شش ماه پس از آغاز درگیریهای نظامی که بازارهای جهانی را تکان داد و منطقه را به لبه یک جنگ تمامعیار کشاند، شواهد میدانی نشان میدهند که موازنه قدرت به ضرر جمهوری اسلامی در حال تغییر است. واشینگتن با به راه انداختن یک حمله اقتصادی بیسابقه، در حال دستیابی به اهدافی است که پیشتر از طریق قدرت نظامی به دست نیامده بود. بر اساس گزارش خبرگزاری “رویترز”، لجاجت رژیم تهران در گروگان گرفتن امنیت تنگه هرمز، اکنون به پاشنه آشیل خود نظام تبدیل شده است؛ چرا که بازارهای جهانی با شرایط جدید سازگار شدهاند و محاصره دریایی ارتش ایالات متحده آمریکا، شریانهای مالی رژیم را به شکلی بیسابقه تحت فشار قرار داده است.
تحلیلگران بینالمللی معتقدند که رژیم ایران در حال از دست دادن اصلیترین ابزار فشار خود، یعنی تهدید به بستن کامل تنگه هرمز است.
آرش عزیزی، کارشناس مسائل ایران، در گفتگو با رسانهها تأکید کرد که رژیم نتوانسته است شوک اقتصادی مورد نظر خود را به جهان تحمیل کند تا واشینگتن را وادار به عقبنشینی نماید.
در مقابل، محاصره دریایی موسوم به “دیوار فولادین” ضربات کاری به صادرات نفت و ذخایر ارزی تهران وارد کرده است. اکنون مقامات ارشد رژیم در لایههای پنهان قدرت، با این واقعیت روبرو هستند که هزینه اقتصادی ادامه جنگ برای آنها، بسیار بیشتر از خسارتی است که میتوانند به رقیب وارد کنند.
شریانهای مالی در آستانه انسداد کامل و تخلیه ذخایر نفتی
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده آمریکا، در گفتوگو با شبکه “فاکس نیوز” از نتایج درخشان عملیات “طرد اقتصادی” پرده برداشته است. وی اعلام کرد که به دلیل محاصره فیزیکی بنادر، صادرات نفت ایران به شدت کاهش یافته و احتمالاً تنها حدود ۳۰ میلیون بشکه نفت خام ایران باقی مانده که چین هنوز آن را خریداری نکرده است.
به گفته اسکات بسنت، با اتمام این ذخایر در آیندهای نزدیک، رژیم ایران دیگر هیچ منبعی برای تأمین ارز خارجی و پرداخت حقوق نیروهای نظامی و گروههای نیابتی خود نخواهد داشت. وی این ترکیب از محاصره دریایی و تحریمهای خردکننده را “قدرتمندترین ابزار انزوای اقتصادی در تاریخ” توصیف کرد.
در حالی که مقامات تهران مدعی پیروزی در جنگ اقتصادی هستند، آمارهای بینالمللی تصویر متفاوتی را ترسیم میکنند. بر اساس برآوردهای صندوق بینالمللی پول، نرخ تورم در ایران به مرز ۷۰ درصد رسیده است که پس از ونزوئلا و سودان، بالاترین میزان در جهان به شمار میرود. این فروپاشی اقتصادی ناشی از کاهش درآمدهای نفتی است که به گفته تحلیلگران مؤسسه “کپلر”، رژیم را مجبور به چاپ بیرویه پول کرده است. لجاجت مقامات نظام در ادامه تنشهای دریایی، اکنون نهتنها صادرات نفت، بلکه واردات کالاهای حیاتی نظیر گندم و بنزین را نیز با بحران جدی مواجه کرده است.
امنیت دریانوردی و اسکورت بینالمللی در گلوگاه هرمز
گزارش روزنامه “نیویورک تایمز” حاکی از آن است که علیرغم تداوم حملات موشکی و پهپادی ایران به تانکرها، ارتش آمریکا موفق شده است بخشی از جریان انتقال انرژی را حفظ کند. تیم هاوکینز، سخنگوی فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، اعلام کرد که عملیات حفاظتی این کشور که از اواخر اردیبهشت آغاز شده، به عبور ایمن بیش از ۱۶۰۰ کشتی تجاری و جابجایی حدود ۸۰۰ میلیون بشکه نفت کمک کرده است. با این حال، حجم کلی تردد در تنگه هرمز همچنان ۶۰ درصد کمتر از دوران پیش از جنگ است؛ واقعیتی که نشاندهنده ناامنی پایداری است که رژیم ایران در منطقه ایجاد کرده است.
بر اساس دادههای شرکت “تانکر ترکرز”، میانگین انتقال نفت از این آبراه به ۶.۷ میلیون بشکه در روز سقوط کرده است. لجاجت رژیم در هدف قرار دادن کشتیهای تجاری باعث شده تا هزینه بیمه هر تانکر برای عبور از تنگه هرمز به بیش از ۱۰ میلیون دلار برسد؛ هزینهای سنگین که بسیاری از شرکتهای کشتیرانی را از ورود به خلیج فارس منصرف کرده است. نیویورک تایمز گزارش داده است که تنها در بازه زمانی تیرماه تا شهریورماه، دستکم ۲۳ کشتی هدف حملات رژیم ایران قرار گرفتهاند که منجر به کشته شدن چندین دریانورد شده است. این تداوم تروریسم دریایی نشاندهنده استیصال رژیم در برابر راهبرد مهار آمریکا است.
هراس رژیم از انفجار اجتماعی در پی قحطی کالاها
بخش دیگری از بحران، به وضعیت داخلی ایران بازمیگردد. منابع آگاه در داخل حکومت به “رویترز” گفتهاند که مقامات تهران به شدت از وخامت اوضاع اقتصادی و احتمال وقوع شورشهای سراسری هراس دارند. کمبود شدید سوخت و تشکیل صفهای طولانی بنزین در شهرهایی نظیر تهران، نتیجه مستقیم ناتوانی دولت در تأمین منابع مالی برای واردات مواد سوختی است. مقامات حکومتی نگراناند که فشار بر درآمد خانوارها و گرانی افسارگسیخته، جرقهای برای آغاز اعتراضاتی باشد که بقای کل سیستم را به مخاطره بیندازد.
در همین حال، واشینگتن با تکیه بر برتری اطلاعاتی و نظامی خود، اشراف کاملی بر تحرکات رژیم دارد. استفاده از جزیره “دیهگو گارسیا” به عنوان قطب لجستیکی جدید پس از نابودی پایگاه منامه در بحرین، نشاندهنده آمادگی آمریکا برای یک نبرد فرسایشی طولانیمدت است. اسکات بسنت تأکید کرده است که با پایان یافتن این درگیری، ایران هرگز نخواهد توانست به سلاح هستهای دست یابد و جهان جای امنتری خواهد بود. رژیم ایران اکنون در دامی گرفتار شده که خود با حمله به کشتیهای تجاری پهن کرده بود؛ محاصرهای که برخلاف تحریمهای گذشته، هیچ منفذی برای تنفس باقی نگذاشته است. چشمانداز آینده نشاندهنده حکومتی است که برای حفظ بقای ایدئولوژیک خود، ملت ایران را به سوی قحطی و انزوای مطلق سوق داده است.
- حمله مسلحانه در کورین زاهدان؛ دو نیروی سپاه کشته شدند
- گسل ادلب و انسداد هرمز؛ کالبدشکافی تقابل راهبردی آنکارا و تلآویو در خاورمیانه جدید
- مرزبندی سخت تهران با سئول؛ هشدار صریح ایران نسبت به پیامد حضور نظامی کره جنوبی در خلیج فارس
- دوراهی وین؛ گذار از فنیگرایی به سیاست در پرونده هستهای ایران
- سازمان ملل خواستار لغو فوری ممنوعیت کار زنان در افغانستان شد
