«اگر کسی بخواهد آزمایش‌های پزشکی انجام دهد، چه آزمایش خون و چه آزمایش‌های عمومی، این کار برایش دو برابر حقوقش یا شاید هم بیشتر هزینه دارد. گاهی هم مردم برای فرار از هزینه‌های آزمایش‌های پزشکی، از داروسازان یا از طریق اینترنت مشاوره می‌گیرند و این موضوع برخی را در معرض عود بیماری یا عوارض جانبی زیان‌بار قرار می‌دهد. اما اگر شهروند توان مالی انجام آزمایش‌ها و معاینات پزشکی را نداشته باشد، چاره‌ای جز پناه بردن به این روش‌ها ندارد. واقعیت این است که مردم با این گرانی سرسام‌آور و در کنار پایین بودن حقوق‌ها و درآمدها، دیگر مثل گذشته به سلامت خود رسیدگی نمی‌کنند».
«همان‌طور که قیمت هر چیزی هر از گاهی در سوریه بالا می‌رود، از مواد غذایی گرفته تا درمان و غیره، حقوق کارمند دیگر فقط برای چند روز کافی است.» خانم منال الشریفی این‌گونه برای وب‌سایت «الحل نت» از وضعیت و رنج سوری‌ها در برابر افزایش هزینه‌های آزمایش‌های پزشکی و به‌طور کلی هزینه‌های درمان، در سایه پایین بودن سطح حقوق‌ها، می‌گوید.
بخش سلامت در سوریه با خطر فروپاشی روبه‌رو است؛ در حالی که سطح خدمات در بیمارستان‌ها همچنان رو به کاهش است و کادرهای پزشکی مهاجرت می‌کنند، تا جایی که کیفیت خدمات در آزمایشگاه‌های پزشکی نیز افت کرده است. افزون بر این، قیمت‌ها نیز به‌شدت افزایش یافته و همین امر باعث شده بیماران از مراجعه به آزمایشگاه‌ها رویگردان شوند.
همچنین بخوانید: حقوق صد دلاری، رویای فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها در سوریه
فقط در بخش خصوصی موجود است!
عجیب آن‌که شماری از آزمایش‌های پزشکی در بیمارستان‌های دولتی، که خدمات خود را با هزینه‌های نمادین ارائه می‌کنند، موجود نیست؛ در حالی که بیمار می‌تواند آن‌ها را در یکی از آزمایشگاه‌های خصوصیِ پراکنده در پایتخت انجام دهد، اما با هزینه‌هایی بسیار بالا و چندین برابر قیمت‌های رسمی؛ بنا بر گزارشی از روزنامه محلی «الوطن» در روز سه‌شنبه.
در حالی که شماری از بیمارستان‌ها با کمبود برخی آزمایش‌های آزمایشگاهی، به‌ویژه آزمایش‌های هورمونی و غدد، روبه‌رو هستند، همه این خدمات در بخش خصوصی در دسترس است.
قیمت آزمایش‌های پزشکی در دمشق افزایش چشمگیری داشته است. این قیمت‌ها بسته به نوع منطقه، از محله‌های عامه‌نشین گرفته تا محله‌هایی مانند المالکی و ابورمانه، و نیز بر اساس حجم نیروی کار و هزینه‌هایی که آزمایشگاه و ملزومات کاری آن در شرایط کنونی متحمل می‌شود، متفاوت است.
همچنین بخوانید: «استخوان‌شکنی» پیش از ورود زمستان.. کرایه حمل‌ونقل در سوریه تابع سلیقه‌هاست
قیمت‌های کمرشکن
در مورد قیمت آزمایش‌های پزشکی، نرخ ثابتی در آزمایشگاه‌ها وجود ندارد. اما به‌طور متوسط، هزینه آزمایش خون بین ۵ تا ۱۰ هزار لیره، آزمایش‌های غده بین ۳۰ تا ۴۰ هزار لیره است؛ در حالی که هزینه آزمایش‌های هورمونی از ۶۰ هزار لیره و آزمایش ویتامین‌ها از ۲۰۰ هزار لیره فراتر می‌رود. بنا بر این روزنامه محلی، شمار زیادی از آزمایش‌هایی که بیمار باید هزینه آن‌ها را بپردازد نیز با افزایش آشکار قیمت روبه‌رو شده‌اند.
شماری از کارکنان نیز تأکید کردند که در برخی آزمایشگاه‌ها، شرایط بحران تأثیر زیادی گذاشته است؛ موضوعی که بسیاری را وادار کرده یا شغل خود را تغییر دهند یا به‌دلیل افزایش هزینه‌ها و ملزومات کار، قیمت‌ها را بالا ببرند. این هزینه‌ها شامل دستمزد کارگران، حامل‌های انرژی، اجاره‌ها، افزایش شدید قیمت مواد اولیه، تجهیزات و همه جزئیات مربوط به کار آزمایشگاه‌ها و ارائه خدمات به بیماران می‌شود.
یکی از کارکنان توضیح داد که افزایش قیمت آزمایش‌های آزمایشگاهی، هزینه‌های واقعی را پوشش نمی‌دهد؛ به‌ویژه آن‌که شماری از آزمایشگاه‌ها در دوره گذشته تعطیل شده‌اند و برخی نیز به‌دلیل بار سنگین هزینه‌ها به تغییر شغل فکر کرده‌اند. او همچنین گفت که تعرفه وزارت بهداشت برای آزمایش‌های پزشکی از سال ۲۰۱۱ تاکنون اصلاح نشده است.
در نتیجه، آزمایشگاه‌های فعال بدون پایبندی به قیمت‌های رسمی، بر اساس سلیقه خود قیمت‌گذاری می‌کنند؛ زیرا این قیمت‌ها با شرایط کنونی و واقعیت معیشتی سازگار نیست. با این حال، به گفته صاحبان آزمایشگاه‌ها، این افزایش تنها با حاشیه سودی اندک همراه است، هرچند تفاوت قیمت‌ها کاملاً محسوس است.
خانم منال الشریفی (۴۶ ساله)، اهل یکی از محله‌های دمشق و معلم در یکی از مدارس، در این‌باره می‌گوید: «قیمت‌ها سرسام‌آور است و اصلاً با سطح حقوق‌های ما تناسب ندارد. مثلاً نه چندان دور، همسرم به‌دلیل درد مری و معده چند آزمایش انجام داد و پزشک خواست چندین بررسی و نیز آندوسکوپی انجام شود. این موضوع برای ما نزدیک به دو میلیون لیره و شاید هم بیشتر هزینه داشت».
الشریفی در ادامه گفت: «هزینه‌های آزمایش‌ها و معاینات همسرم کمر ما را شکست. ما به‌سختی می‌توانیم لقمه نانی فراهم کنیم و مشکل این است که حقوق‌های ما بسیار ناچیز است و از ۱۲۰ هزار لیره سوری فراتر نمی‌رود، آن هم جدا از دیگر هزینه‌های زندگی. بنابراین مجبور شدم هزینه آزمایش‌ها و بقیه امور را از بستگانم قرض بگیرم و اگر آن‌ها نبودند، نمی‌توانستیم درمان همسرم را تأمین کنیم».
او در پایان گفت: «اگر اوضاع به همین شکل بماند و دولت سوریه حقوق‌ها را افزایش ندهد، وضعیت مردم بدتر خواهد شد و حتی به سمت جهنم می‌رود. واقعیت این است که این گرانی و وضعیت معیشتی در همه سطوح فرساینده شده است؛ از نظر مالی، روانی و جسمی. خلاصه اینکه امروز بیشتر سوری‌ها می‌خواهند مهاجرت کنند و از این کشور درمانده و خسته‌کننده بگریزند».
همچنین بخوانید: قیمت‌ها هر روز بالا می‌رود.. میان دولت و تاجران، سوری‌ها قربانی‌اند
سودجویی از بیماران
شماری از شهروندان به روزنامه محلی «الوطن» گفتند که انجام همه آزمایش‌ها در بیمارستان‌های دولتی، به‌دلیل کامل نبودن خدمات، با دشواری همراه است؛ به‌طوری که بیمار ناچار می‌شود مستقیماً به آزمایشگاه‌های خصوصی مراجعه کند تا آزمایش مورد نظر پزشک متخصص یا خود بیمارستان را انجام دهد. همین موضوع برخی پزشکان را نیز به این سمت سوق می‌دهد که از بیمار بخواهند فقط به آزمایشگاهی مشخص مراجعه کند، با این توجیه که آزمایش‌های آن دقیق‌تر است.
مدیرکل بیمارستان دمشق «المجتهد»، دکتر احمد عباس، ادعا کرد که ۹۰ درصد آزمایش‌ها در بیمارستان موجود است و روزانه انجام می‌شود، هرچند در بخشی از آزمایش‌ها، به‌ویژه آزمایش‌های ایمنی و هورمونی، کمبود وجود دارد؛ آن هم در شرایط محاصره اقتصادی، مناقصه‌ها و برخی اقدامات اتخاذشده، به‌خصوص با توجه به بالا بودن قیمت مواد اولیه این آزمایش‌ها.
عباس توضیح داد که ماهانه ۴۰ هزار آزمایش آزمایشگاهی انجام می‌شود و هزینه آزمایش‌ها در بیمارستان‌ها نمادین است و بین هزار تا دو هزار لیره سوری متغیر است. او افزود که برای مثال، بیمارستان هنوز برای آزمایش (TSH) مبلغ ۸۰۰ لیره دریافت می‌کند، در حالی که هزینه همین آزمایش در آزمایشگاه‌ها از ۸ هزار لیره فراتر می‌رود.
از سوی دیگر، مدیرکل بیمارستان «المواساة»، دکتر عصام الامین، نیز ادعا کرد که بیشتر آزمایش‌های آزمایشگاهی در بیمارستان موجود است، هرچند گاهی به‌دلیل تأخیر در تأمین، وقفه‌ای در برخی از آن‌ها رخ می‌دهد. او همچنین گفت که ماهانه حدود ۱۶۰ آزمایش انجام می‌شود.
رئیس سازمان نظام پزشکی سوریه، دکتر غسان فندی، نیز به این روزنامه محلی گفت که دو سال پیش تصمیمی از سوی وزارت بهداشت برای انحلال هیئت آزمایشگاه‌ها صادر شد، به این شرط که جایگزینی برای آن ایجاد شود، اما تا امروز این کار انجام نشده است، با اینکه این موضوع در حیطه مسئولیت وزارت بهداشت است. او افزود که از سال ۲۰۰۵ تعرفه جدیدی برای پزشکان تعیین نشده و برای آزمایشگاه‌ها نیز در طول بحران تعرفه‌ای جدید صادر نشده است؛ به‌طوری که برخی آزمایشگاه‌ها به‌دلیل هزینه‌های بالا، انجام بخشی از آزمایش‌ها را متوقف کرده‌اند.
فندی خاطرنشان کرد که اصولاً باید هر سه سال یک‌بار قیمت‌ها متناسب با شرایط و تغییرات، به‌ویژه با توجه به واردات مواد و تأثیر نرخ ارز، اصلاح شود.
فادی سمیر (نام مستعار)، پزشک یکی از بیمارستان‌های دمشق، به وب‌سایت «الحل نت» گفت که قیمت آزمایش‌ها به‌دلیل افزایش بهای همه‌چیز از یک سو، و وارداتی بودن ملزومات آزمایش‌ها و وابستگی آن‌ها به ارز خارجی از سوی دیگر، بالا می‌رود. او افزود که نبود برخی آزمایش‌ها در بیمارستان‌های دولتی نیز به افزایش هزینه ملزومات آزمایشگاهی بازمی‌گردد؛ موضوعی که باعث شده وزارت بهداشت از تأمین برخی ملزومات آزمایشگاهی گران‌قیمت برای بیمارستان‌ها عقب‌نشینی کند.
سمیر اشاره کرد که اگر لیره سوریه به روند تدریجی سقوط خود ادامه دهد، قیمت آزمایش‌ها، هزینه ویزیت‌های پزشکی و داروها همچنان افزایش خواهد یافت. بنابراین دولت باید یا حقوق کارمندان را متناسب با واقعیت معیشتی افزایش دهد یا راه‌حل‌هایی برای مهار افزایش قیمت‌ها و افت ارزش لیره سوریه ارائه کند.
همچنین بخوانید: «یک کپسول هر صد روز».. بحران گاز بر رنج سوری‌ها در زمستان می‌افزاید
کمبود ملزومات
در اظهارنظری رسانه‌ای پیشین برای وب‌سایت محلی «اثر بس»، مدیرکل بیمارستان ملی حماه، دکتر سلیم خلوف، کمبود ماده بی‌کربنات سدیمِ لازم برای دیالیز کلیه را انکار نکرد و گفت که تأمین مواد مربوط به کلیه به‌صورت متمرکز از سوی وزارتخانه و طبق دستورالعمل‌های ریاست شورای وزیران در سال ۲۰۱۸ انجام می‌شود و وزارتخانه از کمبود این ماده مطلع شده است.
درباره دستگاه‌های دیالیز فعال یا ازکارافتاده، رئیس دفتر مهندسی بیمارستان ملی حماه، عبد الکریم جرجنازی، گفت که ۱۴ دستگاه دیالیز در حال کار هستند و زیر فشار سنگین بیماران مراجعه‌کننده قرار دارند؛ بیمارانی که شمارشان روزانه بین ۷۰ تا ۸۰ نفر است. در مقابل، ۸ دستگاه از کار افتاده وجود دارد که ۶ دستگاه از آن‌ها در حال تعمیر است و به گفته او هزینه‌های بسیار زیادی دارد.
هر از گاهی، کمبود برخی ملزومات دیالیز برای بیماران استان درعا تکرار می‌شود؛ موضوعی که بار مالی سنگینی بر آن‌ها تحمیل می‌کند؛ باری که در شرایط دشوار معیشتی حاکم بر سراسر کشور، توان ادامه تحمل آن را ندارند.
به گفته برخی بیماران و خانواده‌هایشان به روزنامه محلی «تشرین»، اقلامی که اکنون با کمبود روبه‌روست عبارت‌اند از: لوله، فیلتر و کارتریج. این موضوع آن‌ها را ناچار می‌کند این اقلام را از بازار با قیمتی بین ۷۰ تا ۷۵ هزار لیره سوریه خریداری کنند؛ مبلغی سنگین، به‌ویژه آن‌که بیمار ماهانه به ۸ جلسه منظم، جدا از مراقبت اورژانسی در صورت نیاز، احتیاج دارد. این یعنی بیمار برای آن‌که جلسه دیالیز انجام شود، باید برای خرید این اقلام در هر ماه حدود ۶۰۰ هزار لیره بپردازد؛ مبلغی که بیشتر بیماران توان تحمل آن را ندارند.
بیماران از نهادهای ذی‌ربط در دولت سوریه خواستند این مشکل را هرچه سریع‌تر حل کنند و همه نیازهای جلسات دیالیز را که نمی‌توان از آن‌ها صرف‌نظر کرد یا به تعویق انداخت، تأمین کنند. آن‌ها تأکید کردند که هیچ توجیه قانع‌کننده‌ای برای قطع این اقلام وجود ندارد، زیرا در بازار موجود است.
در مقابل، دکتر اشرف برمو، مدیر بهداشت استان درعا، به این روزنامه محلی گفت که تأمین ملزومات دیالیز امری متمرکز است و در این خصوص مکاتبات و پیگیری‌ها انجام می‌شود، به امید آن‌که هرچه سریع‌تر به‌طور کامل فراهم شود. او خاطرنشان کرد که اداره بهداشت ماهانه به بین ۱۵۰۰ تا ۱۷۵۰ جلسه برای بیمارانی که در بیمارستان‌های مختلف و در مجتمع درمانگاه‌های جامع در درعا دیالیز می‌شوند نیاز دارد و برخی بیماران افزون بر جلسات منظم، بنا به نیاز به جلسات اورژانسی نیز احتیاج دارند.
همچنین دکتر یحیی کیوان، مدیرکل هیئت بیمارستان ملی درعا، گفت که تأمین نیز متمرکز است و نیاز ماهانه تنها در بیمارستان ملی بین ۲۵۰ تا ۲۷۰ جلسه دیالیز برای بیماران کلیوی است، زیرا بیمار گاهی به جلسات اورژانسیِ غیرمنظم نیاز پیدا می‌کند. به گفته او، پیگیری مستمر و فشرده برای تأمین همه ملزومات از طریق وزارت بهداشت در جریان است.
همچنین بخوانید: ادامه افزایش قیمت‌ها در سوریه.. «فقط شهروند است که تاوان می‌دهد»
یک میلیون لیره هزینه سی‌تی‌اسکن
روزنامه محلی «البعث» در گزارشی پیشین به وجود نوعی «بورس» برای تصویربرداری با دستگاه‌های MRI و سی‌تی‌اسکن اشاره کرد؛ آن هم در سایه کمیاب بودن این دستگاه‌ها در بیمارستان‌های دولتی، به‌طوری که هزینه هر تصویر در مراکز خصوصی به بیش از ۶۰۰ هزار لیره رسیده و در برخی موارد از یک میلیون هم فراتر رفته است.
این روزنامه افزود که بیمارستان‌های دولتی همچنان این خدمت را با قیمت‌های نمادین ارائه می‌کنند، «که از ۹ هزار لیره فراتر نمی‌رود و برای برخی موارد صفر لیره است»، اما منابعی به «الحل نت» پیش‌تر تأکید کرده بودند که بیشتر دستگاه‌ها از کار افتاده‌اند و خدمات را به شکل مطلوب ارائه نمی‌کنند.
خالد الخطاب، پزشک ناظر بر بخش رادیولوژی در بیمارستان «المواساة» دمشق، نیز تأکید کرد که بیمارستان از فشار شدید بر دستگاه‌های MRI رنج می‌برد؛ مشکلی که هم برای بیمارستان‌های دولتی و هم برای بیماران بار سنگینی ایجاد کرده است.
او در اظهاراتی که این روزنامه محلی نقل کرده، گفت: «تعداد دستگاه‌ها کم است و در سال‌های گذشته، دستگاه‌های بسیاری در شماری از بیمارستان‌ها از کار خارج شده‌اند؛ در نتیجه فشار بر دستگاه‌های باقی‌مانده، از جمله در بیمارستان المواساة، افزایش یافته است. این بیمارستان شش دستگاه اکو، افزون بر دستگاه‌های سی‌تی‌اسکن، ماموگرافی، رادیولوژی و یک دستگاه MRI دارد که ماهانه به ۵۰۰ تا ۶۰۰ بیمار خدمت می‌دهد، زیرا شمار بسیار زیادی از بیماران از استان‌های مختلف را می‌پذیرد؛ به‌ویژه استان‌هایی که به‌طور کامل فاقد دستگاه MRI هستند، مانند شهر لاذقیه که پس از از کار افتادن تنها دستگاه اصلی آن، بیمارستان‌های پایتخت به تنها مقصد بیمارانش تبدیل شده‌اند».
الخطاب همچنین خاطرنشان کرد که مواردی از فساد در بیمارستان وجود دارد: «برخی بیماران ناچار شده‌اند برای دریافت خدمات سی‌تی‌اسکن، ۵۰ هزار لیره به کارمندانی بپردازند که از نیاز بیمار سوءاستفاده می‌کنند. همین موضوع مدیریت بیمارستان را واداشت تا یک پلتفرم یا اپلیکیشن موبایلی راه‌اندازی کند که به شهروند امکان می‌دهد مستقیماً نوبت رزرو کند و در نتیجه تخلفات رخ‌داده از سوی برخی افراد مهار شود و کل فرایند به‌طور کامل زیر نظر مدیریت قرار گیرد».
ویروس بازار سیاه و سرایت آن به بخش سلامت، همان نگرانی‌ای است که بسیاری از بیماران در لاذقیه بیان کرده‌اند؛ بیمارانی که برخی از آن‌ها از بیماری‌های مزمن و بدخیم، افزون بر مشکلات قلبی و استخوانی، رنج می‌برند؛ آن هم در شرایطی که بیمارستان‌های عمومی بسیاری از خدمات پزشکی را از دست داده‌اند، در حالی که درمانگاه‌ها و بیمارستان‌های خصوصی در سوریه همچنان این خدمات را ارائه می‌کنند.
همچنین برخی بیماران قلبی در سوریه، بنا بر گزارشی که اوایل سپتامبر گذشته در روزنامه محلی «الوطن» منتشر شد، در دریافت عمل‌های کاتتریزاسیون قلب در بیمارستان «الباسل» برای بیماری‌های قلب و جراحی در لاذقیه با دشواری روبه‌رو هستند، زیرا دستگاه کاتتریزاسیون چندین ماه است از کار افتاده؛ در حالی که از کسانی که به بیمارستان دانشگاهی «تشرین» مراجعه می‌کنند خواسته می‌شود ملزومات لازم برای انجام عمل را از خارج بیمارستان تهیه کنند.
بر اساس اطلاعات موجود، بیماران ناچار می‌شوند به بیمارستان‌های خصوصی بروند و برای انجام کاتتریزاسیون، مبالغ بسیار بالایی بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ هزار لیره بپردازند و برای کار گذاشتن تنها یک استنت حدود ۶ میلیون لیره هزینه کنند؛ به‌طوری که این ارقام، به گفته شهروندان، خود به عاملی برای افزایش «غم روی دل» تبدیل شده است. آن‌ها خواستار یافتن راه‌حل‌هایی شدند که هرچه زودتر به کمک بیماران بیاید.
بخش پزشکی در سوریه طی سال‌های گذشته بسیار افول کرده است؛ از یک سو به‌دلیل وخامت اقتصاد دولت سوریه و از سوی دیگر به‌سبب سقوط لیره سوریه در برابر ارزهای خارجی، چرا که همه ملزومات بخش پزشکی با ارز خارجی قیمت‌گذاری می‌شود. افزون بر این، مهاجرت کادرهای پزشکی به‌گونه‌ای بی‌سابقه رخ داده و درصد بزرگی از تأسیسات و مراکز پزشکی طی سال‌های گذشته ویران شده است.
همچنین بخوانید: «این‌طوری ورشکست نمی‌شویم».. کشت‌های جایگزین راه نجات کشاورزان در سوریه
