه مشترک آمریکا و اسرائیل، از آمادگی خود برای حضور در کمیته تحقیق حکومتی جهت اثبات بیگناهی خبر داد.
با این وجود، کشف سکوهای پرتاب پهپاد در عمق استان میسان و واکنش سریع ریاض در تعلیق حملات تلافیجویانه، نشاندهنده ابعاد خطرناک فعالیت گروههای مسلح خودسر و وابسته در مرزهای غربی ایران است. صباح نوعمان، سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح عراق، مجدداً یادآور شد که سیاست خارجی بغداد بر پایه حفظ حاکمیت ملی و پرهیز از تبدیل خاک کشور به میدان تسویهحسابهای منطقهای استوار است. حفظ این توازن حساس و جلوگیری از نفوذ روزافزون شبهنظامیان نیابتی، بزرگترین آزمون امنیتی پیش روی حاکمیت بغداد و اربیل برای پاسداری از صلح و ایمنی زیرساختهای خاورمیانه محسوب میشود.
- سقوط قدرت خرید و تعمیق بحران معیشت؛ شکاف سهبرابری حداقل دستمزد و سبد هزینههای خانوار
- دیپلماسی در سایه تنش؛ مرزهای عملگرایی پکن در شراکت راهبردی با تهران
- افول اهرم راهبردی رژیم در تنگه هرمز؛ ماجراجوییهای پرهزینه تهران در برابر رونق صادرات نفت آمریکا
- چشمانداز انتخابات میاندورهای کنگره آمریکا؛ راههای پیشروی جمهوریخواهان برای حفظ اکثریت مجلس نمایندگان
- بازتاب سالگرد «زن، زندگی، آزادی»؛ همزمانی اعتصابات مدنی با مطالبه بینالمللی برای پیگرد کیفری آمران سرکوب
