با وجود آن‌که آموزش دانشگاهی در سوریه در دانشگاه‌های دولتی رایگان به شمار می‌آید، اما واقعیت معیشتی دانشجویان از چالش‌های مالی فزاینده‌ای پرده برمی‌دارد که سال‌های تحصیل را همراهی می‌کند؛ چالش‌هایی که تنها به شهریه دانشگاه محدود نمی‌شود، بلکه مسکن، رفت‌وآمد، کتاب‌ها و نیازهای روزمره را نیز در بر می‌گیرد؛ آن هم در سایه شرایط اقتصادی دشواری که کشور با آن روبه‌روست.
این چالش‌ها در حالی مطرح می‌شود که هزینه‌های زندگی به‌طور مداوم در حال افزایش است و قدرت خرید خانواده‌ها کاهش یافته؛ موضوعی که ادامه تحصیل دانشگاهی را برای بسیاری از دانشجویان به مسیری آکنده از فشارهای مالی تبدیل کرده است.
تحصیل و کار هم‌زمان
برای شمار زیادی از دانشجویان، دیگر صرفاً درس خواندن کافی نیست، زیرا برخی ناچارند در کنار تحصیل کار کنند تا بخشی از هزینه‌های روزانه خود را تأمین کنند.
«من در دانشگاه درس می‌خوانم و عصرها در یک رستوران کار می‌کنم و دیر وقت به خانه برمی‌گردم تا بتوانم هزینه‌هایم را پوشش بدهم. راستش این موضوع خسته‌کننده است؛ گاهی صبح کلاس دارم و از کار تا دیروقت بیدار مانده‌ام.»
کریم الحسن – دانشجوی دانشکده داروسازی از دمشق
کریم در گفت‌وگو با «الحل نت» می‌افزاید که هزینه ماهانه‌اش کمتر از یک‌ونیم تا دو میلیون لیره سوریه نیست. (بین 130 تا 170 دلار).
کریم می‌گوید: «فقط هزینه رفت‌وآمد ممکن است در ماه به 300 هزار برسد، جدا از غذا و جزوه‌ها و چاپ درس‌گفتارها. کار کمی کمک می‌کند، اما روی درس هم تأثیر می‌گذارد.»
مسکن، باری اضافی
برای دانشجویانی که از استان‌های دیگر می‌آیند، مسئله مسکن یکی از برجسته‌ترین چالش‌هایی است که در سال‌های تحصیل با آن روبه‌رو می‌شوند.
«من اهل حماه هستم و در دمشق درس می‌خوانم و خوابگاه دانشجویی پیدا نکردم، بنابراین ناچار شدم با سه دانشجوی دختر دیگر خانه اجاره کنم.»
نور العبد الله – دانشجوی دانشکده ادبیات
نور در گفت‌وگو با «الحل نت» می‌افزاید: «اجاره اتاق حدود یک میلیون و 200 هزار لیره است که بین چهار دختر تقسیمش می‌کنیم، جدا از هزینه غذا و برق و رفت‌وآمد؛ در نهایت ممکن است خرج ماهانه‌ام تقریباً به یک‌ونیم میلیون برسد.»
نور اشاره می‌کند که خانواده‌اش تا حد امکان تلاش می‌کنند از او حمایت کنند، اما شرایط دشوار اقتصادی در بسیاری از مواقع این کار را به امری طاقت‌فرسا تبدیل می‌کند.
یکی از دانشجویان نظرش را درباره تأثیر شرایط اقتصادی بر پیشرفت تحصیلی‌اش با ما در میان گذاشت: «قبلاً مردود می‌شدیم فقط برای این‌که خدمت سربازی را عقب بیندازیم، حالا اوضاع کاملاً فرق کرده؛ حالا مردود می‌شویم چون نمی‌رسیم درس بخوانیم و همه‌چیز از نظر اقتصادی سخت شده. این توجیه نیست، اما راستش اوضاع از توان ما خارج شده و درس خواندن در کشور به یک نوع رفاه تبدیل شده است.»
میلاد العلی – دانشجوی دانشکده اطلاع‌رسانی
هزینه‌های روزانه‌ای که نمی‌توان از آن‌ها اجتناب کرد
دانشجویان در کنار مسکن و کار، با هزینه‌های روزانه‌ای روبه‌رو هستند که شاید ساده به نظر برسند، اما با گذشت زمان انباشته می‌شوند؛ مانند رفت‌وآمد، چاپ درس‌گفتارها و خرید کتاب یا جزوه‌های درسی.
«تقریباً هر درس جزوه‌هایی دارد که باید چاپ شوند و دانشجو گاهی چاره‌ای جز خریدن آن‌ها ندارد.»
رامی خلیل – دانشجوی دانشکده مهندسی عمران
رامی در گفت‌وگو با «الحل نت» می‌افزاید: «من با خانواده‌ام زندگی می‌کنم، اما هزینه ماهانه‌ام تقریباً بین 900 هزار لیره سوریه تا یک‌ونیم میلیون است؛ بین رفت‌وآمد و جزوه‌ها و غذا در دانشگاه.»
نگاهی اقتصادی به واقعیت
به نظر می‌رسد شکاف واقعی میان سطح درآمد خانواده‌های سوری، در کشوری که درآمد کارمند در آن همچنان ماهانه بین 900 هزار تا یک میلیون لیره سوریه است، و نیازهای دانشجو قرار دارد؛ به این معنا که درآمد سرپرست خانواده در یک ماه کامل به‌سختی هزینه‌های یک دانشجو را پوشش می‌دهد.
از سوی دیگر، جورج خزام، کارشناس اقتصادی، معتقد است که رایگان بودن آموزش دانشگاهی در سوریه دیگر لزوماً به معنای بی‌هزینه بودن تحصیل نیست، زیرا بار واقعی اکنون به هزینه‌های زندگی پیرامون دانشجو گره خورده است.
خزام در گفت‌وگو با «الحل نت» می‌گوید که دانشجو در شرایط کنونی، به‌طور متوسط، به بودجه‌ای ماهانه بین یک‌ونیم تا دو میلیون لیره سوریه نیاز دارد، در حالی که دانشجویانی که از استان‌های دیگر می‌آیند، ممکن است به مبالغ بیشتری نیاز داشته باشند؛ به دلیل هزینه‌های مسکن و معیشت.
او می‌افزاید که چالش اصلی فقط در ارقام خلاصه نمی‌شود، بلکه در شکاف میان این هزینه‌ها و سطح درآمد بیشتر خانواده‌هاست؛ موضوعی که دانشجویان را ناچار می‌کند هنگام تحصیل کار کنند و بر پیشرفت علمی آنان اثر می‌گذارد.
چالش‌های معیشتی مداوم
در سایه این شرایط، بسیاری از دانشجویان خود را در برابر چالش‌های معیشتی‌ای می‌بینند که از مرزهای خودِ تحصیل فراتر می‌رود، جایی که الزامات آموزش با فشارهای اقتصادی‌ای که کشور با آن دست‌به‌گریبان است، درهم می‌آمیزد.
«امروز دغدغه دانشجو فقط این نیست که در درس قبول شود، بلکه این هم هست که چطور خرجش را تا آخر ماه جور کند.»
هبه سلیمان – دانشجوی دانشکده علوم
هبه در گفت‌وگو با «الحل نت» می‌گوید: «هر روز یک خرج تازه هست؛ رفت‌وآمد یا غذا یا چاپ درس‌گفتارها، و آدم گاهی سعی می‌کند در همه‌چیز صرفه‌جویی کند تا بتواند تحصیلش را ادامه بدهد.»
در میانه این چالش‌ها، آموزش دانشگاهی در اصل همچنان در دسترس باقی مانده است، اما هزینه‌های مرتبط با زندگی دانشگاهی در مقایسه با درآمد متوسط خانواده‌های سوری، مسیر رسیدن به مدرک را برای بسیاری از دانشجویانی که می‌کوشند میان تحصیل و الزامات زندگی روزمره تعادل برقرار کنند، دشوارتر کرده است.
- پایان ۲۳ سال حضور نظامی آمریکا در عراق؛ موازنه شکننده میان نفوذ تهران، اهرم‌های مالی واشنگتن و چالش‌های بغداد
- شتاب چهار برابری پیری جمعیت در برابر فقر ساختار حمایتی؛ ایران در آستانه «ابرچالش سالمندی»
- انگشت اتهام بریتانیا به سوی جمهوری اسلامی؛ ردپای تهران در توطئه امنیتی علیه پایگاه بمب‌افکن‌های آمریکا
- دیپلماسی در تنگنای «تقدم و تاخر»؛ پاسخ واشنگتن به طرح هفت‌روزه تهران و معمای هرمز
- اوج‌گیری تاریخی تورم نقطه‌ای در مرز ۹۰ درصد و انقباض ۱۰ درصدی اقتصاد؛ فریب‌کاری آماری حاکمیت در سایه سقوط ریال
