تا ساعات آغازین روز جمعه ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۶ تیر ۱۴۰۵)، گزارشهای تأییدشدهای از پایان اعتصاب غذای گسترده زندانیان در واحد ۲ زندان قزلحصار کرج منتشر نشده است.
آخرین اطلاعات دریافتی از خبرگزاری هرانا نشان میدهد که زندانیان معترض در روز پنجشنبه ۱۶ ژوئیه (۲۵ تیر) برای چهارمین روز متوالی از دریافت جیره غذایی خودداری کردند و به تحصن خود در اعتراض به انتقال ۶ زندانی محکوم به اعدام به سلولهای انفرادی ادامه دادند. این اقدام جمعی در پی تشدید اجرای احکام مرگ در این زندان رقم خورده است.
جرقه اعتراضات و جنگ پارازیتها
به گزارش نهادهای حقوق بشری، این حرکت اعتراضی از روز دوشنبه ۱۳ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۲ تیر ۱۴۰۵) آغاز شد؛ زمانی که دستکم ۶ زندانی محکوم به اعدام در پروندههای مرتبط با مواد مخدر از واحد ۲ به سلولهای انفرادی انتقال یافتند. انتقال محکومان به انفرادی معمولاً آخرین مرحله پیش از اجرای حکم اعدام است. سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده که این ۶ زندانی همچنان در معرض خطر قریبالوقوع اجرای حکم قرار دارند.
بر اساس گزارش خبرگزاری هرانا، زندانیان معترض با تجمع در سالنهای واحد ۲ و در دست داشتن نوشتههایی با مضمون «نه به اعدام»، خواستار لغو اجرای احکام، بهویژه برای جرائم مرتبط با مواد مخدر شدهاند. این خبرگزاری به نقل از منابع مطلع افزود پس از انتشار ویدئوهای تحصن در شبکههای اجتماعی، مقامات زندان دستگاههای ایجاد اختلال در امواج و ارتباطات (جمر) را فعال کردند تا مانع درز اخبار شوند. با این حال، مسئولان زندان تاکنون واکنشی به این موضوع نشان ندادهاند.
تحصن هزار و پانصد نفری در راهروها
خبرگزاری کُردپا و چند نهاد حقوق بشری دیگر، شمار اعتصابکنندگان را حدود ۱,۵۰۰ نفر تخمین زدهاند. ویدئوهای منتشرشده از داخل زندان نیز تجمع صدها زندانی معترض را نشان میدهد. هرچند به دلیل فضای امنیتی و قطع ارتباطات، آمار دقیق اعتصابکنندگان به طور مستقل تأیید نشده و قوه قضاییه یا سازمان زندانها نیز گزارشی در این باره منتشر نکردهاند.
سحرگاه خونین؛ اجرای پنج حکم اعدام
این اعتصاب در شرایطی ادامه دارد که سحرگاه چهارشنبه ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶ (۲۴ تیر ۱۴۰۵)، همزمان با سومین روز اعتراضات، حکم اعدام دستکم ۵ زندانی در قزلحصار اجرا شد. خبرگزاری هرانا و روزنامه همشهری اجرای این ۵ حکم را تأیید کردهاند. بر اساس گزارشها، تمامی این افراد در پروندههای جداگانه با اتهام قتل عمد به قصاص نفس محکوم شده بودند.
سازمان حقوق بشر ایران هویت ۳ تن از اعدامشدگان را «عارف خوشکار»، «پروین چاردولی» و «عباس نثاری» اعلام کرد. هویت ۲ زندانی دیگر تا زمان انتشار گزارش این سازمان مشخص نشده بود. این نهاد گفت ۲ محکوم دیگر پس از جلب رضایت اولیای دم از پای چوبهدار بازگردانده شدند.
پروندههای پرابهام زیر تیغ دار
عارف خوشکار از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری سال ۲۰۲۲ (۱۴۰۱) بود. هرانا گزارش داده است که او در پرونده کشته شدن یک عضو بسیج در محله فلاح تهران به اتهام «محاربه از طریق حمل و استفاده از سلاح» و قتل محکوم شده بود. به گفته منبعی نزدیک به خانواده، تلاش بستگان او برای جلب رضایت اولیای دم به نتیجه نرسید. وکیل او پیشتر گفته بود پرونده با ابهامهای فراوان از جمله نبود تصاویر دوربین مداربسته در محل حادثه روبهرو بوده است.
درباره پروین چاردولی نیز سازمان حقوق بشر ایران به نقل از یک منبع مطلع گزارش داد که او حدود ۷ سال به اتهام قتل فرزند همسرش در زندان بود. این منبع ادعا کرد دادگاه میدانست چاردولی شخصاً مرتکب قتل نشده، اما به دلیل معرفی نکردن عامل اصلی، او را به قصاص محکوم کرد. قوه قضاییه تاکنون توضیحی در این باره نداده است. این ۵ حکم اجرا شده مربوط به قتل عمد بود و با پرونده ۶ محکوم مواد مخدر که انتقالشان آغازگر اعتصاب اخیر شد، تفاوت داشت. این ۶ زندانی همچنان در سلولهای انفرادی در معرض اجرای حکم هستند.
شکستن وعدهها و تکرار سناریوی اعتراض
زندانیان معترض میگویند انتقال دوباره محکومان مواد مخدر به انفرادی، با وعدههای دادهشده پس از اعتصاب گسترده اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴) مغایرت دارد. در آن اعتراضات، بیش از ۱,۵۰۰ زندانی واحد ۲ به مدت ۶ روز اعتصاب کردند و شماری برای نشان دادن اعتراض خود، لبهایشان را دوختند. خانوادههای محکومان نیز مقابل مجلس شورای اسلامی تجمع کردند.
سازمان حقوق بشر ایران میگوید پس از آن اعتراض، اجرای اعدامهای مرتبط با مواد مخدر تا زمان بررسی اصلاحات قانونی متوقف شد؛ اما از آن زمان دستکم اعدام مخفیانه یک زندانی به نام علیرضا احمدی در قزلحصار ثبت شده است. زندانیان این انتقال تازه را نشانه عملی نشدن وعدهها میدانند.
سکوت سنگین دستگاه قضایی
قوه قضاییه تا زمان تنظیم این گزارش واکنش جدیدی به اعتصاب ژوئیه ۲۰۲۶ (تیر ۱۴۰۵) نشان نداده است. این نهاد در واکنش به اعتراض اکتبر ۲۰۲۵ (مهر ۱۴۰۴)، اعتصاب را «ادعایی» خوانده و برگزارکنندگان آن را به تلاش برای ایجاد بینظمی متهم کرده بود. رسانههای رسمی ایران، از جمله خبرگزاری رسمی ایرنا نیز عمدتاً اخبار خدمات رفاهی یا انتقال زندانیان قزلحصار را پوشش میدهند و گزارشی از اعتراضات جاری منتشر نکردهاند.
بر اساس گزارش سالانه مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، دستکم ۲,۴۸۸ نفر از جمله ۶۳ زن و ۲ کودکـمجرم در سال ۲۰۲۵ (۱۴۰۴) در ایران اعدام شدهاند. نهادهای حقوق بشری با اشاره به افزایش اجرای احکام، خواستار توقف اعدامها و بررسی پروندهها بر اساس معیارهای دادرسی عادلانه شدهاند و از مقامات خواستهاند مجازات مرگ را به عنوان ابزاری راهبردی برای سرکوب جامعه به کار نگیرند.
