قیمت جهانی نفت در پایان معاملات هفته جاری در آستانه ثبت ۳ هفته پیاپی کاهش قرار گرفت؛ روندی که نشان میدهد وفور عرضه در بازار جهانی بر نگرانیها درباره تشدید درگیری نظامی میان ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی غلبه کرده است. به گزارش خبرگزاری بلومبرگ در ۲۹ آبان ۱۴۰۵، با وجود تداوم حملات به نفتکشها در تنگه هرمز و تحرکات شبهنظامیان وابسته به تهران در منطقه، افزایش صادرات خاورمیانه و خودداری واشینگتن از حملات فوری تازه، فشار کاهشی بر قیمتها را حفظ کرده است.
بر اساس دادههای خبرگزاری بلومبرگ، نفت خام شاخص برنت برای تحویل در ماه ژانویه پس از نوسانی بیش از ۲ دلار، در ساعت ۸ و ۴۸ دقیقه صبح روز ۲۹ آبان ۱۴۰۵ به وقت لندن با ۱ درصد کاهش به ۹۰/۸۰ دلار در هر بشکه رسید که نشانگر افت ۵ درصدی هفتگی تا آن مقطع بود. همزمان، پرمعاملهترین قرارداد نفت خام وست تگزاس اینترمیدیت با ۱ درصد افت به ۸۱/۴۵ دلار کاهش یافت و قرارداد ماه دسامبر نیز با ۲ درصد ریزش در سطح ۸۱/۸۱ دلار معامله شد.
کمرنگ شدن تهدیدهای دریایی تهران همزمان با تقویت صادرات منطقه
کاهش بهای نفت در شرایطی رخ داده است که اظهارات مقامهای ارشد واشینگتن تب نگرانی از حمله نظامی فوری را فرونشانده است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با وبسایت اکسیوس تأکید کرد که برای هیچ تصمیمی درباره ایران “عجله نمیکند”. همزمان، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز نگرانیها درباره امنیت عرضه انرژی خاورمیانه را کماهمیت خواند و اعلام کرد جریان انتقال نفت از تنگه هرمز به رکورد بالایی رسیده است؛ اظهاراتی که پس از گمانهزنی مقامهای غربی درباره افزایش احتمال حملات تازه، بازار را آرام کرد.
با وجود ریزش حدود ۲۰ درصدی قیمت نفت برنت در ماه جاری میلادی، تنشآفرینیهای منطقهای تهران و نیروهای نیابتی آن همچنان ادامه دارد. بنا بر دادههای گردآوریشده توسط خبرگزاری بلومبرگ و گزارش خبرگزاری رویترز، حملات نیروهای ایران به نفتکشهای عبوری از تنگه هرمز در روزهای اخیر شدت گرفته و در ۲۸ آبان ۱۴۰۵ نیز ۲ نفتکش در این آبراه با مینهای دریایی برخورد کردند. در همین حال، شبهنظامیان حوثی مورد حمایت جمهوری اسلامی همچنان شهر ریاض، پایتخت عربستان سعودی، را هدف حملات موشکی قرار میدهند.
در کنار تشدید ناامنی در آبراههای منطقه، اقدامهای پنهانی تهران برای دور زدن محاصره دریایی آمریکا نیز خطر رویارویی تازه را افزایش داده است. به گزارش خبرگزاری بلومبرگ، طی هفته جاری محمولهای از نفت خام ایران میان ۲ نفتکش در آبهای خلیج فارس منتقل شده است؛ روشی که واشینگتن پیشتر هشدار داده بود در چارچوب گسترش محاصره بنادر ایران میتواند آن را هدف قرار دهد. با این حال، واکنش سرد بازار نفت نشان میدهد این تحرکات نتوانسته است جایگاه تضعیفشده صادراتی ایران را احیا کند.
پیشبینی مازاد عرضه جهانی و افت سنگین بهای سوخت
تحلیلگران بازارهای مالی معتقدند واقعیتهای بنیادی عرضه و تقاضا، اثرگذاری تنشهای خاورمیانه بر قیمت نفت را خنثی کرده است. نوربرت روکر، رئیس بخش اقتصاد گروه جولیوس بر، در گفتوگو با خبرگزاری بلومبرگ تصریح کرد: “به نظر میرسد مسائل ژئوپولیتیک در حاشیه قرار گرفته است.” وی با اشاره به صادرات پرشتاب خاورمیانه، نشانههای فزاینده مازاد عرضه و بازسازی ذخایر فرآوردههای نفتی افزود که با توجه به واقعیتهای کنونی بازار، فشار کاهشی بر قیمت نفت غیرمنتظره نیست و احتمالاً تداوم خواهد یافت.
نهادهای بینالمللی انرژی و بانکهای بزرگ سرمایهگذاری نیز چشماندازی نزولی را برای بازار نفت ترسیم کردهاند. آژانس بینالمللی انرژی در تازهترین گزارش خود پیشبینی کرده است که بازار جهانی نفت در فصل جاری با مازاد عرضهای حدود ۲ میلیون بشکه در روز روبهرو شود. افزون بر این، بانک گلدمن ساکس درباره خطر اشباع عرضه در بازار جهانی طی سال آینده میلادی هشدار داده است؛ برآوردهایی که نشان میدهد ظرفیت تولید جهانی حتی در صورت تداوم درگیریهای محدود در خاورمیانه، پاسخگوی تقاضا خواهد بود.
همسو با نفت خام، بازار فرآوردههای سوختی نیز شاهد افت محسوسی بوده که مستقیماً بر انتظارات تورمی اثر میگذارد. به گزارش خبرگزاری بلومبرگ، قیمت قراردادهای آتی گازوئیل در هفته جاری بیش از ۹ درصد کاهش یافته است. اوله اسلوث هنسن، رئیس بخش راهبرد کالا در ساکسو بانک، این افت را در میانه نگرانیهای تورمی و احتمال افزایش نرخ بهره بسیار مهم دانست و گفت تا زمانی که شواهد روشنی از حلوفصل جنگ آمریکا و ایران به دست نیاید، کاهش بیشتر نفت خام ممکن است کند شود، اما فرآوردههای سوختی همچنان محور توجه بازارند.
توافق سران در شنژن و تشدید انزوای سیاستی جمهوری اسلامی
کاهش بهای انرژی در بازارهای بینالمللی، همزمان به بهبود وضعیت مصرفکنندگان در ایالات متحده آمریکا کمک کرده و فشار سیاسی ناشی از گرانی سوخت را کاهش داده است. بر اساس گزارش خبرگزاری بلومبرگ، میانگین قیمت خردهفروشی بنزین در آمریکا روز ۲۸ آبان ۱۴۰۵ به ۳/۷۲ دلار به ازای هر گالن کاهش یافت. این روند نزولی پس از انتخابات میاندورهای آمریکا که در آن نگرانی رأیدهندگان از هزینههای بالای زندگی به پیروزیهای تاریخی حزب دموکرات انجامید، میتواند از بار هزینهای خانوارهای آمریکایی بکاهد.
در تحولی مهمتر در سطح کلان سیاست انرژی، قدرتهای بزرگ جهانی بدون توجه به تهدیدهای تهران برای افزایش عرضه سوخت همصدا شدهاند. در جریان نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه در شهر شنژن چین در ۲۸ آبان ۱۴۰۵، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در بیانیهای مشترک متعهد شدند “تولید و عرضه فرآوردههای نفتی پالایششده را به نفع همه ملتها افزایش دهند.” با وجود روشن نبودن جزئیات اجرایی این توافق، همراهی پکن و مسکو با واشینگتن بر ثبات جریان انرژی نشانگر همگرایی قدرتهای بزرگ برای مهار شوکهای سوختی است.
مجموع این تحولات نشان میدهد راهبرد جمهوری اسلامی برای گروگان گرفتن امنیت انرژی در تنگه هرمز و دامن زدن به حملات نیابتی در منطقه، کارایی خود را در بازار جهانی از دست داده است. در حالی که جریان صادرات نفت کشورهای عربی خلیج فارس به سطح پیش از جنگ بازگشته و قدرتهای جهانی برای تقویت عرضه سوخت توافق میکنند، تهدیدهای دریایی تهران نهتنها قیمت نفت را به سطوح بحرانی بازنگردانده، بلکه محاصره اقتصادی ایران را تشدید کرده و اقتصاد بحرانزده کشور را در انزوای عمیقتری فرو برده است.
- افت بهای جهانی نفت برای ۳ هفته پیاپی؛ شکست اهرمسازی جنگی تهران در برابر مازاد عرضه
- تکذیب قاطع آمریکا درباره آسیب دیدن جنگنده اف-۱۶؛ الگوی تکراری ادعاهای بیسند تهران
- آغاز خاموشیهای برنامهریزیشده برق؛ تناقضگویی مسئولان و تهدید مشترکان خانگی
- شروط ایران سد راه توافق با واشنگتن؛ منطقه در آستانه تنشی با فرجام نامعلوم
- نیروهای وابسته به ایران چگونه در زندگی عراقیها نفوذ میکنند و آزادیهایشان را محدود میسازند؟
